Bà Hòa đưa cu Sáo tới trường tiểu học, trên đường về, ghé qua chợ mua thực phẩm, chút hoa quả rồi lại tất tưởi về nhà chuẩn bị mâm cơm giỗ. Thấm thoắt đã sáu năm, Ngọc- con trai bà ra đi vì tai nạn giao thông. Đó là một ngày vui, bỗng chốc hóa tang thương chỉ vì rượu. Hôm ấy, gia đình tổ chức lễ "cúng mụ" cho Sáo tròn tháng tuổi. Ngày thường, Ngọc đâu có uống rượu, nhưng do vui mà chén rượu mừng đánh đổi bằng tính mạng đứa con trai độc nhất của bà.
Sau sự việc, dì Bích, em gái bà Hòa đi xem bói, thầy phán rằng, sự xuất hiện của Sáo trên cõi đời này chính là nguyên nhân dẫn tới cái chết của bố nó. Nghe dì Bích ghé tai to nhỏ giải thích tuổi xung khắc giữa Ngọc và cu Sáo, bà Hòa nổi giận đuổi thẳng cô em gái lắm điều về. Bà không tin vào ba cái chuyện bói toán mê tín dị đoan ấy. Ngày trước, khi chồng dì Bích mắc bạo bệnh, thuốc thang chạy chữa không lo, dì nghe theo lời lão thầy bói đốt tiền của gia đình tới cả trăm triệu. Lúc thì lập đàn cúng sao giải hạn, rồi hình nhân thế mạng; đến miếu nọ, đền kia khắp miền xuôi tới miền ngược để xin thánh thần, các quan phù hộ độ trì cho chồng tai qua nạn khỏi.
Trong khi chồng nằm còng queo ở nhà, bệnh vẫn hoàn bệnh. Những ngày cuối đời, chú nói với các con là hận dì lắm, vì dì cứ đi biền biệt, bỏ bê chồng. Thế mà nay dì vẫn không chừa, chỉ tin mấy lão thầy bói phán bậy. May mà chuyện chỉ hai chị em biết với nhau, chứ đến tai Thúy, con dâu bà thì nó lại nghĩ mẹ chồng này nọ, không đáng làm gương cho con cháu.
Tội cho Thúy, thời gian đầu chồng mất, nó như người mất hồn, suốt ngày ôm con ru rú trong phòng. Bà an ủi Thúy, động viên con dâu năng đi chơi, giao lưu bạn bè cho khuây khỏa. Đời người phụ nữ, lập gia đình ai chả muốn nương nhờ vào chồng, thế mà hạnh phúc chưa lâu, Thúy đã thành góa phụ khi mới hai nhăm. Bà Hòa thương và đồng cảm với con dâu; trong thâm tâm bà, nếu Thúy có người thương mà đi bước nữa, bà ủng hộ liền và thực tâm bà mong cho con dâu bà sớm tìm được hạnh phúc. Đàn bà xuân thì có hạn, Thúy mất chồng khi còn quá trẻ, càng nghĩ bà càng thương con dâu.
Đang mải mê với suy nghĩ thì tiếng điện thoại reo vang, bà Hòa đoán ngay là Thúy gọi, vì cô con dâu nhớ hôm nay là ngày giỗ của chồng. Bà quệt tay vào giẻ cho khô rồi ấn vội vào nút xanh mà không để ý người gọi là ai.
- A lô, đây có phải là số điện thoại của bà Hòa, con dâu tên là Thúy?
Lúc này, bà Hòa mới nhìn vào màn hình chiếc điện thoại, số máy lạ hoắc, người gọi giọng đàn ông nghiêm nghị.
- Vâng, tôi là Hòa, có chuyện gì đó?
- Chúng tôi bên cơ quan công an đang điều tra một vụ án ma túy, cô Thúy, con bà trong diện tình nghi có liên quan đến đường dây này. Chúng tôi biết, cô Thúy chỉ là nạn nhân bị băng nhóm ma túy quốc tế lợi dụng. Nếu bà không muốn Thúy bị tù tội, thì cần hợp tác với chúng tôi...
