Những con số gây sốc
Báo cáo của Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng phối hợp với thanh tra Bộ Ngoại giao xác nhận rằng chiến dịch Epic Fury (Mỹ phát động tấn công Iran từ 28/2/2026) đã tiêu tốn 33,4 tỷ USD tính đến cuối tháng 6. Trong đó, chi cho đạn dược lên đến 22,3 tỷ USD đã gây ra "những khoảng trống tồn kho mang tính chiến lược" và "các điểm nghẽn trong năng lực công nghiệp quốc phòng". Báo cáo chỉ rõ, hàng trăm công trình quân sự tại 8 quốc gia bị phá hủy, hơn 20.000 quân nhân và nhân viên ngoại giao phải di dời, dẫn đến một số thay đổi trong bố trí lực lượng tại Tây Á "có thể trở thành vĩnh viễn".
Báo cáo không đưa ra đánh giá về thành công hay thất bại của chiến dịch nhưng chính những con số đó mới ảnh hưởng tới Tổng thống Donald Trump. Ngay trước ngày báo cáo công bố, Tổng thống Trump vẫn khẳng định trên mạng xã hội Truth Social rằng nước Mỹ "đang sản xuất nhiều vũ khí tinh vi và ưu việt hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử", một tuyên bố giờ đây đối lập trực diện với chính văn bản của cơ quan giám sát thuộc bộ máy do ông đứng đầu.
Vấn đề lúc này không chỉ nằm ở nội dung báo cáo mà ở thời điểm nó xuất hiện khi sự ủng hộ với ông Trump đang giảm sút nghiêm trọng. Khảo sát của Reuters thực hiện cuối tháng 8 cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông chỉ còn 33%, ngang điểm đáy của nhiệm kỳ đầu tiên. Còn khảo sát của Đại học Massachusetts Amherst (UMass) công bố cùng thời điểm ghi nhận con số là 32%, tiếp nối đà giảm từ tháng 3.
Giáo sư Tatishe Nteta, Giám đốc cuộc khảo sát của UMass, nhận định: "Với cuộc chiến Iran chưa có hồi kết, giá xăng, thực phẩm, tiện ích và nhà ở tiếp tục tăng cao, cùng một cuộc chiến thương mại đang leo thang với Canada và khả năng lãi suất tăng cao hơn, việc tỷ lệ ủng hộ ông Trump chỉ ở mức thấp như vậy không có gì đáng ngạc nhiên". Rõ ràng, đây là thời điểm nhạy cảm với ông Trump khi sự nghi ngờ của cử tri dành cho các cam kết của ông lớn chưa từng có.
Vết nứt lan rộng
Điều đáng chú ý hơn cả là sự xói mòn niềm tin không còn giới hạn ở phe đối lập, mà đã len lỏi vào chính khối cử tri từng là nền tảng vững chắc nhất của ông Trump. Một khảo sát của NBC công bố đầu tháng 9 cho thấy tỷ lệ cử tri Cộng hòa "ủng hộ mạnh mẽ" cách ông Trump xử lý cuộc chiến Iran đã sụt giảm đáng kể so với hồi chiến tranh mới nổ ra, dù mức ủng hộ tổng thể của đảng Cộng hòa dành cho ông vẫn ở ngưỡng cao.
Khảo sát của Reuters cũng ghi nhận diễn biến tương tự trên diện rộng hơn. Tỷ lệ người Mỹ ủng hộ hành động quân sự chống Iran đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ giai đoạn đầu xung đột, chỉ còn 31%, trong đó mức ủng hộ từ chính cử tri Cộng hòa cũng tụt từ 77% hồi tháng 3 xuống còn 69%. Ngay cả Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Kennedy cũng phải thừa nhận, cuộc chiến "nhiều khả năng sẽ không kết thúc trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11". Câu trả lời cho thấy, ngay nội bộ đảng cầm quyền, niềm tin vào kịch bản "chiến thắng nhanh chóng" mà Nhà Trắng từng vẽ ra đã không còn được duy trì.
Về phía phe đối lập, những chỉ trích càng trở nên sắc bén hơn khi có thêm bằng chứng cụ thể từ báo cáo thanh tra. Hạ nghị sĩ Dân chủ Pramila Jayapal, trong một tuyên bố đã mô tả cuộc chiến là "không có mục tiêu rõ ràng, không có chiến lược, không có điểm kết thúc", đồng thời nhấn mạnh rằng "Quốc hội chưa từng được tham vấn đầy đủ". Luận điểm này giờ đây được củng cố thêm bởi chính báo cáo thanh tra vốn phải trình theo luật định lên Quốc hội, mới là kênh đầu tiên hé lộ đầy đủ quy mô tổn thất thực sự chứ không phải từ chính quyền. Điều này đặt ra câu hỏi về tính minh bạch của chính quyền trong một vấn đề lớn như chiến tranh. Bối cảnh chính trị này càng bất lợi hơn cho đảng Cộng hòa, khi khảo sát ghi nhận rằng cử tri độc lập nghiêng hẳn về phía đảng Dân chủ trong ý định bỏ phiếu sắp tới. UMass đã thẳng thắn bày tỏ "đảng Cộng hòa có thể đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng đánh mất quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội".
