Ánh đèn sân khấu không che được vùng tối showbiz

Liên tiếp những chuyên án ma túy bị triệt phá thời gian gần đây đã khiến dư luận bàng hoàng khi nhiều gương mặt quen thuộc của showbiz bất ngờ bị gọi tên hoặc bị điều tra liên quan. Từ ca sĩ, người mẫu, diễn viên cho tới nhà thiết kế nổi tiếng, không ít người từng có hình ảnh đẹp, sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo và đang ở đỉnh cao sự nghiệp đã vướng vòng lao lý.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, có vụ việc mở rộng điều tra đã dẫn tới hàng trăm đối tượng liên quan, trong đó xuất hiện nhiều nghệ sĩ, KOL và người có ảnh hưởng trên mạng xã hội.

Từ các vụ việc liên quan đến Hữu Tín, Chi Dân, Andrea Aybar, Chu Bin cho tới Miu Lê, Long Nhật, Sơn Ngọc Minh... công chúng không chỉ chứng kiến những cú trượt dài của các cá nhân nổi tiếng mà còn nhìn thấy mặt tối đáng báo động phía sau môi trường giải trí hào nhoáng. Có người từng được xem là “ông hoàng nhạc trữ tình”, có người từng là thần tượng của giới trẻ, nhưng chỉ một lần bước qua ranh giới đã khiến sự nghiệp, danh tiếng và niềm tin công chúng sụp đổ. Không còn là những scandal cá nhân đơn lẻ, mà đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, sự buông thả và tâm lý xem nhẹ hậu quả pháp luật trong một bộ phận người nổi tiếng. Khi hào quang không đi cùng bản lĩnh và trách nhiệm công dân, cú ngã vì ma túy có thể đánh đổi bằng cả sự nghiệp lẫn tương lai.

Là một người hoạt động hỗ trợ pháp lý cho nhiều nghệ sĩ, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) cho rằng, điều đáng lo ngại nhất hiện nay không chỉ nằm ở hành vi vi phạm pháp luật, mà còn ở việc ma túy đang len vào những không gian giải trí, quan hệ xã hội và môi trường sống vốn có sức ảnh hưởng rất lớn tới giới trẻ. Nhiều người vẫn nhìn ma túy như một “lỗi cá nhân”, một cú trượt ngã đời tư. Nhưng, khi người vi phạm là nghệ sĩ hoặc người có sức ảnh hưởng công chúng, hậu quả xã hội lớn hơn rất nhiều.

“Ma túy không còn là hành vi lệch chuẩn mang tính cá nhân mà đã có dấu hiệu len vào các không gian sinh hoạt, giải trí và quan hệ xã hội có tính khép kín. Điều nguy hiểm là khi người nổi tiếng xuất hiện trong những môi trường đó, tác động tiêu cực không chỉ dừng ở một bản án cá nhân mà còn ảnh hưởng tới nhận thức xã hội, đặc biệt với giới trẻ”, anh nhận định.

Là một nhà báo gần 30 năm theo dõi mảng showbiz tại Việt Nam, nhà báo Nguyễn Thu Hương cho rằng, điều đáng sợ nhất không nằm ở việc showbiz xuất hiện scandal ma túy, mà ở nguy cơ lệch chuẩn nhận thức khi một bộ phận giới trẻ đang nhìn các cuộc chơi ấy bằng tâm lý tò mò hoặc thần tượng hóa. “Nhiều người trẻ tiếp cận scandal nghệ sĩ như một dạng nội dung giải trí. Họ bàn tán, chia sẻ, giật mình vài ngày rồi quên rất nhanh. Nhưng, phía sau đó là sự lệch chuẩn âm thầm về nhận thức. Khi một nghệ sĩ từng có hàng triệu người theo dõi xuất hiện trong các vụ việc ma túy, tác động xã hội không còn là câu chuyện cá nhân nữa”, chị nói.

