1.Ngày 18/10, người đứng đầu Cơ quan an ninh Iran, ông Mohsen Rezaei, cũng đe dọa tấn công các trung tâm dữ liệu, tuyến cáp internet ngầm dưới biển và các cơ sở trí tuệ nhân tạo (AI) nếu Mỹ và Israel nối lại các cuộc không kích.
Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn chiếm giữ lãnh thổ Yemen dọc bờ biển Biển Đỏ hồi tháng trước. Giao tranh ác liệt đang diễn ra giữa quân đội Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và lực lượng Houthi tại nhiều địa điểm, trong đó có Bab al-Mandeb, nơi gần 20% lưu lượng internet toàn cầu đi qua.
Vì vậy, trong khi trên mặt biển, những đoàn tàu chở dầu gặp khó khăn trong việc rời khỏi Vùng Vịnh làm giá dầu quốc tế liên tục "nhảy múa", thì với khả năng tấn công hệ thống cáp ngầm, Iran cũng có thể tạo nên tình trạng tê liệt và hỗn loạn thông tin - điều sẽ trực tiếp gây tổn hại đến các trụ cột nền kinh tế Mỹ.
Theo công ty nghiên cứu TeleGeography, hơn 90% dung lượng dữ liệu giữa châu Âu và châu Á đi qua các tuyến cáp ngầm dưới Biển Đỏ. Chúng chạy qua Bab al-Mandeb, một eo biển rộng khoảng 26 km ở chỗ hẹp nhất. Việc phần lớn dữ liệu nằm gọn trong một tiết diện hẹp như vậy khiến chúng rất dễ bị tấn công, cáp có thể bị cắt, trong khi việc sửa chữa trong vùng chiến sự lại cần có giấy phép và phải được đảm bảo an toàn.
Andreas Krieg, giảng viên cao cấp về nghiên cứu an ninh tại Đại học King's College London, nói với Al Jazeera: "Một cuộc tấn công không nhất thiết phải phá hủy các máy chủ để làm tê liệt toàn bộ cơ sở. Các trung tâm dữ liệu phụ thuộc vào nguồn điện, hệ thống làm mát và viễn thông hoạt động liên tục, trong khi cáp ngầm dưới biển rất khó bảo vệ liên tục, sự gián đoạn có thể ảnh hưởng đến nhiều quốc gia cùng một lúc. Các lực lượng quân sự Vùng Vịnh có thể đánh chặn hầu hết những mối đe dọa, nhưng ngay cả một số ít cuộc tấn công thành công cũng có thể gây ra hậu quả kinh tế không cân xứng". Ông cho biết thêm, máy bay không người lái với chi phí khá thấp có thể đe dọa các cơ sở chứa thiết bị trị giá hàng tỷ USD.
2.Trên thực tế, kể từ xung đột bùng nổ hồi tháng 2/2026, Iran từng đe dọa tấn công các trung tâm dữ liệu cũng như đường truyền cáp - "hệ thần kinh của nền kinh tế trong kỷ nguyên công nghệ". Đơn cử, ngày 11/3, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim cho biết, IRGC đã công bố danh sách "các mục tiêu mới của Iran", trong đó điểm danh nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ.
"Điều khiến lời cảnh báo của Mohsen Rezaei trở nên đặc biệt quan trọng là ông ấy không chỉ đơn thuần đe dọa một loạt mục tiêu khác. Ông ấy đang xác định một loại cơ sở hạ tầng chiến lược mới, kết nối trực tiếp sự đa dạng hóa kinh tế Vùng Vịnh với sức mạnh công nghệ của Mỹ, trong vai trò là đối tượng nhắm đến", Andreas Krieg nhận xét.
Về cơ bản, đây là sự răn đe nhắm vào cả Abu Dhabi, Riyadh và Doha cũng như Washington, nhằm buộc các chính phủ ở Vùng Vịnh nỗ lực ngăn chặn một cuộc tấn công khác từ phía Mỹ nhằm vào Iran. Nói cách khác, có thể xem kế hoạch tấn công đường cáp ngầm qua Biển Đỏ là sự tiếp nối và mở rộng những cuộc không kích bằng tên lửa mà Iran tiến hành vào cả các căn cứ quân sự Mỹ lẫn những cơ sở lọc dầu mà người Mỹ sở hữu hoặc đồng sở hữu.