Bà Hòa bủn rủn chân tay, thì ra, từ trước đến nay, số tiền mà Thúy gửi về cho bà đều từ làm ăn phi pháp mà có. Đã có lúc bà Hòa đặt dấu hỏi, vì sao mới có hơn một năm đi làm, mà Thúy gửi về đều đặn cho bà nhiều tiền đến vậy? Số tiền đó trừ chi tiêu, còn đâu, bà gửi hết vào tiết kiệm cũng đã được gần một tỷ đồng. Bà Hòa biết, Thúy chấp nhận rời xa con, ra nước ngoài làm việc, là với quyết tâm kiếm thật nhiều tiền mới trở về. Nhưng nếu kiếm đồng tiền phi pháp, gieo rắc đau thương cho xã hội để vun vén riêng cho gia đình mình thì không nên. Bà Hòa ngồi phịch xuống ghế, nước mắt nước mũi trào ra, thương và trách con trai sao bỏ vợ bỏ con đi sớm, để bà và Thúy phải khổ thế này.
*
Sự cân bằng đã dần trở lại với Thúy khi mỗi ngày được nhìn thấy Sáo lớn lên. Cô gái một con ngày càng mặn mà, căng da sáng mặt, do tâm lý thoải mái khi có mẹ chồng hết mực yêu thương và thấu hiểu.
Nhiệm vụ của Thúy ở cơ quan là phiên dịch tiếng Trung cho bốn người Đài Loan (Trung Quốc) trong Ban giám đốc, công việc bù đầu. Thật may, Công ty tuyển thêm Hưng, thành thạo tiếng Trung. Hưng quê ở Thanh Hóa, kém Thúy hai tuổi, chưa lập gia đình. Bà Hòa biết mặt Hưng vào một buổi tối muộn, cậu ta đèo con dâu bà về vì xe máy của Thúy bị hỏng. Là người từng trải và nhạy cảm, chỉ nhìn ánh mắt của Hưng dành cho Thúy, bà biết ngay chàng trai có cảm tình với con dâu bà.
Đúng như suy đoán, sự xuất hiện của Hưng ở nhà bà ngày một tăng dần, lúc thì lấy lý do cần gặp Thúy để trao đổi công việc, lúc thì viện cớ mang tới một văn bản vừa dịch xong để Thúy thẩm định cho kịp sớm mai trình sếp... Thúy biết, công việc cũng không quá gấp gáp và có thể trao đổi qua điện thoại, hoặc gửi văn bản qua email, zalo. Nhắc Hưng nhiều lần là không nên đưa công việc ra ngoài giờ hành chính, nhưng anh bạn đồng nghiệp vẫn tận tâm mò đến nhà đều đều, điều này làm Thúy thấy khó xử với mẹ chồng.
- Con còn trẻ. Mẹ thấy cậu Hưng hiền lành. Mẹ không ngăn cản con tìm được hạnh phúc; nếu có cơ hội hãy nắm lấy - Bà Hòa nhỏ nhẹ.
- Con cảm ơn mẹ. Với con bây giờ, Sáo là niềm hạnh phúc lớn lao nhất. Con ngại, nếu đi bước nữa, Sáo sẽ thiệt thòi...
Thôi thì không "danh chính ngôn thuận" thì cũng là bạn bè đi lại tình cảm với nhau cho khuây khỏa. Ngoài xã hội khối kẻ có vợ có chồng vẫn bồ bịch đấy thôi. Đằng này con dâu bà và cậu ấy đều là người tự do. Bà Hòa bằng lòng với suy nghĩ của mình.
Nhưng điều không may vẫn bám đuổi gia đình bà Hòa. Bắt đầu là những triệu chứng tưởng như bình thường ở Sáo như đổ mồ hôi khi ăn, chán ăn; tiếp theo là triệu chứng sưng bất thường ở mắt cá chân... buộc Thúy phải đưa con tới bệnh viện thăm khám. Thúy và bà Hòa choáng váng khi nghe bác sĩ kết luận: Sáo bị triệu chứng tim bẩm sinh. Trước mắt có thể điều trị bằng thuốc, nhưng về lâu dài, cần can thiệp phẫu thuật để xử lý dứt điểm tình trạng bệnh.
