Chuyện đời như giỡn chơi

Đang mùa ủ lá trong miền Nam, chiều qua mới phơi phới vậy mà rì rầm cái lẩm rẩm đau, lẩm rẩm nhảy mũi, lẩm tẩm mỏi cơ. Ngô già rồi, đến cái tuổi nắng không ưa mưa không chịu, ghét gió kỳ mùi sương, lại nhớ nhớ quên quên đâm ra lẩn thẩn.

Trong cơn chớm buồn vì tuổi tác, chớm tủi phận vì đãng trí lại chứng kiến quá nhiều hiện thực khó hiểu, thiệt tình không biết phải làm sao cho đặng.

1. Lãnh đạo một bộ mới vừa khiến Ngô bật ngửa, đầu va vào cột nhà bầm đen mấy chỗ. Ấy là khi ông trần tình với ý đại khái là “Hàng không đang vét hết khách của xe lửa, nên phải siết lại hàng không, không được mua máy bay, không được tăng chuyến bay… Đại loại là Ngô nghe xong ù ù cạc cạc, thất kinh hồn vía.

Sợ mình nhầm, Ngô gọi điện thoại cho vài chỗ quen, hỏi ai cũng thừa nhận ông lãnh đạo bộ kia nói vậy.

Cái tư duy “Đi  máy bay nhiều hết khách của xe lửa”, thiệt không khác tư tưởng “Gái làng ta phải lấy trai làng ta” là mấy. Nhẽ ra làm lãnh đạo bộ thì ông phải vui mừng vì sự phát triển của hàng không, phải tạo thêm cơ chế để xem đây là ngành mũi nhọn, thì vô lý thay ông lại đang kỳ thị nó. Làm sao một người đứng đầu lại có thể kỳ thị một loại hình dịch vụ đang phát triển trực thuộc Bộ mình quản lý, Ngô tôi tuyệt đối không có câu trả lời.

Không thể không thừa nhận ngành đường sắt đã có những nỗ lực, cố gắng vượt bậc trong thời gian vừa qua để níu khách quay trở lại thời hoàng kim của đường sắt. Thế nhưng, nỗ lực ấy là vẫn chưa đủ. Nhất là khi giá vé xe lửa với giá vé máy bay không có sự chênh lệch quá cao. Nhất là khi các hãng hàng không có nhiều mức giá hợp lý dành cho người đặt chỗ trước.

Đi xe lửa thì lâu, đi máy bay thì nhanh. Lấy ví dụ, bay chặng TP.HCM – Nha Trang, chưa đầy 40 phút. Trong khi đi xe lửa thì thăm thẳm chiều trôi, oằn mình mãi mới đến.

Đương kim lãnh đạo bộ ngại sự phát triển của hàng không nhanh quá sẽ dẫn đến tình trạng ách tắc, thậm chí ông còn lo ngại chuyện sân bay thiếu chỗ đậu, chuyện các hãng mua nhiều máy bay.

Đây là vấn đề mà bộ ông phải giải quyết, phải tháo gỡ, phải luôn tay luôn chân làm việc, phải tư duy hoạt động không ngừng nghỉ vì sự phát triển của ngành, của xã hội. Vì sự thụ hưởng dịch vụ tốt nhất mà nhân dân xứng đáng được nhận lãnh bằng với số tiền mà nhân dân bỏ ra. Chứ hà cớ gì mà thấy rối, ngay lập tức đã vội vàng kìm hãm sự phát triển của một loại hình dịch vụ được đông đảo nhân dân lựa chọn.

Không lẽ bây giờ ép hàng không nhường khách cho xe lửa, đến khi xe lửa nhiều khách thì lại ép xe lửa nhường khách cho xe đò. Đến khi xe đò quá tải thì nhân dân phải đi bộ, nhân dân đi bộ chán thì lại khai thông cho hàng không. Đúng thật như cái vòng luẩn quẩn.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Ngô tôi để ý tự lâu rồi, một bộ phận lãnh đạo trong thời điểm này tư duy không theo kịp tình hình, thường chọn cái tối giản để giải quyết mọi sự, bất chấp có hợp lý hay không? Phát ngôn của ông chỉ là một ví dụ điển hình thôi. Còn đó rất nhiều ví dụ khác, như nghiên cứu mỗi cá nhân chỉ được mua một xe gắn máy, rồi không cho xe gắn máy biển số tỉnh vào thành phố, rồi xe gắn máy ra đường theo biển chẵn biển lẻ…. 

