Khi trái bóng tròn xóa tan nỗi sợ
Hàng trăm người nhập cư Mexico đã đổ ra đường phố Huntington Park để ăn mừng chiến thắng thứ hai của đội tuyển Mexico tại vòng bảng World Cup 2026 (thắng Hàn Quốc 1-0).
Dòng người đổ ra đường, kiêu hãnh vẫy cao những lá cờ tricolor ba màu truyền thống, chiếm lĩnh ngã tư chính của tuyến phố, đốt pháo hoa sáng rực cả một góc trời; trong khi các tay lái sau vô lăng liên tục thực hiện những cú drift (quay xe) cháy lốp giữa tiếng còi xe inh ỏi và những bài ca cổ động vang dội. Sự phấn khích đã vượt qua mọi ranh giới của sự thận trọng hằng ngày. Bất chấp tình trạng hỗn loạn và giao thông tê liệt đó, các cơ quan chức năng địa phương ghi nhận không có bất kỳ sự cố nghiêm trọng nào xảy ra trong suốt đêm lễ hội.
“Mexico! Mexico!”, Jose Luis Morales, một thanh niên thừa hưởng trọn vẹn niềm đam mê bóng đá từ cha mẹ mình, hét lớn giữa đám đông. “Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc với chiến thắng này. Thú thật, ban đầu tôi không nghĩ chúng ta có thể đánh bại được Hàn Quốc”, Morales xúc động chia sẻ khi đang quấn chặt chiếc cờ ba màu quanh người.
Ở tuổi 29, đây là kỳ World Cup thứ ba liên tiếp Morales có mặt tại các buổi ăn mừng tự phát trên đại lộ Pacific, trục đường xương sống và là trung tâm thương mại sầm uất của Huntington Park, nơi có tới 97% cư dân tới từ cộng đồng Hispanic nói tiếng Tây Ban Nha. Hành lang thương mại này tập trung dày đặc các cơ sở kinh doanh phục vụ riêng cho cộng đồng người nhập cư Mexico: từ các quán taqueria (bán bánh taco), các văn phòng chuyển tiền kiều hối, cho đến hội trường tiệc cưới, cửa hàng bán váy dạ hội cho lễ trưởng thành tuổi 15 quinceanera và các tiệm đồ da vaquero đặc trưng.
Vỏ bọc tạm thời và những tổn thương kinh tế
Gia đình Miguel Hernandez đến đại lộ Pacific chỉ vài phút trước khi đám đông tràn xuống đường, vượt quá tầm kiểm soát của một số ít nhân viên cảnh sát đang nỗ lực duy trì trật tự giao thông. Đã nhiều tháng nay, từ khi các đặc vụ của ICE bắt đầu tổ chức tuần tra dày đặc khắp Huntington Park để lùng sục những người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp, họ đã chọn giải pháp ẩn mình để bảo đảm an toàn. “Họ ngụy trang rất kỹ, bạn không thể phân biệt được đâu là đặc vụ. Họ đến trên những chiếc xe cá nhân thông thường, không hề có dòng chữ của DHS (Bộ An ninh nội địa) hay bất kỳ dấu hiệu nào. Họ chỉ việc bước xuống xe và bắt người đi ngay lập tức”, Hernandez không giấu nổi nỗi sợ hãi.
Đêm hôm đó, Hernandez xuống đường cùng vợ và hai cô con gái nhỏ, cả bốn người đều kiêu hãnh khoác trên mình chiếc áo đấu màu xanh lá cây của đội tuyển Mexico. Miguel và vợ là đồng hương ở bang Guanajuato (Mexico), hiện là người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp; trong khi hai con gái của họ, 6 và 7 tuổi, mang quốc tịch Mỹ vì sinh ra tại đây. Trong vài giờ đồng hồ ngắn ngủi của tối 18/6 theo giờ địa phương, nỗi sợ hãi thường trực của gia đình Hernandez đã bị bỏ qua. “Trong những khoảnh khắc như thế này, bạn sẽ hoàn toàn quên mất rằng ngoài kia lực lượng vẫn đang rình rập vây ráp, rằng chúng ta đang phải gánh chịu một cuộc khủng hoảng kinh tế nặng nề, giá xăng dầu thì đắt đỏ”, người đàn ông nhập cư này bộc bạch.
Cộng đồng người nhập cư gốc Mexico từ lâu đã giữ vị trí là nhóm dân tộc thiểu số lớn nhất tại Mỹ. Theo số liệu từ Cơ quan Thống kê dân số Mỹ, hiện có khoảng 36,8 triệu người gốc Mexico đang sinh sống tại quốc gia này. Lực lượng lao động này tập trung tại 4 bang biên giới phía Nam, trong đó riêng bang California chiếm tỷ lệ cao nhất với hơn 12 triệu người. Người Mexico đóng góp từ 4% - 8% GDP của Mỹ, chi phối mạnh mẽ trong 3 ngành: nông nghiệp (25% lực lượng lao động), xây dựng (15%) và dịch vụ lưu trú/ăn uống (12%).
Mặc dù có đóng góp kinh tế rõ rệt, cộng đồng này liên tục chịu áp lực lớn từ các chính sách trục xuất. Theo báo cáo phân tích dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu kinh tế BBVA dựa trên nguồn của DHS, số lượng người Mexico bị trục xuất và hồi hương hằng năm dao động trung bình từ 150.000 - 220.000 trường hợp tùy vào mức độ siết chặt an ninh biên giới của từng nhiệm kỳ chính quyền.