Mặc dù các bệnh viện trong nước có khả năng can thiệp ngoại khoa với bệnh tình của Sáo, nhưng chẳng biết ai mách bảo, Thúy lại muốn đưa Sáo ra nước ngoài phẫu thuật cho an tâm. Thúy muốn làm tất cả những gì tốt nhất cho Sáo, mặc dù biết, chi phí mổ và điều trị ở nước ngoài khá tốn kém.
Vào thời điểm cần tích lũy tiền bạc thì công ty Thúy gặp phải những bê bối tài chính, dẫn tới phá sản. Thúy mất việc làm. Sự thất vọng tưởng như đã đẩy Thúy vào con đường cùng bế tắc thì Hưng đã đến bên cạnh an ủi.
Hưng nói với Thúy muốn chia sẻ trách nhiệm và tình yêu thương bé Sáo cùng cô. Anh đặt vấn đề:
- Thúy còn nhớ ông Chung chuyên gia người Đài Loan không? Ông về nước và đã thành lập một công ty chuyên hoạt động trong lĩnh vực công nghệ truyền thông. Mấy hôm trước ông có email cho Hưng, muốn mời Thúy và Hưng cộng tác. Công việc cụ thể là quản lý nhân sự người Việt đang làm việc tại nước ngoài. Hưng thấy công việc đơn giản, tiền lương khá hấp dẫn. Nếu Thúy chấp nhận xa Sáo một thời gian, chỉ vài năm chúng ta sẽ kiếm đủ tiền lo cho Sáo...
- "Chúng ta"? Ý anh là muốn tự nguyện cùng tôi lo cho Sáo?
Thay cho câu hỏi của Thúy, Hưng nghiêm nghị nhìn thẳng vào mắt cô gật đầu.
*
Tiếng chuông điện thoại dồn dập. Bà Hòa giật mình khi nhìn thấy số máy hôm qua gọi điện lại cho bà, tim bà đập thình thịch, bà nửa muốn nhấc máy, nửa không.
- A lô, bà Hòa đấy à, bà đang ở một mình hay có ai bên cạnh?
- Tôi đang ở nhà một mình - Bà Hòa trả lời như cái máy.
- Sự việc con dâu bà rất nghiêm trọng, nếu bà tiết lộ cuộc nói chuyện này với bất cứ ai, có thể sẽ phá hỏng chuyên án của chúng tôi. Điều đó đồng nghĩa với việc, bà đồng lõa, tạo điều kiện cho các đối tượng liên quan đến vụ án bỏ trốn, bà hiểu không? Để cứu cô Thúy, tôi yêu cầu bà tuyệt đối giữ kín và làm theo yêu cầu của cơ quan điều tra.
- Vâng.
Sau cuộc đàm thoại, hàng xóm thấy bà vội vã rời nhà. Đến tối, những bà bạn trong Câu lạc bộ người cao tuổi khu dân cư có mặt đông đủ ở sân nhà văn hóa để chuẩn bị bài tập cho tiết mục đồng diễn tại hội thi do thành phố tổ chức. Chẳng thấy bà Hòa đâu. Thật lạ! Từ trước tới nay, bất kể trời nóng hay lạnh, bà Hòa vẫn có tiếng là tham gia đội văn nghệ chuyên cần. Hay là bà ốm? Có bà rút điện thoại ra bấm số bà Hòa, nhưng chỉ nhận được tiếng "tút tút" kéo dài.
- Đích thị là ốm rồi, tôi nhìn thấy bà ấy, giữa trưa trời nắng chang chang, đội nón đi đâu ấy. Thời tiết nắng sớm độc địa lắm. - Một bà khác khẳng định chắc nịch.
Bà Hòa ốm thật, nhưng mà ốm về tâm tưởng; mặt nghệt như người mất sổ gạo. Còn hơn mất sổ gạo ấy chứ. Hai cái sổ tiết kiệm tiền tỷ chứ đâu có ít. Đó là tiền Thúy và Hưng đi làm ở nước ngoài dành dụm gửi về cho bà để chuẩn bị đưa Sáo ra nước ngoài chữa bệnh. Bà không có của nả cho cháu thì thôi, lại phá hoại. Bà đấm vào ngực thùm thụp, tự trách mình ngu muội. Cu Sáo nhìn bà ngơ ngác.
