Con đường dốc lên nương ngô tối sầm. Sương mù bảng lảng trôi về lưng núi. Thung lũng Thác Hoa Bay âm u, nhưng tiếng nước xối từ trên cao xuống vẫn ào ào. Mó nước luôn trong vắt. Đường từ bản lên thị trấn độc đạo, phải tới mười lăm cây số.
Cường thẫn thờ đứng trước con suối đầy đá tảng, ngóng tin Mỵ về nhà. Một giấc mơ tình ái luôn hiện lên mỗi đêm khi nghĩ tới người đẹp bản Thác Hoa Bay. Cường cố gặp bằng được vợ chồng Mỵ để đòi lại món nợ do cha để lại. Cường ngắm ngôi nhà gần suối của vợ chồng Mỵ, trong lòng đầy ẩn ức. Cường đã từng gắn bó với Mỵ một thời gian, nhưng phải bỏ bản ra đi khi dính vào một vụ buôn bán ma túy. Từ đó, Cường sống cuộc đời giang hồ lang bạt đó đây. Mó nước bên thác Hoa Bay thường hiện lên trong những bước đường mà Cường lang bạt. Ở đó, bóng dáng Mỵ như tiên nữ bay lượn trên mặt hồ. Lúc ấy, em mới mười lăm tuổi, đẹp tựa trăng rằm.
Đã có lần Cường và Mỵ cùng bơi và làm quen với nhau. Cả hai đã trầm mình dưới thác Hoa Bay trong những buổi chiều mùa hè. Mỵ đã móc tay với Cường rồi nói: “Cùng nhau đi tới tận cùng cuộc đời nhé!”. Cường nói to vọng lên vách núi: “Xin thề! Xin thề!”. Tiếng âm vang làm run cánh vai nõn nà của Mỵ. Ánh trăng hiện lên lung linh trên dòng nước dậy sóng. Đôi mắt Cường sáng lên khi nhớ lại những kỷ niệm đã trôi qua dăm năm trời, sau khi anh đi trại cải tạo về. Nghe tin, Mỵ đã được cha lo liệu chuyện lấy chồng bằng cách vay mượn tiền bạc, trâu bò của người trong bản. Người chồng ấy là San, nghe nói từ Hà Giang xuống và bị tật gù lưng. Cường nhíu mày, nẫu ruột. Lại ngẫm đời trước, cha của Mỵ cũng từng được gia đình bên ngoại giúp đỡ để về làm rể bản Thác Hoa Bay này.
Bản nhỏ bốn mùa sương giăng mù mịt, lại bị dãy núi bao quanh nên ít người tới. Nhiều gia đình đã bỏ lại gia sản, tìm về nơi cao hơn và gần quốc lộ. Từ nhiều đời nay, chuyện dựng vợ gả chồng trong bản thường gắn với những khoản vay mượn và sự sắp đặt của gia đình. Những gia đình nghèo đôi khi phải vay tiền, vay trâu bò để lo chuyện cưới xin cho con cái. Mỵ cũng vậy. Xinh tươi như hoa rồi cũng có ngày héo hon. Hơn nữa, vì bản quá xa, không mấy chàng trai dám mò tới ngó nghiêng. Cha của Mỵ đã sang nhà Cường vay thêm một con trâu. Chưa trả hết nợ và lãi, ông lại phải vay thêm tiền để dựng nhà cho vợ chồng con gái ở. Giờ đây, cả hai vợ chồng già yếu, bệnh tật. Món nợ xưa, vợ chồng Mỵ phải gánh.
Cường ra trại, được cha bàn giao món nợ của gia đình người cũ. Cường bất đắc dĩ trở thành chủ nợ. Cường thấy tình cảnh thật buồn, nhưng chợt nghĩ tới một món nợ khác, đó là lời hẹn năm nào của Mỵ. Cường đã xin thề. Mỵ đã ôm lấy vai Cường, tập bơi dưới mó nước trong vắt. Dường như, món nợ ấy càng lúc càng nặng nề trong tâm trí Cường. Giấy đòi nợ như tảng đá đè nặng lên vai Cường. Cả mấy mươi nóc nhà trong bản này đều mắc nợ nhà Cường, không nhiều thì ít. Nhưng, với Mỵ thì đòi nợ và lãi thế nào đây? Trái tim Cường luôn đập rộn rã mỗi khi nghĩ tới cảnh tượng tình yêu của hai người dưới thác Hoa Bay.