Theo nhà báo Thu Hương, môi trường mạng xã hội hiện nay khiến ranh giới giữa hào quang và lệch chuẩn bị xóa nhòa rất nhanh. Nhiều nghệ sĩ trẻ sống trong áp lực nổi tiếng tức thời, chạy theo nightlife, các cuộc vui kín và cảm giác phải hòa nhập với một “đẳng cấp sống” nào đó.

“Ngày trước, nghệ sĩ còn giữ khoảng cách nghề nghiệp nhất định với công chúng. Còn bây giờ, mạng xã hội khiến mọi thứ phơi mở liên tục. Người nổi tiếng khoe những cuộc vui thâu đêm như một phong cách sống thời thượng. Đó là điều cực kỳ nguy hiểm, vì đôi khi công chúng trẻ tuổi không đủ khả năng nhận diện đâu là tự do cá nhân và đâu là lối sống lệch chuẩn”, chị nhận định.

Trong khi đó, đạo diễn Nguyễn Tiến Trung cho rằng, đằng sau những cú trượt dài của nghệ sĩ còn là khoảng trống lớn về bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng tự kiểm soát. Showbiz vốn không xấu, tiệc tùng hay giao lưu nghề nghiệp cũng không xấu. Điều đáng sợ là khi một số người bắt đầu xem sự buông thả như biểu hiện của đẳng cấp hoặc cá tính nghệ sĩ.

“Nghệ sĩ thường thích cảm giác khác biệt, thích trải nghiệm và thích được công nhận trong một nhóm quan hệ nào đó. Nhưng, nếu không có giới hạn thì chỉ một đêm cũng đủ phá hủy nhiều năm lao động nghệ thuật. Một nghệ sĩ được công chúng yêu mến phải mất hàng chục năm mới xây dựng được hình ảnh. Tuy nhiên, để đánh mất nó thì đôi khi chỉ cần vài giờ trong một cuộc vui sai chỗ”, anh nói.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Hà cho rằng, việc Công an TP Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” mang ý nghĩa rất lớn đối với niềm tin xã hội. Bởi, nếu danh tiếng hay sức ảnh hưởng có thể trở thành vùng an toàn, hiệu lực của pháp luật sẽ bị xói mòn nghiêm trọng. “Pháp luật không xử nặng một người chỉ vì họ nổi tiếng. Tuy vậy, người nổi tiếng cũng không thể dùng danh tiếng để được nhìn nhận nhẹ hơn”, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh. Theo anh, muốn ngăn ma túy len vào môi trường giải trí thì phải siết trách nhiệm quản lý tại các tụ điểm giải trí, hậu trường biểu diễn, các sự kiện kín và xây dựng cơ chế tự sàng lọc trong chính giới nghệ sĩ.

Showbiz luôn có ánh đèn, tiếng vỗ tay và những tràng tung hô rất dễ khiến con người tưởng mình đứng cao hơn đám đông. Nhưng, trước ma túy và pháp luật, không có ai ngoại lệ. Có những nghệ sĩ mất hàng chục năm để xây dựng tên tuổi, rồi chỉ mất một đêm để đánh rơi tất cả. Và, đôi khi, cú ngã đau nhất không bắt đầu từ lòng tham hay tội ác, mà bắt đầu từ sự chủ quan trong một cuộc vui tưởng sẽ chẳng đi đến đâu...

Luật sư Diệp Năng Bình (Trưởng Văn phòng Tinh Thông luật, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh): Danh tiếng không phải lá chắn pháp lý

Từ hàng loạt vụ việc nghệ sĩ bị bắt gần đây, luật sư Diệp Năng Bình cảnh báo về ranh giới pháp lý mong manh giữa “tham gia cho vui” và trách nhiệm hình sự.

