Đối thoại Shangri-La được tổ chức lần đầu tại Singapore vào năm 2002 dần trở thành cơ chế đối thoại an ninh, quân sự cấp cao thường niên thảo luận về các vấn đề an ninh của châu Á. Nếu Đối thoại Shangri-La lần thứ nhất có sự tham dự của 14 bộ trưởng quốc phòng và 160 đại biểu thì Đối thoại lần thứ 22 (năm 2025), có hơn 500 đại biểu tham dự, trong đó có 2 nguyên thủ quốc gia, 40 đại biểu cấp bộ trưởng đại diện 47 quốc gia trong và ngoài khu vực; đại diện một số tổ chức quốc tế và khu vực như ASEAN, EU, NATO... Rõ ràng, Đối thoại Shangri-La là một diễn đàn uy tín và việc có mặt tham dự, phát biểu dẫn đề vừa thể hiện vị thế, uy tín của đất nước, vừa góp phần vào nỗ lực giải quyết những thách thức về hòa bình và an ninh của châu Á - Thái Bình Dương.
Với Việt Nam, trải qua 40 năm thực hiện sự nghiệp Đổi mới, vị trí, vai trò của đất nước ta ngày càng được củng cố, nâng cao. Ở nhiều tổ chức, diễn đàn, từ vị thế “quan sát viên”, Việt Nam từng bước tham gia sâu và hiệu quả hơn và các cấu trúc của khu vực và thế giới như ASEAN, APEC... Hiện nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 195 quốc gia và là một trong số ít nước có quan hệ ngoại giao với toàn bộ 193 thành viên Liên hợp quốc. Từ đầu năm 2025, Việt Nam nâng cấp quan hệ với gần 20 đối tác, đưa tổng số Đối tác Chiến lược Toàn diện lên 15, trong đó có 5/5 Thành viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Liên minh châu Âu. Đồng thời, Việt Nam trở thành thành viên tích cực, có trách nhiệm và có năng lực triển khai các hoạt động bảo vệ, duy trì hòa bình, cứu nạn, cứu hộ, v.v... ở nhiều quốc gia gặp phải địch họa, thiên tai.
Trở lại bài dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 với chủ đề “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”. Bài đề dẫn đã nêu ra 3 cuộc khủng hoảng của thế giới hiện nay là khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Từ thực trạng đó, tác giả phân tích: “Ba cuộc khủng hoảng nêu trên đang hội tụ rõ nét tại châu Á - Thái Bình Dương. Đây là trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, nhưng cũng là nơi cạnh tranh chiến lược gay gắt; là không gian của các tuyến hàng hải huyết mạch, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro trên biển; là khu vực hưởng lợi sâu từ toàn cầu hóa, nhưng đang chịu sức ép trực tiếp từ phân mảnh chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, chuyển đổi công nghệ và cạnh tranh địa kinh tế mới. Chính vì là nơi hội tụ thách thức, châu Á - Thái Bình Dương cũng phải là nơi khởi phát lời giải. Khu vực này có lợi ích chung trong hòa bình, kết nối và phát triển; có kinh nghiệm hợp tác đa tầng; có ASEAN như một cấu trúc đối thoại và cân bằng; có đủ động lực và quyết tâm không để cạnh tranh trượt thành đối đầu, không để các tuyến kết nối trở thành đường ranh chia cắt, không để an ninh của nước này thành bất an của nước khác”.
Từ phân tích này, có thể nêu một ví dụ sinh động về giải quyết cuộc xung đột tại khu vực biên giới giữa Thái Lan và Campuchia vào cuối năm 2025. Nếu ở thời điểm 20-30 năm về trước, rất có thể cuộc xung đột này sẽ lan rộng, bùng phát thành cuộc chiến toàn diện giữa hai quốc gia láng giềng. Không chỉ vậy, các nước láng giềng với Thái Lan và Campuchia cũng sẽ bị lôi kéo vào cuộc chiến vì những mối quan hệ khăng khít hoặc vì lợi ích nào đó để “bảo vệ đồng minh”. Tuy nhiên, ngay khi xung đột Thái Lan - Campuchia bùng phát, các cơ chế hoạt động và những quy tắc của ASEAN đã được kích hoạt và vận dụng hiệu quả để sớm chấm dứt cuộc xung đột. Các tuyên bố của các thành viên ASEAN cũng như cách thức tiếp cận, giải quyết xung đột đều theo phương châm “rút củi đáy nồi”. Ban Thư ký ASEAN, đặc biệt là Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, người giữ vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2025 đã gặp gỡ, kết nối cuộc gặp với Thủ tướng Thái Lan và Thủ tướng Campuchia để thúc đẩy ngừng bắn, lập lại hiện trạng trước xung đột giữa hai nước.