Cường đang suy nghĩ mông lung trong tiếng gió và tiếng nước xối thì thấy con cún nhà Mỵ sủa ầm lên. Dường như, nó ngửi thấy hơi người quanh đây. Nhất là Cường đã quen nó từ dăm năm trước, giờ mới gặp lại. Mỵ và San đang đi xuống dốc, từ nương ngô trở về. Giây phút đợi chờ không làm Cường sốt ruột mà còn khiến anh hơi bối rối khi nhìn thấy bóng Mỵ trên đường. Cường bước ra chào hai người. San còng lưng xuống, nhìn kỹ người lạ đứng trước mặt. San hé đôi mắt lươn, rút con dao quắm ra rồi nhìn Mỵ như dò hỏi. Không ngờ, con cún cũng sán tới ngửi quần áo Cường. Mỵ nắm tay San, cho biết đây là chủ nợ món tiền và trâu bò mà cha cô đã vay từ trước. San ngước mắt nhìn Cường rồi gật đầu chào.
Cuộc gặp gỡ nhanh như chùm sao băng rơi. Thác Hoa Bay nước trắng xóa cả một vùng rừng xanh chiều quê. Cường đăm đăm nhìn Mỵ và nhắc lại yêu cầu trả món nợ, hỏi thời gian trả và cách thức thanh toán. Sau đó, Cường ra về và hẹn cuối tuần sẽ tới nhà giải quyết. Tim Mỵ đập thình thịch từ lúc gặp lại Cường. Đôi má Mỵ lúc thì ửng đỏ rồi tái lại. Đôi môi xinh tươi của Mỵ chợt cười, lại chợt như mếu. San ra sân bổ củi, cho dù cả đống củi vẫn ngổn ngang trước mắt. San còng lưng ngó vào trong nhà, có ý hỏi Mỵ về bữa ăn tối nay. Con cún cũng ăng ẳng đòi ăn theo bữa như mọi khi.
Còn Mỵ cứ ngồi như bức tượng bất động.
Hai vợ chồng Mỵ sống với nhau đã hơn ba năm vẫn chưa có con. Ngay từ ngày đầu về làm chồng, San chỉ hăng hái bổ củi, đắp cái bếp cho Mỵ rồi nằm vật ra ngủ. Mỵ thấy buồn và xót xa cho thân phận mình. Nhưng, nói gì thì nói, đã thành vợ chồng nên thấy thương nhau. San chăm chỉ suốt ngày trên nương ngô và còn mang nỏ đi săn thú rừng mỗi khi rảnh rỗi. Mỵ càng thấy thương San, cho dù biết cuộc sống vợ chồng của mình không thể có con như những đôi vợ chồng khác trong bản.
Tối nào San cũng ngáy át cả tiếng thác Hoa Bay vọng về. Mỵ chỉ biết ôm gối rớt nước mắt. Cha của Mỵ có lúc đã nói: “Giàng cho thế nào được thế đó”. Ông dặn con gái cứ chờ đợi, nếu không thì sau này sẽ tính chuyện xin hoặc nhận một đứa con về nuôi khi về già. Nhưng rồi gặp lại Cường thật đột ngột, cùng với món nợ truyền kiếp, lòng Mỵ càng thêm rối.
Chợt con sóng hồ thác Hoa Bay hiện về cùng với mái tóc bồng bềnh của Cường. Mỵ nắm chặt tay và mép váy, sợ bị gió thổi tung như ngày nào. Cường đã bế Mỵ đi vào trong dòng thác dội từ trên cao xuống. Cả hai đã trốn trong hốc đá và nhìn dòng nước bay trước mặt, tỏa xuống như những bông hoa lóng lánh với bảy sắc cầu vồng. Mỵ chợt bật cười rồi đứng dậy đi vào bếp. Ở đó, San đã rang món thịt cầy hương thơm lừng.
Chủ nhật. Cường tới như đã hẹn.
San lòng như lửa đốt ở góc sân, bên đống củi. Mỵ không muốn để chồng phải lo lắng vì món nợ. Ngồi yên không chịu được, San vội lấy rìu ra bổ củi như một cái máy. Hết đống nọ đến đống kia mà câu chuyện giữa Cường và Mỵ vẫn chưa chấm dứt. Nợ bao nhiêu mà nói chuyện lâu thế. Nhưng rồi San chợt nghĩ tới món nợ ấy cũng có phần dính tới cuộc đời mình. Ngày trước, cha của Mỵ đã vay tiền và trâu bò của gia đình Cường để lo chuyện cưới xin, dựng nhà cho vợ chồng mình. Khoản nợ ấy kéo dài đã ba năm mà vẫn chưa trả được.