- Đây là điều rất nhiều người hiểu sai. Không ít người cho rằng chỉ người mua bán hoặc trực tiếp cầm ma túy mới bị xử lý hình sự. Thực tế, pháp luật xử lý rất nghiêm toàn bộ chuỗi hành vi liên quan đến việc sử dụng trái phép chất ma túy. Một nghệ sĩ dù không trực tiếp mua bán ma túy vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu tham gia với vai trò tổ chức, hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho việc sử dụng ma túy diễn ra. Điều 255, Bộ luật Hình sự quy định về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

Nhiều người nghĩ “tổ chức” phải là người cung cấp ma túy hoặc đứng đầu đường dây. Trên thực tế, chỉ cần có hành vi chuẩn bị địa điểm, rủ rê người tham gia, thanh toán chi phí, bố trí phòng ốc hoặc điều phối cuộc chơi thì đã có thể bị xem xét với vai trò đồng phạm. Thậm chí, nếu cho mượn căn hộ, phòng khách sạn, studio hoặc địa điểm do mình quản lý để người khác sử dụng ma túy thì còn có thể bị xem xét về tội “Chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy”.

Trong nhiều vụ án thực tế, chính những người nghĩ rằng mình “chỉ tham gia cho vui” lại trở thành bị can vì hành vi tiếp tay hoặc hỗ trợ cho quá trình tổ chức sử dụng ma túy.

- Cơ quan điều tra không chỉ nhìn vào việc một người có trực tiếp sử dụng ma túy hay không, mà sẽ đánh giá toàn bộ vai trò và mức độ tham gia của họ trong cuộc chơi đó. Nếu chỉ có mặt, không sử dụng, không hỗ trợ, không tạo điều kiện thì có thể chưa đủ căn cứ xử lý hình sự. Trên thực tế, ranh giới này cực kỳ mong manh. Nhiều trường hợp ban đầu khai rằng mình “đi cùng bạn bè”, “không biết có ma túy”, “chỉ đến chơi”, nhưng quá trình điều tra xác định họ có tham gia gọi thêm người, chia tiền cuộc chơi, giữ ma túy hộ hoặc biết rõ việc sử dụng ma túy vẫn để buổi tiệc tiếp tục diễn ra. Khi đó, trách nhiệm hình sự hoàn toàn có thể được đặt ra. Trong các “tiệc ma túy”, người ta thường chủ quan nghĩ rằng “không trực tiếp mua bán thì sẽ an toàn”. Nhưng, chỉ cần vượt qua ranh giới của sự hiện diện thụ động để tham gia hỗ trợ hoặc tiếp tay, cá nhân đó đã có nguy cơ đối diện trách nhiệm hình sự rất nghiêm trọng.

- Đây là 3 hành vi hoàn toàn khác nhau về bản chất pháp lý nhưng trong thực tế lại thường xuất hiện cùng lúc trong các “tiệc ma túy”. “Sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi cá nhân tự đưa ma túy vào cơ thể. Trong nhiều trường hợp, hành vi này bị xử lý hành chính hoặc áp dụng biện pháp cai nghiện theo quy định. “Tàng trữ trái phép chất ma túy” là hành vi cất giữ, quản lý hoặc cất giấu ma túy trái phép dưới bất kỳ hình thức nào. Chỉ cần giữ ma túy trong túi áo, xe ô tô, phòng ngủ hoặc giữ hộ người khác thì đã có thể cấu thành tội phạm nếu đủ định lượng luật định.

“Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi nguy hiểm hơn rất nhiều vì đã chuyển từ việc sử dụng cá nhân sang tạo điều kiện cho nhiều người khác cùng sử dụng. Điều đáng nói là một người có thể đồng thời vướng nhiều hành vi cùng lúc. Ví dụ vừa sử dụng ma túy, vừa giữ ma túy trong người, đồng thời đứng ra thuê địa điểm cho cuộc chơi thì hoàn toàn có thể bị xem xét với nhiều tội danh khác nhau.

- Với nghệ sĩ, hậu quả đôi khi không nằm ở bản án mà nằm ở sự sụp đổ hình ảnh. Một người bình thường vi phạm pháp luật có thể chỉ chịu trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, với người nổi tiếng, chỉ cần vướng nghi vấn liên quan ma túy thì hàng loạt hệ quả có thể xảy ra gần như ngay lập tức: bị cắt sóng, hủy show, chấm dứt hợp đồng quảng cáo, gỡ hình ảnh thương mại và bị công chúng quay lưng. Trong lĩnh vực giải trí, tài sản lớn nhất chính là uy tín cá nhân. Khi niềm tin của công chúng sụp đổ thì nhiều khi chưa cần đến bản án có hiệu lực, sự nghiệp đã gần như kết thúc.