Là một thành viên tích cực và trách nhiệm của ASEAN, trong cuộc xung đột Thái Lan - Campuchia, các nhà lãnh đạo Việt Nam cũng có nhiều hoạt động, sáng kiến để nỗ lực “hạ hỏa” mối quan hệ giữa hai bên xung đột. Quan điểm của Việt Nam là “không chọn phe” mà chọn lẽ phải, chọn giải quyết bằng luật pháp quốc tế, tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước. Việt Nam xác định rõ cả Campuchia và Thái Lan đều là hai nước láng giềng thân thiện của mình và ủng hộ cả hai nước này giải quyết cuộc xung đột một cách hiệu quả nhất để tái lập mối quan hệ láng giềng hữu nghị. Và, thực tế đã diễn ra đúng như mong muốn của ASEAN, Thái Lan và Campuchia đã nhanh chóng ngừng bắn, thiết lập cơ chế kiểm soát hiệu quả hơn để ngăn chặn xung đột bùng phát.
Việc giải quyết hiệu quả cuộc xung đột biên giới Thái Lan và Campuchia vào cuối năm 2025, chính là một trong những quan điểm sâu sắc trong bài dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “ASEAN như một cấu trúc đối thoại và cân bằng; có đủ động lực và quyết tâm không để cạnh tranh trượt thành đối đầu, không để các tuyến kết nối trở thành đường ranh chia cắt, không để an ninh của nước này thành bất an của nước khác”.
Một nội dung, thông điệp xuyên suốt trong bài dẫn đề chính là giá trị của hòa bình, bảo vệ và giữ gìn hòa bình được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh nhiều lần. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: “Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình bằng chính lịch sử của mình, hiểu giá trị của phát triển bằng chính hành trình Đổi mới và hội nhập của mình. Từ trải nghiệm ấy, Việt Nam nhận thức sâu sắc rằng lợi ích quốc gia của chúng tôi gắn bó chặt chẽ với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực. Đóng góp cho hòa bình khu vực cũng là bảo vệ lợi ích lâu dài của Việt Nam. Mở rộng hợp tác, giảm thiểu rủi ro và kết nối các lợi ích chính đáng cũng chính là cách Việt Nam thực hiện trách nhiệm của mình đối với cộng đồng quốc tế”.
Cùng với hoạt động nổi bật dấu ấn Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, trong dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thăm chính thức Thái Lan, thăm cấp nhà nước tới Singapore và Philippines. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Việt Nam, Thái Lan và Philippines kỷ niệm nhiều dấu mốc ngoại giao và tiếp tục mở rộng quan hệ nhiều mặt. Đây cũng là giai đoạn Philippines là nước Chủ tịch ASEAN 2026, Singapore là nước Chủ tịch của ASEAN 2027 và Việt Nam là nước chủ nhà cấp cao APEC 2027... Kết quả các chuyến thăm đã mở ra giai đoạn hợp tác, phát triển nhiều mặt giữa Việt Nam với các nước Thái Lan, Singapore và Philippines.
Nhìn nhận kết quả chuỗi hoạt động ngoại giao cuối tháng 5/2026 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, chuyến thăm đã thể hiện rõ nét đường lối đối ngoại của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV; cho thấy sự đổi mới tư duy, cách thức tổ chức các hoạt động đối ngoại theo hướng đặt lên hàng đầu yếu tố hiệu quả, thực chất trên nền tảng các mối quan hệ hữu nghị và có tầm quan trọng chiến lược; cũng như cho thấy tính hiệu quả và ý nghĩa của ngoại giao nguyên thủ với việc định hướng chiến lược cho quan hệ, tạo đà và nâng tầm hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và các đối tác.
Sau những ngôn từ chính trị, ngoại giao, điều mừng hơn là khi xem những hình ảnh hoạt động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân với các nhà lãnh đạo Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như đại biểu dự Đối thoại Shangri-La; chúng ta cảm nhận rõ tình cảm rất chân thành, thân thiện và trọng thị của chủ nhà dành cho khách, cũng như khách với chủ nhà. Đó cũng là một minh chứng sinh động khẳng định vị thế và uy tín của nước Việt Nam trên trường quốc tế.
Hơn 80 năm trước, Bác Hồ từng khái quát một câu nói nổi tiếng về thực lực và tiếng nói của một đất nước: “Thực lực là cái chiêng mà ngoại giao là cái tiếng. Chiêng có to tiếng mới lớn”. Chuyến thăm 3 nước ASEAN và sự kiện phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hoàn thành tốt các mục tiêu, yêu cầu đặt ra. Đó cũng là kết quả của đường lối Đổi mới, đường lối đối ngoại đúng đắn và thực tế vị thế, uy tín của đất nước ta ngày càng được nâng cao.