Trong lúc quy hoạch là điều không được tính đến và cương quyết thực hiện, thậm chí là giờ giấc vào công sở, đến trường cũng chưa được lưu tâm. Nguyên tắc cơ bản nhất ai cũng biết chính là, “Đông người dồn vào một chỗ cùng thời điểm thì sẽ gây ách tắc”. Vậy mà cứ loay hoay mãi. Phải làm sao đó để phụ huynh an tâm đi làm và con cái được xe buýt đưa đến trường chẳng hạn, thì sẽ hạn chế kẹt xe thôi.

Như xe lửa vắng khách, giờ phải tính đến chuyện cải tiến phương tiện, trang thiết bị nội thất, giá vé, cung cách phục vụ… Thậm chí là các hình thức khuyến mãi, khuếch trương thương hiệu, giới thiệu sản phẩm. Phải làm sao để cho nhân dân tin rằng thay vì chấp nhận đi máy bay bị hoãn chuyến liên tục thì có thể sử dụng dịch vụ xe lửa, vừa nhanh lại vừa không bị hoãn chuyến mà giá vé chỉ bằng 1/3, hay  1/2 so với giá vé máy bay.

Chuyện đó là rất khó nhưng phải tính cách mà làm. Nếu không càng khiến cho hiện thực càng nảy sinh ra những vấn đề vừa hài hước vừa chua xót như hiện nay. Bởi không hài hước, không chua xót sao được khi nhân dân chọn máy bay, phương tiện nhanh và an toàn nhất thì lại không mừng mà còn quay ngược sang gắt gỏng thì còn hy vọng gì nữa đâu.

Không lẽ bây giờ họp cứ nói, “Tại dân chạy xe máy ra đường, chứ dân ở trong nhà hết thì làm sao có chuyện kẹt xe, ùn tắc giao thông được”.

2. Ngô tôi sắp trình bày điều dưới dây, mạn phép lãnh đạo bỏ quá cho vì Ngô tự bé đến lớn, mỗi lần viết ra, mỗi lần suy nghĩ đều chỉ với mục đích xây dựng nhằm hướng đến sự tốt đẹp cho tương lai. Mà đến bây giờ Ngô mới dám viết điều này, khi mà mọi thứ đã bắt đầu lắng xuống. Đấy là chuyện phát âm của một cán bộ nọ.

Cách đây chừng 5 năm, Thủ đô Hà Nội đã chi rất nhiều tiền để sửa tật nói ngọng, phát âm sai giữa “n” và “l” cho nhiều giáo viên lẫn học sinh ở các khu vực ngoại thành. 

Đấy cũng là lúc các lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội thừa nhận, “Những giáo viên nói ngọng do tồn tại của lịch sử thì đành phải nỗ lực tìm cách sửa ngọng. Nhưng khi tuyển mới giáo viên, cần phải có tiêu chí phát âm và viết chuẩn. Trên thực tế, một số trường tiểu học ở các quận nội thành Hà Nội đã kiên quyết “nói không” với giáo viên nói ngọng. Bởi một giáo viên nói ngọng có thể kéo theo mấy chục học sinh nói ngọng”.

Đây là quan điểm hết sức đúng đắn và văn minh. Một giáo viên muốn truyền thụ tốt kiến thức cho học sinh thì ngoài nghiệp vụ sư phạm, kiến văn, thái độ hòa nhã, cởi mở chân tình còn phải có một giọng nói chuẩn mực. Không phải vô duyên vô cớ mà tiền nhân đã đúc kết, “Chim khôn hót tiếng rảnh rang/ Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”.

