Phóng viên (PV): Chào anh! Dạo này có cuốn văn, thơ nào bán chạy không?
NBS: Không. Sách thống trị bảng xếp hạng là các sách kỹ năng sống, chữa lành; sách văn chương ế quá.
PV: Sách của tác giả nổi tiếng có bán được không?
NBS: Không. Nhiều tên tuổi tràn ngập giải thưởng, mà tác phẩm vẫn không mùi vị như nước LaVie. Không hiểu sao tác giả nhạt vẫn nhận giải đều đều. Giám khảo là bộ lọc, mà bộ lọc nào ra kết quả đó.
PV: Không được rồi nhé. Tôi thấy nhiều cuộc thi cũng mời mấy giám khảo đó. Quen mặt vô cùng luôn.
NBS: Đây cũng là vấn đề đau đầu đấy.
PV: Vậy giám khảo đúng nghĩa là gì anh?
NBS: Là một tập thể có sự đa dạng về góc nhìn nhưng thống nhất về sự liêm chính.
PV: Tiêu chí nào giám khảo cần phải có?
NBS: Giám khảo xoàng nhìn thí sinh thấy lỗi lầm. Giám khảo giỏi nhìn thí sinh thấy nỗ lực, chỉ có giám khảo vĩ đại nhìn thấy tầm vóc mà thí sinh có thể trở thành. Ban giám khảo đúng nghĩa không chấm điểm bằng đôi mắt của hiện tại, mà chấm bằng đôi mắt của tương lai. Họ phải nhận ra được sự thiên tài trong những phẩm chất chưa từng có tiền lệ.
PV: Ngày nay thì ca sĩ thường phải vượt qua một số cuộc thi. Giải thưởng như một tấm giấy thông hành bước tới tầm ngôi sao. Ngày xưa, các danh ca nổi tiếng chẳng cần qua cuộc thi nào. Vậy có cần ban giám khảo cho âm nhạc không?
NBS: Nghệ thuật mà phải chấm điểm thì cũng hơi tủi thân cho nghệ thuật thật. Tôi nhớ, khi chia sẻ về các giải thưởng, Michael Jackson nói: "Tại sao lại phải để một nhóm người quyết định xem tài năng của bạn đáng giá bao nhiêu điểm? Nghệ thuật không phải là một bài kiểm tra toán".
PV: Tại sao khi gặp tác phẩm, người ta không bàn đúng hay sai. Phải có tiêu chí gì chứ.
NBS: Toán học là đúng, còn nghệ thuật là trên đúng. Thế mới khó cho ban giám khảo. Tác giả nổi đình đám sau cuộc thi thì giám khảo mát mặt, tác giả chết chìm sau cuộc thi thì giám khảo cũng mất mặt.
PV: Có một giám khảo than rằng "điều tuyệt vời nhất khi làm giám khảo là được trả tiền để nói với thí sinh rằng họ đang làm sai điều gì. Việc mà bình thường tôi toàn phải làm miễn phí ở nhà với vợ".
NBS: Góp ý cho vợ là dũng cảm. Đòi tiền khi góp ý là táo bạo nhưng coi chừng, góp ý mà tính phí là phải vào nha khoa cấp cứu đó.
PV: Nếu duy trì hệ thống giám khảo quen mặt thì dễ tuột mất tài năng?
NBS: Chính xác. Ban giám khảo kém sẽ là vật cản sự đa dạng tài năng.
PV: Giải pháp là gì?
NBS: Phải có biện pháp chấm điểm ban giám khảo.
PV: Vậy bộ lọc phải đáp ứng tiêu chí gì?
NBS: Muốn phát triển công nghiệp văn hóa, cần phải có những bộ lọc có tầm tương lai để phát hiện ra tài năng chưa phát lộ.
PV: Những cuốn văn chương chất lượng làng nhàng thì anh có đọc không?
NBS: Ngày xưa tôi chăm đọc nhưng từ khi bán sách, tôi quan tâm tới giá trị mà người mua cần. Bạn đọc tinh lắm, không có quảng cáo nào, sự hào nhoáng của giải thưởng nào lừa được họ. Tôi cũng vậy, nếu tác phẩm làng nhàng, tôi không đọc mà đi đánh Pickleball.
PV: Cảm ơn và chúc anh khỏe đều!