Đó có phải là một vẻ đẹp

Mấy ngày trước, trong lúc đang ăn tối cùng nhau trong một quán ăn có tên CUA ĐỒNG, khi người phục vụ bưng lên cho chúng tôi một bát canh cua đồng nấu với rau cải non thì một người trong chúng tôi kêu lên "Đẹp quá".

Lúc đó, tất cả chúng tôi đều nhìn vào bát canh cua nấu rau cải và rồi cùng đặt ra một câu hỏi: "Gọi bát canh đẹp quá hay ngon quá thì đúng?". Một câu hỏi tưởng rất vớ vẩn của mấy người ăn tối và bàn tán đủ chuyện. Nhưng cuối cùng, chúng tôi thấy chữ Đẹp ở đây hoàn toàn đúng.

Lâu nay, chúng ta thường nghĩ các món ăn chỉ là món ăn và nó chỉ có nghĩa nuôi sống thân xác con người. Nhưng nếu chúng ta nhìn lại một cách chậm rãi, chúng ta sẽ nhận ra trong rất nhiều những món ăn truyền thống chứa đựng một vẻ đẹp. 

Và lúc này, khi những ngọn gió mùa đông đã thổi qua những cánh đồng, những làng mạc thì tôi lại nhớ về món canh cua tháng Mười mà mẹ tôi đã nấu trong những năm tháng mẹ tôi còn sống. Bây giờ món canh cua nấu rau cải có thể ăn quanh năm. Nhưng tôi khẳng định canh cua nấu rau cải ngon nhất chính là vào những ngày cuối tháng Mười âm lịch.

Vì sao món canh cua tháng Mười nấu rau cải lại ngon nhất? Lại một câu hỏi mà trước đó tôi chẳng nghe ai hỏi thế bao giờ. Và tôi biết câu trả lời thật dễ dàng đối với nhiều người, nhất là những người sinh ra và lớn lên ở thôn quê. Đó là tháng đẹp nhất trong năm. Tháng của hoa cúc vàng hừng lên trong một góc vườn hay trên những ngôi mộ ở nghĩa trang cuối cánh đồng. 

Ngày trước, rất nhiều nhà trồng những khóm cúc vạn thọ trong góc vườn nhà mình. Và đặc biệt, trên những ngôi mộ đất thuở xưa người ta hay trồng cúc vạn thọ. Màu vàng của cúc vạn thọ làm cho ngôi mộ ấm áp và gần gũi lạ thường. 

Đó là lúc lúa đã gặt xong. Cánh đồng khô ráo và thanh sạch. Đấy là lúc những con cua bắt đầu đào hang, làm mà và ngủ đông. Bao nhiêu màu mỡ của cánh đồng đã chuyển hóa thành một kho năng lượng dự trữ trong những con cua để chúng có thể sống qua mùa đông giá rét. Thời gian đó là thời gian con cua béo nhất. Những cái mai cua rực đỏ và có cảm giác mỡ màng. 

Và lúc đó, cải ngọt mới trồng trong vườn hay dọc bãi sông vừa mới lớn. Mỗi cây cải lúc đó chỉ có khoảng năm lá. Vì thế mà người quê tôi gọi là cải năm lá. Cua tháng Mười nấu với cải năm lá và ăn với cơm gạo mới còn đầy nhựa thì hỏi có gì có thể ngon hơn.

Lũ trẻ chúng tôi thường đi móc cua vào buổi trưa khi ăn cơm xong. Chúng tôi đeo cái giỏ vào bên hông và đi ra cánh đồng. Chúng tôi đi dọc bờ ruộng cỏ đã phủ gần kín để tìm hang cua. 

Khi thấy một đống đất mới đùn lên thì đó chính là mà cua và sau cái mà kia không thể nào khác là một con cua bắt đầu ngủ đông. Chúng tôi chỉ cần lấy tay lật nhẹ cái mà cua ra là bắt được cua. 

Đồng bãi những năm tháng ấy cách đây ba bốn chục năm đầy cua, cá. Nhưng bây giờ thì không còn như thế nữa. Các chất hóa học mà người nông dân dùng đã tiêu diệt gần hết thế giới hoang dã thuở ấy. Khi cái giỏ bên hông đã trĩu xuống là lúc chúng tôi đã bắt đủ số cua cho nồi canh buổi chiều. 

Về đến nhà, chúng tôi mang giỏ cua xuống cầu ao trước nhà rửa cua bằng cách dìm cái giỏ cua ngập một nửa trong nước và cứ thế xóc đều. Làm như thế, bao nhiêu bùn đất bám trên mình con cua đều sạch hết. Những buổi chiều như thế, tôi thường theo mẹ ra ruộng để nhổ rau cải về nấu cua. 