Ngô đã tham vấn nhiều anh chị, Ngô tin là nói ngọng giữa “n” và “l” hoàn toàn chữa được nếu chú trọng khi phát âm, nhả tiếng từ tốn, không bị lúng túng, hấp tấp. Chữa nói ngọng là khó, cần phải kiên trì nhưng để bảo vệ sự tôn nghiêm cho hình ảnh nhà giáo thì bắt buộc phải thực hiện điều này.

Mười mấy năm đi học, Ngô đã từng chứng kiến cảnh bạn bè trang lứa giễu cợt phía sau lưng những thầy cô giáo mắc chứng nói ngọng như thế nào. Đó là chưa kể đến một vấn đề nguy nan khác là đọc sao nói vậy, rất dễ khiến học sinh bị ảnh hưởng về đọc, viết.

Quan trọng hơn, người dân không muốn thay đổi thói quen do thiếu kiên nhẫn, do lười; nhưng thân làm thầy cô giáo thì phải sửa. Nhất định phải sửa đổi, nhất định phải chiến thắng bản thân mình, nhất định phải hoàn thiện mình.

Ngô tôi tin rằng khó đến độ ngồi vào vị trí lãnh đạo nào đó còn làm được thì những thứ vụn vặt này không có gì là quá ghê gớm đến mức phải bó tay thúc thủ, trước sao nay vậy được. Đơn giản, đây không phải là trót không may vướng phải khiếm khuyết hình thể bẩm sinh, mà là do thói quen hình thành trong môi trường sinh sống. Đã là thói quen thì có thể thay đổi được nếu có đủ sức mạnh của ý chí, của nghị lực.

Ngô rất không muốn tranh cãi với nhiều anh chị xuề xòa, đó là giọng địa phương nên không có gì phải bàn cãi. Nếu như không làm lãnh đạo, nếu như không làm thầy cô giáo, chỉ chăm lo cày cấy, buôn bán tiểu thương, Ngô tôi hoàn toàn không dám mon men lạm bàn đến. Tuy nhiên, y phục xứng kỳ đức, khi đã lựa chọn cho mình một con đường, khi đã đạt được một vị trí thì không thể nói giọng địa phương thế này hay giọng địa phương thế khác.

Không lẽ cấp dưới chấn chỉnh cứ chấn chỉnh, cấp dưới muốn làm gì thì làm còn cấp trên cứ mặc lòng “n” đâu thì “n”, “l” đâu thì “l”.

Thứ đến, người đứng đầu một lĩnh vực thì dẫu muốn dẫu không cũng chính là bộ mặt của toàn ngành. Bộ mặt của toàn ngành thì chắc chắn phải chỉnh chu, tươm tất chứ không thể biện hộ thế này hay thế khác nữa.

3. Thủ tướng Chính phủ đang quyết liệt thực hiện nhiều giải pháp để xây dựng một Chính phủ kiến tạo và liêm chính, một Chính phủ gần dân và lắng nghe dân. Thủ tướng cố gắng không mệt mỏi, giữ gìn từng chút một từ phát ngôn cho đến hành động.

Thế nên, Ngô mong mỗi tư lệnh ngành cũng hết sức vì cái chung mà phụng sự, cùng Thủ tướng góp tay vực dậy kinh tế, xã hội.

Người sống chỉ một đời, vinh hoa phú quý cũng chỉ một đời. Thứ để lại cho hậu sinh thì mới trường tồn, thì mới là mãi mãi.

Trăm năm bia đá, nghìn năm bia miệng là vì vậy. Mong lắm thay, nhất là khi một tay vỗ không nên tiếng được bao giờ.

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Trà Shan tuyết cổ thụ mọc trên những ngọn núi cao, trải dài từ Đông Bắc qua Tây Bắc. Mỗi vùng thổ nhưỡng khác biệt, hương vị trà cũng vì thế mà có nhiều biến đổi. Trà từ phía Đông như Quản Bạ, Tây Côn Lĩnh, Hoàng Su Phì của Hà Giang thiên về vị ngọt, chuyển qua cực Tây với Tủa Chùa của Điện Biên sẽ nồng nàn đắng chát, trục giữa có vùng trà cổ thụ ở Tà Xùa (Sơn La), lại mang sự cân bằng hoàn hảo ở cả hương - vị trong nội chất trà.

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.