1.Ngày 1/10/2007, từ Thời báo Kinh tế Việt Nam, tôi chuyển sang làm biên tập viên Chuyên đề An ninh thế giới. Cái góc riêng của tôi tại tòa soạn là phòng 303, tầng 3, nhà 100 Yết Kiêu. Nơi đó, suốt hơn 10 năm, tôi cùng chú em Đại tá Phạm Văn Ba - Trưởng ban An ninh thế giới, cùng nhau ôm bàn, cặm cụi miệt mài biên tập bài vở.
Khi mới làm việc cùng nhau, tôi cảm giác chú em Văn Ba có vẻ kín đáo, lạnh lùng, nghiêm cẩn. Càng làm việc lâu với nhau, thì mới nhận ra, trong cái vẻ ngoài rất "an ninh" ấy, là cả một "thế giới" nội tâm ấm áp và sống động.
Không chỉ là một tay biên tập có nghề và tận tụy, Văn Ba còn viết kịch ngắn, tiểu phẩm hay, còn chơi ghi ta cổ điển rất cừ. Và đặc biệt là Văn Ba còn vẽ rất tài. Tranh của Văn Ba, không chỉ trong mắt ngoại đạo của tôi, mà với nhiều bạn bè trong giới mỹ thuật, đẹp không kém gì tranh của dân họa sĩ chuyên nghiệp.
Văn Ba ít uống rượu dù uống tốt mà hay uống bia. Càng uống nhiều càng ít nói, mái tóc bạc sớm xõa trên mái đầu trẻ, mắt lim dim như mơ về nơi xa lắm nào đó của đời mình. Tôi nhớ những buổi trưa trong căn phòng 303 ấy, sau bữa cơm trưa ăn ngoài phố về, bao giờ Văn Ba cũng pha một ấm trà ngon mời tôi và "cụ Khổng" thưởng thức và đàm đạo.
Cụ Khổng đây là Thiếu tướng, nhà văn Khổng Minh Dụ, nguyên Cục trưởng Cục Bảo vệ An ninh nội bộ và Văn hóa - tư tưởng, Bộ Công an. Sau khi nghỉ hưu, ông được Trung tướng nhà văn Hữu Ước, Tổng biên tập mời về làm cố vấn ban biên tập, chuyên "gác" những bài nhạy cảm về chính trị, văn học - nghệ thuật giúp Tổng biên tập. Với tôi, cụ Khổng là một "kỳ phùng địch thủ" cả trong "kỳ" và "tửu", cũng là "người hàng xóm" kính yêu ở phòng đối diện với phòng làm việc của chúng tôi.
Có những hôm bỏ cả bữa ăn trưa, tranh thủ giờ nghỉ, cụ Khổng lại nháy tôi mang bàn cờ ra tỷ thí. Chơi dăm ván, cụ lại lôi trong ngăn bàn ra những chai rượu ngâm thuốc quý để cùng tôi nhâm nhi. Lúc cờ tàn, rượu ngấm, thì lại gọi điện thoại nhờ mấy đứa cháu bên phòng kỹ thuật xuống mua cho 2 cái bánh mỳ Phúc đối diện nhà 100. Rồi cụ Khổng đọc cho tôi nghe những bài thơ cũ và mới của cụ. Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, thời chiến tranh chống Mỹ, cụ Khổng từng ở chiến trường miền Nam với tư cách là một tình báo viên, nên những bài thơ cụ viết luôn da diết nỗi nhớ những năm tháng gian nan và khốc liệt ấy, luôn thấm đẫm tình cảm sâu nặng với bà con cô bác trong đó đã từng cưu mang, che chở cho mình khi hoạt động trong vùng địch hậu.
Hai "người hàng xóm" - đồng nghiệp gần gũi nhất của tôi ở phòng 303 ấy đã để lại trong lòng tôi rất nhiều kỷ niệm sâu sắc. Tôi đã học được nhiều điều tử tế từ hai người huynh, đệ thân yêu ấy, tử tế làm báo, tử tế làm thơ văn nhạc hoạ và tử tế làm Người.