Những buổi chiều tháng Mười thanh sạch, yên tĩnh và xa xôi luôn làm lòng người xao xác một cảm giác khó tả. Sau này lớn lên xa làng đi học, tôi thường nhớ về cánh đồng làng đang dần thẫm tối trong hoàng hôn và mùi rau cải vừa nhổ lên ngòn ngọt. 

Nồi canh cua bữa tối ăn với cơm mới tháng Mười mang cho tôi cảm giác trọn vẹn và chẳng còn mong muốn thứ ẩm thực nào hơn thế. Sản vật ấy và không gian ấy cùng sự ấm áp của mẹ làm nên một tháng Mười thương nhớ khôn nguôi. 

Ảnh trong bài: Nguyễn Hoàng Lâm.
Ảnh trong bài: Nguyễn Hoàng Lâm.

Mỗi lần giã cua, mẹ tôi lúc nào cũng chọn những chiếc càng cua to nhất để cho vào nồi canh. Khi mang nồi canh ra, mẹ vớt những chiếc càng chua và chia cho anh em tôi. Thế là anh em tôi đập vỡ cái càng cua và dùng chiếc tăm để khều thịt cua trong chiếc càng cho đến khi cái càng sạch bóng như một món đồ lưu niệm. 

Hồi ấy, quanh năm có nhiều ngày đói, nhưng những ngày tháng Mười sau khi đã gặt hái xong, cảm giác no ấm phủ kín làng quê trong hương thơm của đất trời và của rơm rạ mới. Món canh cua tháng Mười nấu với rau cải năm lá gắn liền với mẹ tôi. Bởi thế, trong món ăn ấy có biết bao ký ức không bao giờ phai nhạt. Món ăn ấy đủ nuôi một đứa trẻ lớn lên thành một chàng trai khỏe mạnh và nuôi cả tâm hồn đứa trẻ ấy mỗi ngày một rộng mở.

Bây giờ trong các nhà hàng ở thành phố, người ta đang phục hồi lại những món ăn dân dã thuở xưa như cá diếc kho tương, canh chuối ốc đậu, canh cua rau cải, rau rút, canh hến nấu bầu... Thế nhưng, hương vị của những món ăn ấy chẳng thể như xưa. Bởi con cua bây giờ không phải con cua ngày xưa. Phần nhiều họ nuôi cua để kịp đáp ứng cho nhu cầu của người mua. 

Rau cải bây giờ cùng không phải cải ngày xưa mà làm sao có được cải năm lá bởi nếu trông cải đến năm lá mà thu hoạch thì không được lời nhiều. Hơn nữa là làm sao người ăn có được không khí tháng Mười ở thôn quê thuở trước. Và hơn tất cả là mẹ. Mẹ đã nấu món ăn ấy cho chúng tôi. Những năm tháng ấy cho dù đói, rét đau ốm hay sợ hãi một điều gì đó nhưng khi mẹ xuất hiện ở đầu ngõ thì mọi đói, rét, đau ốm và sợ hãi kia tan biến.

Mỗi năm vào tháng Mười, tôi vẫn về quê. Mẹ tôi đã mất từ lâu nhưng chú em tôi vẫn nấu canh cua tháng Mười và rau cải năm lá trong vườn cho tôi. Nấu món ăn ấy để chúng tôi được trở về thuở ấu thơ bên mẹ. Và món ăn ấy như một con tàu xuyên thời gian đưa anh chị em tôi trở về với làng quê, với cánh đồng và với mẹ. 

Bởi thế, khi nhìn bát canh cua nấu rau cải tháng Mười thì người bạn tôi kêu lên "Đẹp quá". Tiếng kêu vô tình ấy làm lòng tôi náo động. Bạn tôi đã đúng, món ăn ấy với tôi chứa một vẻ đẹp bền vững qua tháng năm dằng dặc - vẻ đẹp của thương nhớ khôn nguôi.

Nguyên Thảo

Các tin khác

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Trà Shan tuyết cổ thụ mọc trên những ngọn núi cao, trải dài từ Đông Bắc qua Tây Bắc. Mỗi vùng thổ nhưỡng khác biệt, hương vị trà cũng vì thế mà có nhiều biến đổi. Trà từ phía Đông như Quản Bạ, Tây Côn Lĩnh, Hoàng Su Phì của Hà Giang thiên về vị ngọt, chuyển qua cực Tây với Tủa Chùa của Điện Biên sẽ nồng nàn đắng chát, trục giữa có vùng trà cổ thụ ở Tà Xùa (Sơn La), lại mang sự cân bằng hoàn hảo ở cả hương - vị trong nội chất trà.

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.