AFF có ý nghĩa đặc biệt, hỗ trợ tiến trình dẫn dắt sự phát triển của ASEAN
Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng nhằm tạo dựng không gian trao đổi cởi mở, bao trùm và hướng tới tương lai để các nhà lãnh đạo, học giả và doanh nghiệp cùng thảo luận về các vấn đề chiến lược của ASEAN và khu vực.
Diễn đàn lần thứ nhất (năm 2024) và lần thứ hai (năm 2025) đã diễn ra thành công, nhận được sự quan tâm, ủng hộ và hưởng ứng rộng rãi của các nước ASEAN cũng như các đối tác. Tiếp nối chuỗi thành công đó, AFF lần thứ ba sẽ diễn ra tại Hà Nội từ 9-10/6 với chủ đề: “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”.
Trao đổi với phóng viên Báo CAND trước thềm diễn đàn, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III cho rằng đây là một sáng kiến có ý nghĩa đặc biệt đối với tiến trình phát triển lâu dài của ASEAN.
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III cho biết, một trong những vấn đề đầu tiên ông tìm hiểu khi nhận nhiệm vụ tại Việt Nam chính là mục tiêu và ý tưởng hình thành của Diễn đàn Tương lai ASEAN. Theo ông, trong khi các hội nghị ASEAN truyền thống thường tập trung giải quyết những vấn đề hiện tại, AFF lại hướng tới việc thảo luận và dự báo những thách thức, cơ hội có thể xảy ra trong tương lai.
AFF là sự bổ trợ rất cần thiết cho các cơ chế đối thoại hiện có của ASEAN bởi những quyết định được đưa ra ngày hôm nay sẽ tác động đáng kể đến tương lai của khu vực trong nhiều năm tới. Philippines luôn đánh giá cao tư duy dự báo chiến lược trong hoạch định chính sách đối ngoại cũng như hợp tác khu vực. Việc Việt Nam tiếp tục duy trì và phát triển AFF sẽ tạo thêm cơ hội để các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách và giới học giả ASEAN nhìn xa hơn những thách thức trước mắt, từ đó xây dựng tầm nhìn dài hạn cho khu vực.
Theo ông, ASEAN đang bước sang một giai đoạn phát triển mới với sự gia nhập của Timor-Leste, nâng tổng số thành viên lên 11 quốc gia. Điều này đặt ra câu hỏi về cách thức ASEAN sẽ vận hành và phát triển trong 10 - 20 năm tới, khi trở thành một cộng đồng đa dạng hơn về thể chế chính trị, trình độ phát triển kinh tế và nhu cầu hội nhập. Trong bối cảnh đó, ASEAN cần tiếp tục củng cố nền tảng vững chắc của ba trụ cột gồm Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội, bởi đây vẫn là định hướng cốt lõi dẫn dắt sự phát triển của ASEAN trong tương lai.
Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III nhận định, AFF có ý nghĩa đặc biệt trong việc hỗ trợ tiến trình này khi khuyến khích các nhà lãnh đạo, chuyên gia và học giả cùng trao đổi những vấn đề đang nổi lên nhưng chưa có lời giải rõ ràng, từ đó chuẩn bị tốt hơn về nguồn lực, năng lực thể chế cũng như định hướng chính sách để ứng phó với những biến động của khu vực và thế giới.
Tầm quan trọng của tư duy dự báo chiến lược
Nhấn mạnh về tư duy dự báo chiến lược, Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III cho hay, không ai có thể dự đoán chính xác những biến động như nguy cơ gián đoạn hoạt động tại Eo biển Hormuz hiện nay. Tuy nhiên, từ nhiều năm trước, ASEAN đã nhận thức được tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác năng lượng và từng bước xây dựng các cơ chế kết nối, chia sẻ nguồn lực nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho khu vực.
Đại sứ Philippines nêu rõ: “ASEAN đã xây dựng các khuôn khổ hợp tác cho phép các quốc gia thành viên hỗ trợ lẫn nhau về nguồn dự trữ năng lượng chiến lược, đồng thời thúc đẩy kết nối lưới điện và hạ tầng năng lượng trong khu vực. Đây là minh chứng cho giá trị của tư duy dự báo chiến lược và khả năng chuẩn bị từ sớm cho những thách thức có thể phát sinh trong tương lai”.
Ông cũng tiết lộ rằng khi Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2026, một trong những nội dung đầu tiên được đưa ra thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN là cách thức tái khởi động và nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác năng lượng hiện có. Điều đó cho thấy rõ vai trò ngày càng lớn của các vấn đề được dự báo từ sớm đối với tiến trình phát triển của ASEAN.
“Không ai có thể biết chính xác điều gì sẽ xảy ra trong 10 - 15 năm tới. Tuy nhiên, những ý tưởng, khuyến nghị và kết quả nghiên cứu được trình bày tại Diễn đàn Tương lai ASEAN có thể trở thành cơ sở quan trọng để các nhà lãnh đạo mỗi nước xem xét, xây dựng những cơ chế pháp lý và chính sách phù hợp nhằm ứng phó với các thách thức mới. Đồng thời, điều này cũng giúp các quốc gia thành viên phối hợp hoạch định chính sách, chia sẻ nguồn lực và bảo đảm không một nước nào bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển”, Đại sứ Philippines bày tỏ.
Theo Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III, một trong những giá trị lớn nhất của ASEAN chính là tinh thần đoàn kết và tương trợ giữa các quốc gia thành viên. ASEAN không đối mặt với các thách thức một cách riêng lẻ mà luôn tìm kiếm các giải pháp hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau.
Viện dẫn từ những diễn biến gần đây tại Trung Đông, nơi nhiều công dân ASEAN gặp khó khăn trong quá trình hồi hương, Đại sứ Philippines cho rằng, trong những trường hợp như vậy, các quốc gia ASEAN có thể hỗ trợ công dân của nhau thông qua hệ thống cơ quan đại diện ngoại giao hiện diện tại địa bàn.
Tương tự, trong bối cảnh một số dịch bệnh bùng phát tại châu Phi, không phải quốc gia ASEAN nào cũng có cơ quan đại diện ngoại giao tại khu vực này. Tuy nhiên, ASEAN đã xây dựng cơ chế cho phép các nước thành viên có hiện diện ngoại giao tại sở tại hỗ trợ công dân của các nước thành viên khi cần thiết. Đó là minh chứng rõ nét cho tầm nhìn dài hạn cũng như khả năng dự báo của ASEAN.
Từ những lý do trên, Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III bày tỏ kỳ vọng rằng, tại Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba sắp diễn ra tại Hà Nội, nếu các học giả và chuyên gia có thể đưa ra những nghiên cứu dự báo có giá trị về các xu hướng và thách thức trong 10 năm tới, ASEAN sẽ có điều kiện chuẩn bị tốt hơn, chủ động xây dựng các cơ chế, chính sách và hạ tầng cần thiết để ứng phó hiệu quả với những vấn đề của tương lai.