Chuyện lừa đảo qua điện thoại bà có nghe người nọ người kia nói, nhưng lúc ấy, đầu óc bà như bị thôi miên, cứ răm rắp nghe theo, rút hết tiền trong sổ tiết kiệm, gửi vào tài khoản của bọn chúng. Giờ nghĩ lại thì đã muộn.
Còn nước còn tát, bà phải trình báo công an, biết đâu, công an sẽ điều tra tóm cổ bọn lừa đảo ấy, trả lại tiền chữa bệnh cho Sáo.
*
Sông Bình Di chảy dọc biên giới Việt Nam - Campuchia phân định lãnh thổ hai nước. Mùa nước nổi, nhánh nhỏ của dòng sông Hậu cuồn cuộn nước. Đã có người bị dòng nước cuốn trôi khi vượt sông để trốn chạy khỏi bọn buôn người.
Mặc kệ, Thành chấp nhận phó mặc cho số phận, vì không thể chờ đợi hơn được nữa. Bên trong tòa nhà văn phòng gắn biển "hai-tếch" có vẻ bình yên, đó là một ổ tội phạm chuyên sử dụng công nghệ cao để lừa đảo. Ở đó, con người bị đối xử như con vật. Nếu phản kháng lại, chúng sẵn sàng dùng cực hình thời trung cổ để tra tấn dã man. Tiếng la hét, tiếng kêu khóc thảm thiết của những người Việt, đa số là nam nữ thanh niên trạc tuổi Thành bị dụ dỗ, lừa gạt "việc nhẹ lương cao", nhưng sự thật là bị đưa tới "đảo lừa" này để bọn chúng bóc lột, rồi lại trở thành công cụ để chúng lợi dụng lừa đảo, bóc lột đồng bào trong nước kiếm bội tiền cho giới chủ nước ngoài. Nếu còn ở đây thêm ngày nào thì Thành cũng sẽ chết mòn chết mỏi vì bị quỵt lương, bị bỏ đói, bị ép làm không kể giờ giấc; nếu không đảm bảo được doanh thu thì bị đánh đập đến tàn tạ.
Trong những lần thực hiện các cuộc gọi về nước, có người biết là cuộc gọi của "bọn lừa đảo" đã chửi Thành là tham tiền, bất nhân, bất nghĩa. Có người thấu hiểu thì khuyên Thành nên trở về tìm công việc lương thiện mà làm ăn. Người Việt với nhau ai lại hại đồng bào mình. Thành cũng chỉ là nạn nhân. Ở bên đất người, khi thấy đồng hương bị bọn "bảo kê" đánh đập hành hạ cũng đau xót, căm phẫn lắm chứ. Ngay cả những quản lý người Việt không phải ai cũng không có lương tâm. Chị Thúy là một ví dụ. Việc giúp Thành trốn khỏi ổ lừa đảo, công đầu là của chị Thúy; bản thân chị khi biết việc làm phi pháp của ông chủ người nước ngoài cũng muốn bỏ về, nhưng vì hợp đồng ràng buộc, muốn về cũng không xong.
…Đêm đã về khuya, Thành chui trong ống thoát nước thải hôi hám, bẩn thỉu này đã hơn 10 tiếng. Từ miệng cống tối tăm, Thành nghe thấy giọng tên trùm bảo kê nói với đàn em bằng tiếng Khmer phía trên: "Rốk ao tột" (Tìm cho kỹ), "Chắp ban bằc jơn viơ ao tâu" (Bắt được bẽ gãy chân nó cho tao)… "Tâu vinh hơư, viơ rhuốt ruốc hơư" (Về thôi, nó trốn thoát rồi).
Đợi thêm nửa tiếng đồng hồ cho chắc rằng chúng đã bỏ đi, Thành lao nhanh xuống dòng sông đang chảy xiết. Ánh đèn pha quét lia lịa soi rõ dòng nước đục ngầu. Thành không phân biệt được ánh đèn ấy được chiếu từ bờ phía bên nào. Anh đã đuối sức, cố gắng hét to nhất có thể:
- Tôi là nạn nhân của bọn buôn người. Hãy cứu tôi… cứu tôi...
Tiếng xuồng máy nổ vang, rồi rẽ nước lao như tên bắn về phía Thành. Trong lúc chới với Thành vẫn kịp nhận ra những chiến sĩ mặc sắc phục Biên phòng Việt Nam.
