Bắt đầu từ nhận thức
Vượt trên tất cả mọi suy đoán về những nội dung đối thoại riêng tư giữa cá nhân hai nhà lãnh đạo - những điều chắc chắn sẽ còn là tuyệt mật trong một thời gian dài nữa, trong cuộc hội đàm ngày 14/5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định: Hai bên đã nhất trí cùng hướng tới mối quan hệ song phương ổn định chiến lược và mang tính xây dựng. Theo ông, cách định hình mới này sẽ định hướng chiến lược cho quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa.
Đặt sự "lập ngôn" này vào bối cảnh tình hình guồng máy kinh tế thế giới đã liên tục bị ảnh hưởng, chao đảo và thậm chí từng có lúc rơi vào hỗn loạn, khi bị cuốn vào những đợt gia tăng căng thẳng của điều vẫn thường được gọi là "thương chiến Mỹ - Trung" (vốn đã diễn ra từ nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump), không thể phủ nhận: Đây chắc chắn là một tín hiệu tích cực. Bởi, như thực tiễn đã chứng minh, khi những người khổng lồ va chạm vào nhau, chỉ một luồng dư chấn (thí dụ như các quyết định trừng phạt nhắm vào các đối tác của một trong 2 phía) cũng có thể làm tê liệt chuỗi cung ứng toàn cầu, hủy hoại các thành tựu tăng trưởng và khiến mọi nền kinh tế ngoại vi phải chật vật tìm những phương thức thích ứng (từ chuyển dịch cơ cấu đến mở rộng và đa dạng hóa các đầu mối cung - cầu).
Như phát biểu của bà Julie Kozack, Giám đốc Truyền thông của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF): "Việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đối thoại ở cấp cao nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng". Bà khẳng định: Bất kỳ động thái nào giúp giảm bớt căng thẳng thương mại và sự bất định đều mang lại tín hiệu tích cực không chỉ cho hai nước mà còn cho toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.
Cùng quan điểm, ông Bruce McLaughlin, Giám đốc điều hành Tập đoàn Tư vấn Sinogie tại Australia, chỉ ra: Sự ổn định toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào các thỏa thuận thương mại và đầu tư cởi mở, ổn định và dựa trên luật lệ. Quan hệ Trung - Mỹ không chỉ giới hạn ở trao đổi song phương mà còn chi phối trực tiếp đến niềm tin của thị trường thế giới, cũng như tính bền vững của các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Rất đáng chú ý, cụm từ "ổn định chiến lược mang tính xây dựng" lần đầu được sử dụng để định vị quan hệ Trung - Mỹ trong giai đoạn mới. Nó xuất hiện trong bối cảnh hai phía đều đang phải đối mặt áp lực nặng nề. Những vấn đề liên quan tới xung đột Trung Đông, khủng hoảng năng lượng và nguy cơ suy thoái đang đặt ra những bài toán hóc búa đối với cả hai nhà lãnh đạo (và không chỉ họ). Đơn cử, cuộc chiến tại Iran khiến hoạt động vận tải biển và nguồn cung năng lượng toàn cầu gián đoạn, tác động trực tiếp đến Mỹ, làm suy giảm tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump trong nước, đồng thời cũng gia tăng sức ép lên nền kinh tế Trung Quốc, khi một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz.
Vì thế, "ổn định quan hệ song phương" trở thành một nhu cầu bức thiết. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình giải thích: "Ổn định chiến lược mang tính xây dựng" là ổn định tích cực với hợp tác là trụ cột, ổn định lành mạnh với cạnh tranh vừa phải, ổn định bền vững với khác biệt có thể kiểm soát, ổn định lâu dài với cam kết về hòa bình. Làm rõ thêm tầm nhìn mới này, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nhấn mạnh: Trước hết là trạng thái ổn định tích cực, trong đó hợp tác giữ vai trò trung tâm. Khuôn khổ quan hệ mới bảo đảm cạnh tranh có chừng mực, trạng thái ổn định lâu dài và có thể kiểm soát khác biệt, thay vì để quan hệ hai nước liên tục biến động. Yếu tố cốt lõi là duy trì hòa bình bền vững, không để xảy ra xung đột, đối đầu hay chiến tranh giữa hai cường quốc.