Tiếng suối từ thác Hoa Bay trôi về trước cửa nhà mỗi lúc một dâng cao. Hình như lũ về, như năm trước Mỵ đã bị nước cuốn trôi cùng gùi ngô. May sao, San đã bơi ngược suối vớt cô về. Tiếng sóng nước càng làm San rối ruột. Bất ngờ, San lấy nỏ, bắn mũi tên sắt cắm phầm phập lên cây trà tuyết góc vườn. Con cún ngỡ chủ lại săn được một con mồi khác nên nhảy cỡn lên, gầm gừ. Bất chợt, nó dừng chân, lũn cũn chạy tới chân bậc thềm khi thấy Cường bước ra. San vội lui ra phía sau vườn chè, chờ Cường đi xa rồi mới chạy về nhà. Mỵ ngồi thừ bên bếp lửa với đôi mắt ngây dại. Mái tóc Mỵ rũ rượi như con ma xó. Tiếng thở dài cất lên từ mái tóc rối bù ấy. Mãi sau Mỵ mới ngẩng mặt lên. San ngồi bên vợ, hai tay xoa vào ngọn lửa vì thấy trái tim mình lạnh buốt.
Sáng hôm sau, vợ chồng Mỵ lên thôn trên gặp cha mẹ. Mỵ đưa bản sao giấy báo nợ, cả gốc lẫn lãi trong ba năm, lên tới năm mươi triệu đồng. Khoản vay ngày nào đã trở thành món nợ lớn từ đây. Cứ thế, đến hẹn lại lên, lãi tính theo tháng tùy thỏa thuận. Cha của Mỵ run run tay nhìn rõ những dấu vân tay của vợ và chữ ký của mình bên mỗi khoản. Ông nhìn người vợ gầy gò chỉ biết ôm mặt khóc. Mỵ ôm lấy mẹ, đưa vào buồng nghỉ rồi quyết định nói với cha những yêu cầu của Cường từ hôm trước.
Trước đó, Mỵ dặn San hãy đi ra ngoài bổ củi cho cha mẹ dưới nhà sàn.
Sau khi nghe con gái nói, người cha vò đầu bứt tai rồi bật khóc. Ông tu thêm một hớp rượu, khò khè nói và lắc đầu không đồng ý. Mỵ càng muốn cha bình tĩnh và bày tỏ rằng không còn cách nào khác, vì mỗi ngày tiền nợ lại đẻ lãi.
Cường đưa ra một điều kiện: nếu Mỵ chấp nhận ở bên anh một ngày theo lời hẹn năm xưa, anh sẽ xóa toàn bộ món nợ. Ông trợn mắt nhìn con gái rồi thì thào bên tai Mỵ, dặn nên hỏi chồng xem nó có đồng ý không. Việc ấy phải hết sức bí mật, chỉ những người trong cuộc biết với nhau, nếu lộ ra thì sẽ mang tiếng với cả bản. Sau đó, ông chép miệng, cho rằng Giàng bắt thế đành thế vậy. Thôi thì tùy con quyết định. Cha Mỵ lại lên cơn hen, thở dốc bên bếp lửa. Ông lấy chai rượu thuốc uống một ngụm cho đỡ những cơn thở rít từ lồng ngực.
Nhưng, Mỵ có ngờ đâu, San đứng dưới nhà sàn dỏng tai nghe rõ mọi chuyện. Tay rìu của San cứng đơ, bất ngờ rơi xuống làm Mỵ giật mình. Nắng lờ mờ trên đỉnh núi. Hai vợ chồng Mỵ thấp thỏm đi trên con đường gồ ghề qua những ruộng ngô xanh um.
Tối đó, San lại tu nốt cái bao dạ dày trâu đựng rượu rồi lăn ra ngáy bên bếp lửa. Mỵ vật lộn mãi vẫn không lay nổi thân chồng vì cái lưng gù. Đột nhiên, Mỵ nhớ lại những ngày chồng có mấy phen lên cơn thèm khát, đã đè vợ ra. Lúc đó, Mỵ khấp khởi mừng rỡ, nhưng không ngờ lần nào San cũng gầm rú trong cơn hoảng loạn vì bất lực. Ba năm trời, San chỉ được mỗi việc ăn khỏe, ngủ khỏe và làm nương giỏi. Thậm chí, San có tài săn bắn nên nhà luôn có cá, có thịt dúi ăn.