2.Tôi vẫn nhớ căn phòng 303 không bao giờ khóa cửa trong. Có lúc bật mở đánh rầm, lao vào nhanh như tên bắn là Trung tướng Tổng biên tập Hữu Ước. Ông đặt lên bàn tôi khi là một tập giấy, khi là một tài liệu ông cần nhờ thẩm định, khi là bản thảo cả một tiểu thuyết, khi là một bài thơ vừa viết xong, nói ngắn gọn: "Ông đọc lại thật kỹ cho tôi nhé", rồi lại vụt đi, vội vã như bác nông dân sực nhớ mảnh ruộng ở quê nhà Phù Cừ, Hưng Yên lúa đã chín vàng chưa kịp gặt.
Trái ngược với Hữu Ước, bước vào phòng 303 sau cái kẹt cửa rất nhẹ nhàng, chậm rãi khoan thai với nụ cười tủm tỉm hiền khô là Đại tá, nhà văn Nguyễn Như Phong, Phó tổng biên tập. Được giao phụ trách nội dung tờ An ninh thế giới đình đám, nhưng nom Như Phong lúc nào cũng nhàn nhã như không. Chuyện trò với tôi và Văn Ba cũng thế, Như Phong luôn rất ân cần. Một lỗi biên tập, một bài báo "có vấn đề" lọt lưới đã in ra, hay một sự kiện quốc tế, một vụ trọng án trong nước cần phải có bài ngay, Như Phong đều nói bằng một giọng như tâm sự với bà vợ hiền ở nhà, rất chi là gia đình, rất chi là dễ nghe và thuyết phục, những lời sẻ chia anh em không hề mang chút yêu cầu, mệnh lệnh gì cả…
3.Thời gian trôi đi, tôi đã rời công việc biên tập ở An ninh thế giới gần 10 năm, các anh Hữu Ước, Như Phong, Văn Ba, cụ Khổng cũng đều đã nghỉ. Nhưng những câu chuyện đời thường ấy khiến tôi luôn nhớ với một tình cảm ấm áp nhất.
Tháng 5/2026 vừa rồi, nhân kỷ niệm 30 năm Báo An ninh thế giới ra số đầu và sinh nhật lần thứ 73 của Trung tướng Hữu Ước, anh Như Phong có sáng kiến gọi tất cả những anh chị em từng làm An ninh thế giới từ ngày đầu cho tới thời điểm anh Ước, anh Phong nghỉ hưu liên hoan mừng sinh nhật thủ trưởng cũ.
Bữa ấy, cùng ngồi với nhau một bàn tiệc, tôi nâng ly uống cạn nhiều lần với chú em Văn Ba yêu quý. Văn Ba giờ sức khỏe kém đi nhiều, tay run run nâng ly rượu, Ba khẽ khàng và xúc động nói với tôi: "Có lẽ đây là lần cuối cùng anh em mình còn gặp được nhau, vài năm nữa chắc chả còn sức mà đi liên hoan nữa anh à…". Tôi cười khà khà bảo Văn Ba: "Sao lại phải đợi, em? Thích thì mỗi năm lại gặp nhau một lần thế này, sướng nữa thì tháng một lần cũng được mà Ba…".
Tôi động viên Văn Ba, thực ra cũng là động viên chính mình. Rồi tôi chợt nghĩ: "Chẳng có cuộc gặp nào, định kỳ hay bất kỳ, có thể đem đến cho nhau niềm hạnh phúc bằng khi lúc nào cũng nghĩ về nhau, lúc nào cũng nhớ về nhau, lúc nào cũng trân quý và yêu thương nhau". Cuộc gặp hôm tháng 5/2026 ấy chính là cuộc gặp của những người luôn như thế với nhau.
Và những dòng hồi ức về căn phòng 303 nhà 100 Yết Kiêu cùng những người đồng nghiệp yêu quý của tôi hôm nay cũng chính là một cuộc gặp như thế - một cuộc gặp không trông thấy nhau nhưng chẳng thể nào quên.