Đáng lo hơn là tác động xã hội. Người nổi tiếng có ảnh hưởng rất lớn tới giới trẻ. Nếu nghệ sĩ xuất hiện trong các “tiệc ma túy” hoặc cổ xúy cho lối sống lệch chuẩn thì hậu quả không còn là câu chuyện cá nhân nữa mà có thể tác động tiêu cực đến nhận thức cộng đồng. Đây cũng là lý do thời gian gần đây cơ quan chức năng có xu hướng xử lý mạnh tay hơn đối với các vụ việc liên quan nghệ sĩ và ma túy.

- Nhiều nghệ sĩ trẻ hoạt động trong môi trường có quá nhiều tiệc tùng, quan hệ xã giao, áp lực hình ảnh và cảm giác phải hòa nhập với một nhóm nào đó. Các “tiệc ma túy” hiện nay cũng không diễn ra theo kiểu công khai mà thường núp bóng sinh nhật, after party, giao lưu nghệ sĩ hoặc những cuộc vui kín trong villa, lounge, bar cao cấp. Khi đã bước vào môi trường đó, ranh giới giữa “người tham gia cho vui” và “người tiếp tay cho hành vi phạm pháp” thực tế rất mong manh. Nhiều người chỉ đến vài giờ, nghĩ rằng mình không trực tiếp sử dụng thì sẽ không liên quan. Đến khi lực lượng chức năng kiểm tra, toàn bộ vai trò của từng người trong buổi tiệc đều được làm rõ bằng chứng cứ, camera, lời khai và dữ liệu điện tử. Khi ấy, lời giải thích “không biết” hoặc “chỉ đến chơi” đôi khi không còn đủ sức thuyết phục nữa.

- Trong showbiz, nổi tiếng có thể đến rất nhanh nhưng sụp đổ cũng rất nhanh. Điều quan trọng nhất với nghệ sĩ trẻ hôm nay không phải là tìm cách né tránh trách nhiệm pháp lý, mà là phải biết chọn môi trường, chọn các mối quan hệ và chủ động tránh xa những cuộc chơi có dấu hiệu bất thường ngay từ đầu. Càng là người của công chúng thì càng phải hiểu rằng mỗi lựa chọn sai lầm đều có thể phải trả giá rất đắt!

Diễn viên Khôi Trần: Nghệ sĩ phải biết đặt ranh giới đỏ với ma túy

Diễn viên Khôi Trần, người được yêu mến qua vai soái ca Giang - Tổng tài “trong ấm ngoài lạnh” của phim “Chúng ta của 8 năm sau”, được biết đến là một trong những nghệ sĩ kín tiếng và có quan điểm rõ ràng. Anh thẳng thắn chia sẻ suy nghĩ về vấn nạn ma túy trong giới nghệ sĩ.

Tôi thực sự bất ngờ và tiếc nuối khi biết một số nghệ sĩ có hình ảnh khá sạch sẽ, thành công sau nhiều năm nỗ lực lại vướng vào ma túy. Họ là những người tài năng, được công chúng yêu mến, điều mà nhiều nghệ sĩ khác phải phấn đấu rất lâu mới đạt được. Việc sa ngã không chỉ làm tổn hại đến chính sự nghiệp của họ mà còn vô tình ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh chung của giới nghệ sĩ trong mắt khán giả.