Mỵ rút túi tiền để dành trong ống bương trên nóc nhà để xem lại mình đã dành được bao nhiêu mỗi khi đi chợ bán củi và gà. Còn thiếu vài trăm nữa mới tới con số hai triệu đồng. Trả lãi cũng chỉ được một lần. Món nợ khổng lồ ấy biết bao giờ trả được hết. Nước mắt Mỵ ứa ra trong sự cay đắng. Nếu chồng biết mình sẽ đi với Cường trong một ngày để đổi lấy việc xóa nợ thì chắc rất đau khổ và ghen tức, không biết chừng.
Theo lời hẹn của Cường, nếu đồng ý theo thỏa thuận ấy thì điểm hẹn chính là hốc đá dưới thác Hoa Bay. Đó là buổi sáng đầu tuần sau. Cường sẽ viết sẵn giấy xóa hết nợ, đưa cho Mỵ ngay sáng hôm sau. Bất chợt, Mỵ mỉm cười khi nhớ dịp này hoa phong lan dại đang bừng nở. Đó cũng là kỷ niệm mà Cường thường ngắt tặng Mỵ mỗi khi ra mó nước dưới thác để bơi lội. Đó là những cành hoa vũ nữ vàng rực rỡ mỗi khi mùa thu tới.
Lũ về bất ngờ.
Thác Hoa Bay trắng xóa như trời mưa lộng gió. Có những tiếng đá đổ từ trên cao. Những con khỉ nhảy nhót, la lối, rủ nhau trốn vào những hang động. Sóng từ mó nước chảy tràn xuống suối. Tia chớp bay cùng tiếng sấm ầm ì lưng trời. Cường vẫn ngồi thu lu trong hốc đá ngày nào. Nước thác càng mạnh, bay vọt ra phía xa, tạo nên mái vòm trong suốt như pha lê. Không ngờ, đây lại là nơi trú ẩn an toàn mỗi khi lũ về. Phải leo tới mấy trăm mét mới lên được thác Hoa Bay. Con đường theo suối thường nhanh nhất nhưng dễ ngã vì những tảng đá ngầm bất ngờ. Cường căng mắt chờ Mỵ theo đúng thỏa thuận đã hẹn. Lũ về, Cường không hy vọng Mỵ sẽ ra. Nhưng, niềm hy vọng ủ mầm trong tình yêu ngày nào vẫn chiến thắng. Cường quyết ra chỗ hẹn và mong hình bóng của Mỵ xuất hiện trong cơn mưa. Đó sẽ là một ngày hạnh phúc trong đời. Một ngày được ở bên người mình yêu năm xưa.
Tính ra, Mỵ mới hai mươi ba tuổi, nét xuân phơi phới thuở nào còn giữ được. Cường bứt mươi giò lan vũ nữ, bày quanh trong hốc đá đợi Mỵ. Cơn mưa vẫn xối xả không ngớt. Nước thác càng bay xa. Những bóng nước bồng bềnh với ánh sáng diệu kỳ dâng lên trong trái tim Cường. Bỗng, sóng nước phía trước mặt Cường nổi sục, bọt nhấp nhổm. San nổi bềnh, vọt lên trước mặt Cường. Đúng lúc đó, Mỵ cùng con cún hốt hoảng chạy tới. Mỵ hét lên trong mưa gió, báo cho Cường chạy đi.
Không kịp.
San vừa bơi vừa giương nỏ, có mũi tên tẩm thuốc độc, bắn thẳng vào Cường. Nhưng, vì con sóng dữ, mũi tên chệch vào vách đá. San có tài bắn nỏ rất chính xác, hiếm khi để con mồi thoát. San bơi vào gần bờ rồi đứng vụt lên, căng nỏ ngắm bắn lần nữa. Mỵ chạy tới đứng trước mặt San, hòng chặn mũi tên bay tới. San thấy Mỵ bất ngờ xuất hiện, bỗng chùn tay. Cái lưng gù của San lắc sang bên trái. Đúng lúc ấy, một hòn đá từ trên núi rơi xuống, trúng vai San. Sóng thác dội mạnh, hất San ngã chìm nghỉm xuống mó nước. Rồi cứ thế, dòng suối cuồn cuộn trôi thân hình đang giãy giụa của San.