Bối cảnh này, đầu tiên, tạo ra cảm giác căng thẳng đáng kể, khi các chính phủ Vùng Vịnh vốn đã đầu tư rất mạnh vào việc giữ dữ liệu nhạy cảm và hoạt động điện toán đám mây trong phạm vi biên giới của họ, như một sự đặt cược cho nền kinh tế hậu dầu mỏ. Thứ hai, nó đặt ra nhu cầu dự phòng địa lý cho tất cả các bên, bởi mỗi lần gián đoạn hệ thống đường truyền dữ liệu đều có tiềm năng gây nên những thảm họa. Những mạng lưới cáp quang, vì thế, cần phải nhanh chóng được đầu tư, mở rộng ra khắp mọi hướng của Vùng Vịnh, nhằm tránh cảnh "bỏ tất cả trứng vào một giỏ" như hiện tại. Rõ ràng, tiến trình này sẽ đòi hỏi hàng núi tiền, kể cả tiền của nước Mỹ.
Một cách ngắn gọn, những lời đe dọa tấn công cáp ngầm từ phía Iran sẽ không làm đảo ngược hoàn toàn tham vọng của các nước Vùng Vịnh, nhưng có khả năng thay đổi kinh tế và địa lý trong việc đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.
"Vùng Vịnh từ lâu đã tự quảng bá mình là một môi trường ổn định trong một khu vực bất ổn nhưng cuộc chiến đã thách thức nhận định đó. UAE đặc biệt dễ bị tổn thương vì chiến lược trí tuệ nhân tạo của nước này được tích hợp sâu rộng với các công ty công nghệ Mỹ, khiến cơ sở hạ tầng của UAE trở nên hấp dẫn hơn đối với Iran. Trong khi đó, Qatar, với quan hệ ngoại giao với Tehran, có vị thế chính trị tốt hơn một chút. Xét trên nhiều khía cạnh, Iran đang đe dọa sẽ làm với nền kinh tế kỹ thuật số đang phát triển ở Vùng Vịnh những gì họ đã làm với nền kinh tế hàng hải của khu vực này - đó là biến chính sự đáng tin cậy thành một con bài mặc cả về địa chính trị", Andreas Krieg bình luận.
Tuy nhiên, trên lý thuyết, đó mới chỉ là những lời đe dọa. Những cánh cửa đàm phán vẫn chưa hoàn toàn đóng lại, đặc biệt là với những hàm ý được phát đi từ cả Tehran lẫn Washington.
Ngày 18/10, tại Baghdad, tham dự cuộc họp của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, Tehran vẫn duy trì đề xuất mở lại eo biển Hormuz trong 7 ngày, nhưng cũng vẫn đang xem xét phản hồi từ Washington, đồng thời bày tỏ hoài nghi về thiện chí của Mỹ. Bất đồng chủ chốt nằm ở thứ tự ưu tiên trên bàn đàm phán.
Washington muốn giải quyết chương trình hạt nhân Iran đầu tiên, trong khi Tehran cho rằng các cuộc thương lượng trước hết cần tập trung vào việc mở lại Hormuz và khôi phục an ninh trên tuyến hàng hải này. Iran cũng yêu cầu Mỹ miễn áp dụng trừng phạt đối với dầu mỏ của nước này, giải phóng các tài sản bị phong tỏa trị giá ước tính ít nhất 12 tỷ USD và dỡ bỏ phong tỏa hải quân. Ông Araghchi khẳng định Iran có thể bắt đầu thực hiện mở cửa eo biển ngay khi Mỹ chấp thuận. Song, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tuyên bố: Iran phải cắt giảm đáng kể năng lực làm giàu uranium để đáp ứng yêu cầu của Washington và chấm dứt xung đột.
Ngày 19/10, phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở bang Kansas, Tổng thống Mỹ Donald Trump đột ngột tuyên bố: "Có người nói rằng chúng ta có thể rút đi ngay lúc này. Điều đó đúng, chúng ta có thể rút đi ngay bây giờ. Họ (Iran) sẽ không có vũ khí hạt nhân".
Những thông điệp ấy, thực ra, cũng không quá quan trọng. Điều quan trọng là Tổng thống Mỹ đang có một mối bận tâm lớn hơn: Cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ, vốn đã bắt đầu tiến hành bỏ phiếu sớm tại 18 bang. Kết quả của nó sẽ tác động trực tiếp đến quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc hội Mỹ.
Tehran biết điều đó. Và, chắc chắn, họ cũng ước lượng được rằng những động thái của mình có thể tạo thêm bao nhiêu áp lực, cho đảng Cộng hòa của ông Donald Trump.