Từ thông tin mà Thành cung cấp, lực lượng An ninh Việt Nam đã phối hợp với cảnh sát nước bạn bí mật ập vào khám xét ổ lừa đảo núp dưới vỏ bọc doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, giải thoát cho hàng chục lao động người Việt. Đồng thời, phân loại, xử lý kẻ cầm đầu và tiếp tay cho bọn tội phạm liên quốc gia.
Bà Hòa nhận được giấy mời của Công an lên làm việc với tư cách là bị hại. Tới trụ sở cơ quan Công an, bà thấy có nhiều người đủ các thành phần trong xã hội, có cả trí thức, giáo viên, đa số là người đứng tuổi, nghỉ hưu cũng sập bẫy của bọn lừa đảo như bà. Cánh cửa phòng làm việc hé mở, một anh công an bước ra gọi tên từng nạn nhân vào làm việc. Ánh mắt bà Hòa lóe lên tia hy vọng.
- Liệu có lấy lại được tiền không chú công an?
- Vụ án đang trong quá trình điều tra, liên quan đến tội phạm liên quốc gia, tội phạm rửa tiền. Đối tượng cầm đầu lại là người nước ngoài nên cần có sự phối hợp của cảnh sát quốc tế. Chúng tôi chưa hứa trước các bác điều gì.
Có tiếng nhao nhao của các bị hại:
- Nó kia kìa, một thằng, một con lừa đảo bị áp giải từ sân bay quốc tế về tối qua, thời sự tivi đưa tin đó. Nghe nói, nó kiếm được hàng trăm triệu đồng hoa hồng từ những vụ lừa đảo trót lọt. Đề nghị công an tịch thu tài sản của nó trả cho chúng tôi.
Một người nói, rồi cả đám đông bị hại nhao nhao:
- Đúng rồi, đúng rồi, tịch thu tài sản, nhà cửa của chúng nó để khắc phục hậu quả. Được đồng nào, hay đồng ấy"....
Bà Hòa nhìn ra cửa, một xe cảnh sát dừng trước sân, nhưng vẫn bật còi ú, ánh đèn xanh đỏ quét ngang dọc. Từ trên thùng xe phía sau, hai người còng tay bị cảnh sát áp giải đưa vào trụ sở công an. Mọi ánh mắt đổ về hai tên tội phạm, họ nhìn bằng sự căm giận, xen lẫn khinh bỉ. Ai lại cùng là người Việt Nam với nhau mà đồng lõa với bọn tội phạm nước ngoài hút máu đồng bào mình.
Bà Hòa cũng dõi theo đôi nam nữ xem mặt mũi chúng ra sao, bà sững sờ như không tin vào mắt mình. Đó chính là Thúy và Hưng. Bà vội lẻn vào đám đông để tránh cho Thúy và Hưng nhìn thấy.
*
Phiên tòa xét xử Thúy và đồng phạm, có nhiều nạn nhân được giải cứu về nước tới dự. Họ đến với tư cách bị hại, nhưng lại đồng loạt viết đơn xin Hội đồng xét xử giảm nhẹ hình phạt cho Thúy. Vì Thúy và Hưng thực tế là nạn nhân bị lừa gạt vào tròng và bị bắt ép tham gia vào đường dây lừa đảo xuyên quốc gia này. Nếu không phục tùng mệnh lệnh của những kẻ lừa đảo, Thuý và Hưng bị tra tấn dã man, thậm chí có nguy cơ mất mạng khi bị chúng giết để lấy nội tạng bán. Cực chẳng đã, Thúy và Hưng buộc phải tham gia đường dây, và cũng vì cần tiền cho cu Sáo chữa bệnh, không còn cách nào khác Thúy đành nuốt nước mắt đưa chân. Trong thời gian bị giam lỏng, trở thành nô lệ lao động cho bọn tội phạm ở nước ngoài, Thúy là người đã đứng ra bao bọc, che chở cho nhiều trường hợp; nhưng nhiều lúc cô cũng bất lực, đau xót chứng kiến đồng bào mình bị bọn bảo kê hành hạ, đánh đập.