Ma túy là vấn nạn nhức nhối của toàn xã hội, chứ không riêng gì showbiz. Nó tồn tại ở nhiều môi trường và tầng lớp khác nhau. Vì nghệ sĩ là người của công chúng nên mọi hành vi của chúng tôi đều nhận được sự chú ý lớn hơn. Điều đó khiến nhiều người có cảm giác giới giải trí dễ bị cuốn vào cám dỗ. Tuy nhiên, không thể dùng áp lực công việc, cạnh tranh hay khát khao nổi tiếng làm lý do để bào chữa. Đó là ngụy biện. Là công dân, nghệ sĩ phải chọn lối sống tích cực, đối mặt vấn đề bằng bản lĩnh chứ không phải tìm đến ma túy. Người trẻ trong nghề càng dễ bị ảnh hưởng hơn vì thiếu trải nghiệm, chưa có sự định hướng rõ ràng và bản lĩnh để phân biệt đúng - sai. Họ bị bao vây bởi quá nhiều cám dỗ nhưng lại thiếu kỹ năng tự bảo vệ. Chỉ một phút tò mò, nông nổi hay muốn hòa nhập cũng có thể khiến tương lai và sự nghiệp đổ vỡ.

Là người làm văn hóa, nghệ sĩ càng phải nghiêm túc tuân thủ pháp luật. Chúng tôi có sức ảnh hưởng lớn đến công chúng, đặc biệt là giới trẻ, nên trách nhiệm của chúng tôi không chỉ là diễn xuất hay ca hát, mà còn là lan tỏa giá trị tốt đẹp. Nhân cách và ý thức chấp hành pháp luật chính là nền tảng của một nghệ sĩ chân chính. Qua các vụ việc thời gian qua, tôi nhận thấy công chúng đôi khi quá dễ dãi với người nổi tiếng. Dù có câu “đánh kẻ chạy đi chứ không ai đánh người chạy lại”, nhưng nghệ sĩ là người của công chúng, mang trách nhiệm truyền tải giá trị sống tích cực. Nếu công chúng quá dễ tha thứ cho những vi phạm nghiêm trọng, vô tình sẽ tạo suy nghĩ lệch lạc cho thế hệ nghệ sĩ trẻ rằng có thể sai lầm rồi “tẩy trắng” hình ảnh.

Khi vi phạm, nghệ sĩ không chỉ mất danh tiếng mà còn đánh mất lòng tin - thứ quý giá nhất. Không có “vùng cấm” nào cho ai, kể cả người nổi tiếng. Những ai vi phạm đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Là nghệ sĩ, mỗi người cần tự đặt ra cho mình “ranh giới đỏ” - những giới hạn tuyệt đối không được bước qua, dù dưới bất kỳ cám dỗ nào. Sự nghiệp xây dựng bằng nhiều năm nỗ lực có thể sụp đổ chỉ vì một quyết định sai lầm.

Tài năng giúp nghệ sĩ nổi tiếng, nhưng chính nhân cách, sự tỉnh táo và trách nhiệm mới giúp đi đường dài. Khán giả yêu thương chúng tôi nhiều, họ xứng đáng được nhận lại những nghệ sĩ sống tử tế, biết trân trọng sự nghiệp và luôn ghi nhớ: “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”.

Ca sĩ Nguyễn Trần Minh Sang: Hào quang ảo và những cuộc vui không điểm dừng

Nguyễn Trần Minh Sang, gương mặt bước ra từ “Giọng hát Việt”. Từ góc nhìn của người trẻ trong showbiz, Minh Sang thẳng thắn nói về áp lực cạnh tranh, cám dỗ ma túy và những “hào quang ảo” dễ khiến nghệ sĩ đánh mất chính mình.

TP Hồ Chí Minh là một thị trường nghệ thuật rất đặc biệt. Nó sôi động, nhiều cơ hội nhưng cũng cực kỳ khắc nghiệt. Mỗi ngày đều có người mới xuất hiện, xu hướng mới thay đổi liên tục và nghệ sĩ thì gần như luôn sống trong cảm giác phải chạy thật nhanh để không bị bỏ lại phía sau. Với người trẻ, áp lực lớn là làm sao để tạo được dấu ấn riêng. Áp lực đó kéo dài lâu ngày rất dễ khiến người ta mệt mỏi hoặc mất phương hướng.