Mỵ hú vang kêu cứu dân bản. Tiếng con cún sủa thất thanh. Nó chạy lên chỗ Cường đang đứng như báo hiệu điều gì đó phía dưới thác. Tiếng hét của Mỵ vọng lên làm Cường loạn trí. Con chó dẫn đường phía trước, Cường vội vã theo sau. Mỵ ôm mặt khóc, chỉ về dòng suối và báo San đang bị lũ cuốn. Con cún tiếp tục chạy theo cái đầu nhấp nhô của San phía trước. Cường chạy trên bờ suối như một cơn gió. Phải đu qua những ngọn cây, băng qua dòng nước xiết, Cường mới sáp tới gần được chỗ San. Nhưng, nước cuộn quá nhanh, mưa chớp giật liên hồi dữ tợn.
Cường lại đu vào một cành cây để phóng người về phía trước. San giống như một cây gỗ trôi, đập vào một tảng đá rồi lịm đi dưới nước. Cường bơi tới, túm cổ áo San, lôi vào bờ. Lúc này, dòng nước như cơn lốc, đẩy những tảng đá lăn xuống dưới.
Cường vội vác San trên vai, băng lên đường dốc nương ngô. Đầu San bê bết máu. Khi Mỵ tới cũng nghẹn thở vì quá mệt. Con cún bị lũ dìm chết ở khúc giữa suối. Thấy San ú ớ gọi tên Mỵ rồi lại ngoẹo đầu bất tỉnh, Cường không còn biết nghĩ gì nữa, vội vã cõng San đi tắt đường về trạm xá thôn. Tới nơi, Cường ngã vật trong rã rời rồi cũng ngất lịm.
Trạm xá tấp nập những ca bị tai nạn do lũ kéo về. San nặng nhất nên được cấp cứu ngay. Ai nấy hối hả chăm sóc các bệnh nhân. Người thì gãy tay, người bị đá va đập thâm tím thân thể. San thở dốc khi được tiêm thuốc hồi sức và tỉnh lại. Một lúc sau, Mỵ mới về kịp nhưng San vẫn trong cơn đau dữ dội. Mỵ ngồi bưng mặt khóc bên chồng và tự trách thân. Rồi, bất ngờ Mỵ nghĩ tới Cường, người đã không quản hiểm nguy băng vào lũ dữ cứu San trong hoạn nạn. Trước đó, rất có thể Cường đã chết vì mũi tên độc của San. Vậy mà trước tình thế cấp bách, nguy hiểm đến tính mạng của San, Cường dù trong lòng rất yêu Mỵ, muốn sở hữu Mỵ cho riêng mình nhưng đã chọn việc cứu San, giữ mạng sống cho người mà anh vừa coi là tình địch. Có lẽ, ba năm ở trại cải tạo, Cường đã được giáo dục về sự nhân văn, lòng vị tha trong cuộc sống? Hay, Cường biết rằng, nếu chỉ ích kỷ tình riêng, dù Mỵ trong lòng vẫn chưa quên được mối tình năm xưa với Cường nhưng bây giờ Mỵ đã là bông hoa có chủ, Mỵ đã là vợ của người ta, chiếm đoạt tình cảm và thân xác của Mỵ chỉ một lần thôi là Cường tiếp tục phạm tội lỗi khác, thì xem ra con đường hoàn lương của Cường với cuộc đời này còn xa xôi lắm.
Mỵ vội đi tìm Cường ở phòng chờ sơ cứu theo một người y tá chỉ dẫn. Mỵ hốt hoảng chạy vào nhưng không thấy ai. Cường đang ở đâu? Mỵ lo lắng hỏi thăm. Một cô y tá bước tới, đưa cho Mỵ chiếc phong bì còn ẩm ướt. Cường đã hồi sức và bỏ đi. Mỵ mở phong bì. Trong đó có giấy xóa nợ do Cường ký và điểm chỉ bằng vân tay. Một dòng chữ nguệch ngoạc của Cường viết vội “Gửi Mỵ. Hãy sống tốt nhé!”.
Mỵ thẫn thờ nhìn ra ngoài màn mưa.
Tiếng thác Hoa Bay vẫn ầm ào dội sóng trên hồ nước.
Trước mắt Mỵ lại hiện lên những bông hoa vũ nữ vàng dịu dàng bên hốc đá dưới mưa.
Con lũ dữ vẫn cuồn cuộn trôi về xuôi.