Nói cách khác, theo các nhà phân tích, thông điệp này mang ý nghĩa: Trung Quốc và Mỹ nên chọn đối thoại thay vì đối đầu, hợp tác thay vì xung đột và ổn định thay vì hỗn loạn; không chấm dứt cạnh tranh chiến lược, mà đặt cạnh tranh trong giới hạn có thể kiểm soát.
Ngược lại, Nhà Trắng có cách tiếp cận vấn đề theo hướng khác. Washington không trực tiếp đề cập khái niệm "ổn định chiến lược mang tính xây dựng", mà nhấn mạnh về quan hệ thương mại và tôn trọng lẫn nhau lâu dài làm nền tảng cho tương lai cùng có lợi giữa hai nước. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social sau chuyến thăm, Tổng thống Mỹ Donald Trump hy vọng quan hệ Mỹ - Trung sẽ "mạnh mẽ và tốt đẹp hơn bao giờ hết". Ông cũng cho biết, "hai bên đã thảo luận gần như mọi vấn đề và đạt được những thỏa thuận thương mại tuyệt vời". Trong đó, Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing và bày tỏ quan tâm mua dầu và đậu nành của Mỹ.
Phía Mỹ kỳ vọng sẽ đạt thêm các thỏa thuận lớn về nông sản và năng lượng sau chuyến thăm của Tổng thống Trump. Nhìn chung, tất cả các "gạch đầu dòng" ấy đều phản ánh một sự lạc quan nhất định, về vấn đề tồn tại từng nhiều lần được ông chủ Nhà Trắng đề cập mà không giấu được sự "bất bình": Tình trạng thâm hụt trong cán cân thương mại giữa hai nền kinh tế.
Tiếp nối bằng hành động
Một số hiệu ứng tích cực đã nhanh chóng hiện hữu, ngay sau khi Tổng thống Mỹ lên chuyên cơ Air Force 1 rời Bắc Kinh.
Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, chính phủ hai nước sẽ áp dụng một loạt biện pháp, bao gồm việc cùng cắt giảm thuế đối với một số sản phẩm cụ thể, nhằm mở rộng quy mô thương mại song phương trong các lĩnh vực, bao gồm cả nông nghiệp.
Theo thông cáo báo chí do Nhà Trắng công bố, Trung Quốc đã cam kết mua tối thiểu 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028 (theo Reuters). Con số trên chưa bao gồm các cam kết mua đậu tương mà Bắc Kinh đã đưa ra từ tháng 10/2025 - những hợp đồng bị ảnh hưởng bởi các đợt áp thuế trả đũa lẫn nhau hồi năm ngoái. Thời điểm đó, kim ngạch thương mại nông sản song phương năm 2025 giảm 65,7% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn khoảng 8,4 tỷ USD.
Nhà Trắng còn cho biết: Trung Quốc cũng sẽ phối hợp với các cơ quan quản lý Mỹ để dỡ bỏ lệnh đình chỉ đối với các cơ sở chế biến thịt bò của Mỹ, đồng thời nối lại nhập khẩu gia cầm từ những bang của Mỹ được xác nhận không có dịch cúm gia cầm. Quan trọng hơn, Nhà Trắng đồng thời xác nhận thông tin trước đó từ phía Trung Quốc rằng hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ thành lập Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung và Hội đồng Đầu tư Mỹ - Trung nhằm thúc đẩy hợp tác song phương.
Ngày 17/5, Lực lượng cảnh sát Trung Quốc, Mỹ và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tiến hành một chiến dịch phối hợp nhằm triệt phá các mạng lưới lừa đảo viễn thông và trực tuyến tại Dubai. Đây là chiến dịch phối hợp thực thi pháp luật quốc tế đầu tiên giữa 3 bên, đánh dấu bước tiến lớn trong hợp tác an ninh xuyên biên giới. Theo thông tin từ cơ quan chức năng Trung Quốc, trong chiến dịch này, 9 trung tâm lừa đảo đã bị phá bỏ, 276 nghi phạm liên quan bị bắt giữ.
Hơn thế, vừa tiễn vị quốc khách, Trung Nam Hải đã xác nhận Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Mỹ vào mùa thu năm nay theo lời mời của Tổng thống Donald Trump. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị, cả Trung Quốc và Mỹ cần phối hợp chặt chẽ để chuẩn bị kỹ lưỡng cho các hoạt động trao đổi giữa hai nguyên thủ, đồng thời tạo bầu không khí thuận lợi nhằm thúc đẩy thêm các kết quả hợp tác mới.