Các nghệ sĩ trẻ dễ bị cuốn vào những “cuộc vui không có điểm dừng”, nếu không đủ tỉnh táo thì rất dễ bước qua ranh giới nguy hiểm. Điều đáng sợ nhất là đôi khi người ta không nhận ra mình đang trượt dài. Môi trường giải trí hiện nay có quá nhiều cám dỗ với nghệ sĩ trẻ. Những người có ngoại hình, có sự chú ý của công chúng thường nhận được rất nhiều lời mời đến các cuộc vui, các mối quan hệ xã giao kéo dài. Dần dần, trong những môi trường đó, người ta có thể tiếp cận với chất kích thích bất hợp pháp.

Những cảm giác “bay bổng”, những cuộc vui thâu đêm thường được ngụy trang bằng vẻ hào nhoáng của showbiz. Điều đó thường xuất phát từ 2 tâm lý. Một là sự tò mò trước những thứ lạ lẫm, hai là tâm lý muốn được công nhận và xem các mối quan hệ ngầm trong giới như một “nấc thang” cho sự nghiệp. Nhưng, phía sau đó là sự bào mòn sức khỏe, tinh thần và cả những hệ lụy pháp lý rất nặng nề.

Mạng xã hội là một dạng áp lực khác, nhiều nghệ sĩ trẻ đang vô tình bị cuốn vào cuộc đua của những con số. Lượt xem, lượt theo dõi, độ phủ sóng... dễ khiến người ta nhầm tưởng rằng sự nổi tiếng đồng nghĩa với giá trị thật. Bạo phát thì bạo tàn, chỉ vài giờ sau, mọi sự chú ý có thể bị cuốn đi bởi một hiện tượng khác. Những hào quang đó giống như những lâu đài cát vậy. Nhìn rất đẹp, rất lộng lẫy nhưng cực kỳ dễ đổ vỡ. Nếu người nghệ sĩ không hiểu rõ khả năng thật của mình mà chỉ chạy theo thuật toán, theo sự tung hô nhất thời thì sẽ rất dễ hụt hẫng.

Áp lực công việc, áp lực nổi tiếng, sự cô đơn hay cả những bế tắc trong sáng tạo đều có thật. Nhưng, nếu ai cũng lấy áp lực làm lý do để sa ngã thì xã hội sẽ ra sao? Suy cho cùng, vấn đề nằm ở việc con người quá dễ dãi với bản thân mình. Nghệ sĩ cần học cách giải tỏa áp lực bằng những điều lành mạnh hơn như học thêm kỹ năng mới, tập trung rèn luyện nghề nghiệp hoặc đơn giản là dám mở lòng chia sẻ khi bản thân đang không ổn.

Sau những vụ việc nghệ sĩ liên quan đến ma túy thời gian qua, tôi hiểu vì sao công chúng mất niềm tin. Điều khiến tôi buồn nhất là khi nhiều người bắt đầu nhìn giới nghệ sĩ bằng ánh mắt đầy nghi ngại. Sau quá nhiều chuyện đau lòng thì phản ứng đó là điều dễ hiểu. Nên trách nhiệm của những nghệ sĩ chân chính là phải sống và nghề nghiêm túc hơn để lấy lại hình ảnh đẹp của người nghệ sĩ. Tôi chỉ có một lo ngại, những bữa tiệc có chất kích thích, không chỉ là một vài cuộc vui, mà nó biến sự hào nhoáng thành một lối sống.

Có những bạn trẻ được tung hô rất nhanh nhờ vài nội dung mạng hoặc vài sân chơi, nhưng vài tháng sau lại trở nên xa lạ đến nguội lạnh. Cuối cùng, tôi nghĩ, thứ giữ được người nghệ sĩ đi đường dài vẫn là tài năng thật, kiến thức thật và sự bền bỉ với nghề. Để giữ được mình giữa môi trường đầy cạnh tranh và cám dỗ như hiện nay, tôi luôn nhắc bản thân phải biết lắng nghe chính mình, sống bằng sự yêu thương nhưng cũng phải đủ kỷ luật.