Tuy đã được giảm nhẹ hình phạt, nhưng Thúy vẫn phải nhận án tù treo cho hành vi vi phạm của mình. Đồng nghĩa, thời gian tới, bà Hòa sẽ phải đối mặt với thực tại, tiền đâu ra để lo thuốc thang chữa bệnh cho Sáo. Số tiền Thúy kiếm được đã "của thiên trả địa", nghĩ thì cũng là quy luật "nhân - quả" gia đình bà phải gánh.
Trong những lúc như thế này, bà Hòa mới nhận ra nghĩa tình của chị em trong hội phụ nữ khu dân cư. Họ không dè bỉu, xa lánh, trái lại, còn thường xuyên tới thăm, động viên bà và Thúy vượt qua giai đoạn khó khăn. Họ còn giúp đỡ Thúy tìm việc làm đi nấu cơm cho một trường học, và vận động quyên góp tiền chữa bệnh cho Sáo làm bà rất xúc động.
- Thôi, đừng lo nghĩ nhiều, ốm ra thì ai chăm Sáo…
- Bà phải mạnh mẽ lên, động viên con dâu cải tạo tốt, làm việc chăm chỉ kiếm tiền chữa bệnh cho con. Những lời chia sẻ ấy cũng phần nào làm cho bà nguôi ngoai.
Nhưng một cú sốc khác lại dội tới. Lần thăm khám định kỳ, bác sĩ nói bệnh tình của Sáo ngày một xấu hơn, gia đình cần thu xếp mổ sớm để tránh biến chứng...
Mong ước ra nước ngoài chữa bệnh đã tiêu tan. Bây giờ mổ trong nước còn không lo đủ tiền ấy chứ. Hai mẹ con bà Hòa suy nghĩ đến phờ phạc, mái đầu bạc trắng. Thúy chỉ biết khóc vì thương con và bất lực. Bà nhìn đứa cháu đích tôn đang ngủ mà ứa lệ, chẳng biết kiếp trước bà ăn ở thế nào, mà nay phải nhận quả báo khắc nghiệt như thế.
22 giờ. Chuông điện thoại reo vang. Giờ này ai còn gọi điện. Bà định không bật máy, nhưng lại sợ có việc gì khẩn cấp ai đó cần gặp. Phía đầu dây bên kia là giọng một người đàn ông, chất giọng nghe quen quen:
- A lô, đây có phải là số điện thoại của bà Hòa, có con dâu tên là Thúy?
Lại bọn lừa đảo, công an đã bắt chúng mày rồi mà còn đẻ đâu ra lắm thế. Nhưng lần này bà không sợ, mà chẳng có gì để sợ, bà làm gì còn tiền để chúng lừa nữa. Bà Hòa hắng giọng.
- Tôi đây. Có việc gì? Đừng giở ba cái trò vớ vẩn nữa nhé. Tưởng lừa được bà lần này nữa chắc.
- Không, cháu là Thành, chị Thúy là ân nhân cứu mạng cháu. Cháu cũng đã gặp bác ở phiên tòa xử chị Thúy. Bây giờ cháu đã có việc làm ổn định, những người cùng làm với cháu được chị Thúy bao bọc chở che và giúp đỡ trốn thoát cũng được chính quyền địa phương giúp đỡ có việc làm. Cháu vẫn dõi theo tin chị Thúy từ xa. Chúng cháu ơn chị Thúy nhiều lắm. Không có chị Thúy, chúng cháu đâu thể có ngày hôm nay. Nghe nói tình hình bệnh của Sáo không tốt, cần nhập viện để mổ nên chúng cháu mỗi người quyên góp một tháng lương. Ngày mai cháu xuống bác để đưa Sáo vào viện, tới đâu mình tính tiếp tới đó, bác nhé. Chúng cháu sẽ không bao giờ để chị Thúy đơn độc. Cháu không gọi cho chị Thúy vì sợ chị vẫn còn buồn còn sốc vì vướng án treo. Cháu gọi cho bà, mong bà nhận tấm lòng của chúng cháu và động viên chị Thúy vượt qua khó khăn bà nhé. Bà không phải nói với chị Thúy việc chúng cháu hỗ trợ đâu. Để ngày mai xuống cháu gặp chị Thúy động viên chị ấy luôn.
Bà Hòa chững lại vài giây, chẳng biết nói gì. Khi định thần lại để nói lời cảm ơn, thì đầu dây phía bên kia, tiếng tút tút đã kéo dài…