Phản ứng của Nhà Trắng trước số liệu bất lợi vẫn là một chiến lược nhất quán: phủ nhận và quy trách nhiệm cho động cơ chính trị của bên đưa tin thay vì thừa nhận khoảng cách thông tin. Phát ngôn viên Nhà Trắng, khi được hỏi về báo cáo thanh tra, chỉ dẫn lại một phát biểu của ông Trump, trong đó, ông Trump gọi các cuộc khảo sát này là "Chiến dịch làm nhụt chí" nhằm ngăn cản cử tri Cộng hòa đi bỏ phiếu, đồng thời khẳng định "các khảo sát thực sự" cho kết quả tốt hơn nhiều, dù không đưa ra số liệu cụ thể nào để chứng minh. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Pete Hegseth cũng tiếp tục bác bỏ thông tin về tình trạng thiếu hụt đạn dược như báo cáo ghi nhận.
Đây không phải là lần đầu tiên một khoảng cách giữa bên đánh giá độc lập dẫn đến phản ứng gay gắt từ chính quyền. Chỉ vài tháng trước, Bộ trưởng Hegseth đã sa thải Trung tướng Jeffrey Kruse, Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc phòng, sau khi đánh giá ban đầu của cơ quan này về mức độ phá hủy các cơ sở hạt nhân Iran không khớp với tuyên bố của ông Trump về việc đã "xóa sổ hoàn toàn". Sau đó, chính ông Hegseth công khai chỉ trích giới phóng viên vì tập trung "một cách hối hả" vào tranh cãi này.
Cuộc bầu cử cận kề
Điều khiến tình thế của chính quyền Tổng thống Trump trở nên đặc biệt mong manh là sự cộng hưởng giữa hai mặt trận đang cùng lúc xói mòn niềm tin công chúng. Chi phí sinh hoạt tăng cao và cuộc chiến Iran vẫn kéo dài. Theo khảo sát UMass, chỉ 25% người Mỹ tán thành cách ông Trump xử lý chi phí sinh hoạt khi giá xăng, thực phẩm và nhà ở tiếp tục tăng, một phần trực tiếp do hệ quả chiến tranh. Với con số 33,4 tỷ USD chi phí chiến tranh cung cấp thêm bằng chứng cụ thể cho luận điểm rằng cái giá thực sự của cuộc chiến lớn hơn nhiều so với những gì chính quyền công khai thừa nhận. Vào thời điểm đất nước đang khó khăn vì nợ công và lạm phát, cái giá này càng dễ bị nhấn mạnh và thổi phồng. Thậm chí, những con số đó lại đang được quan tâm hơn cả việc thực sự thì nước Mỹ đang thắng hay thua ở Iran.
Thông thường, báo cáo chi phí quân sự ít khi nhận được sự quan tâm do tính chất khô cứng của nó. Nhưng, báo cáo năm 2026 này đặc biệt được chú ý vì đi kèm với những cảnh báo về dự trữ chiến lược và cả những phần mật không công bố chính thức cũng như phản ứng mạnh đối nghịch hiếm thấy từ phía chính quyền. Sự cộng hưởng ấy khiến báo cáo, dù bản chất là tài liệu kỹ thuật quân sự, lại vượt ra khỏi phạm vi quốc phòng.
Nhìn tổng thể, những gì bản báo cáo khơi lên không đơn thuần là một cuộc tranh cãi về con số đạn dược. Bản báo cáo là biểu hiện rõ nét của một cuộc đấu tranh đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt trong lòng nước Mỹ. Một bên là nhánh hành pháp muốn kiểm soát chặt chẽ thông điệp về thành tích chiến tranh, một bên là các cơ chế giám sát độc lập vẫn kiên trì đòi hỏi sự minh bạch theo đúng luật định.
Đây thực chất là cuộc chiến của lòng tin. Việc ngay cả cử tri nền tảng của ông Trump cũng bắt đầu dao động cho thấy ranh giới giữa lòng trung thành đảng phái và sự hoài nghi trước bằng chứng cụ thể đang bị thử thách nghiêm trọng. Những bằng chứng độc lập như bản báo cáo này, vì thế, đang trở thành vũ khí âm thầm phá vỡ ưu thế chính trị tuyệt đối mà Tổng thống Donald Trump có được cho nhiệm kỳ thứ hai của mình.