Trong các chiến dịch cao điểm của ICE, tần suất các cuộc kiểm tra hành chính tại chỗ tăng 35%, trực tiếp đẩy hơn 5 triệu người nhập cư Mexico chưa có giấy tờ hợp pháp vào trạng thái rủi ro pháp lý cao. Khảo sát kinh tế cho thấy, nỗi sợ hãi càn quét di trú từng làm sụt giảm 30% doanh thu của các hộ kinh doanh cá thể gốc Mexico tại các bang Tây Nam do người dân triệt để né tránh không gian công cộng.
Bức tranh kinh tế ở thủ phủ của người Mexico tại Los Angeles bị phủ kín bởi gam màu ảm đạm suốt nửa năm qua. Cách đây chỉ vài năm, việc tìm kiếm một chỗ đậu xe vào ngày cuối tuần tại đây là một nhiệm vụ bất khả thi kể cả khi bạn sẵn sàng trả 35 USD/một tiếng đỗ xe. Giờ đây, nhiều cửa hàng đã phải kéo cửa đóng tiệm vĩnh viễn, không chỉ vì doanh số sụt giảm nghiêm trọng mà còn vì tình trạng khan hiếm lao động trầm trọng. Những tấm biển “Cho thuê nhà” bắt đầu xuất hiện dày đặc trên các khung cửa kính trống rỗng. Vì thế, khi World Cup khai mạc kéo theo lượng khách hàng Mexico tăng đột biến cũng mang lại niềm vui lớn cho các doanh nghiệp địa phương, vốn đã chạm đáy khủng hoảng suốt nửa đầu 2026. Tuy nhiên, nỗi lo này có lẽ sẽ quay lại khi World Cup kết thúc.
Hy vọng về bảo tồn căn tính
Aleandro Hernandez, một người nhập cư đến từ Mexico City và đã gắn bó gần 4 thập kỷ với Huntington Park, vô tình trở thành người chép sử cho sự suy thoái kinh tế của hành lang thương mại này. Ở tuổi 76, không có lương hưu hoặc khoản thu nhập cố định nào, ông phải trải qua mỗi ngày bằng việc đứng mở cửa chào đón thực khách tại quán taqueria Los Cholos với hy vọng nhận được vài đồng tiền “bo” nhỏ nhoi. Từ vị trí này, ông đã chứng kiến nỗi sợ hãi tập thể đã gặm nhấm và làm rỗng các con phố như thế nào. “Nhìn xem, đằng kia một tiệm đóng cửa”, ông Hernandez vừa nói với tôi vừa đưa tay chỉ về phía một mặt bằng tắt đèn đối diện bên kia đường. “Hai tiệm, cái tiếp theo kìa. Ba tiệm, ngay phía trước kia. Và nếu đi dọc bên này, anh sẽ thấy hàng loạt cửa hàng khác đã bỏ đi. Trước đây, nơi này luôn tấp nập người đến mua sắm, ăn uống. Nhưng bây giờ, nỗi sợ đã bao trùm”.
Bản thân ông Hernandez cũng từng phải tự giam mình trong phòng kín suốt 3 tháng ròng rã vào mùa hè năm ngoái. Là một người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp, ông tuyệt đối không bước chân ra ngoài khi ICE tăng cường các chiến dịch truy quét quy mô lớn trên toàn vùng đô thị Los Angeles. Sự lan truyền chóng mặt của các video quay cảnh bắt bớ trên mạng xã hội càng làm trầm trọng thêm sự hoảng loạn của cộng đồng. Ông Hernandez quyết định quay trở lại đường phố, theo lời ông, là vì không còn lựa chọn nào khác để sinh tồn. Ông đã mất công việc chính thức do một căn bệnh nặng buộc phải sử dụng khung tập đi (andadera), không có lương hưu và hiện đang đứng trước nguy cơ bị cắt bỏ kế hoạch y tế miễn phí - chỗ dựa duy nhất của ông - do các chính sách cắt giảm ngân sách của chính quyền Trump. “Tôi phó mặc số phận cho Thượng đế. Nếu Thượng đế bảo: Hãy về nước đi, thì tôi sẽ quay trở lại Mexico”.
Ở phía đối diện của đại lộ là tiệm trang sức St. Michael của bà Rocio Sanchez, người sinh ra tại bang Jalisco (Mexico) và vượt biên vào Mỹ cách đây 43 năm. Trong các ngày thi đấu của đội tuyển Mexico, toàn bộ đội ngũ nhân viên của tiệm đều đi làm trong trang phục áo đấu màu xanh lá cây. “Đây chính là trung tâm của toàn bộ người Mexico tại Los Angeles”, bà Sanchez khẳng định một cách mạnh mẽ. “Tại nơi này, họ tụ họp, chơi đùa, làm náo động các con phố, hô vang các khẩu hiệu cổ vũ và tìm thấy niềm vui”. Kỳ vọng lớn nhất của người phụ nữ này là sự hạnh phúc và sôi động đó, thứ tài sản tinh thần đã định hình nên bản sắc của đại lộ Pacific suốt nhiều năm qua, sẽ không bao giờ bị dập tắt.
