Khác biệt ngày càng lộ rõ giữa Mỹ và Iran xung quanh chương trình hạt nhân của Tehran khiến tiến trình đàm phán bế tắc, dấy lên nguy cơ lệnh ngừng bắn sụp đổ và giao tranh bùng phát trở lại, kéo theo nhiều hệ lụy với an ninh Trung Đông.
Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.
Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.
Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Iran đã nhất trí bàn giao kho dự trữ uranium đã làm giàu và hai bên đang tiến gần một thỏa thuận hòa bình thực sự.
Quân đội Mỹ khẳng định không có bất cứ tàu bè nào ra vào cảng biển Iran qua eo biển Hormuz sau khi Washington triển khai 10.000 lính, 10 tàu chiến và hàng chục máy bay thực hiện lệnh phong tỏa.
Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận ông sẽ rời Islamabad, nơi diễn ra các cuộc đàm phán với Iran, mà không đạt được bất cứ thỏa thuận nào.
Phái đoàn Iran đã đến thủ đô Islamabad của Pakistan, nơi dự kiến diễn ra các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ, nhưng cảnh báo sẽ rút khỏi đối thoại nếu không được đáp ứng các "điều kiện tiên quyết".
Xung đột tại Trung Đông khiến dòng chảy năng lượng qua Eo biển Hormuz bị ảnh hưởng. Trong bối cảnh đó, châu Á là khu vực dễ tổn thương nhất khi phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu khí từ khu vực này.
Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .
Giá lương thực toàn cầu tiếp tục đi lên trong tháng 3/2026, đánh dấu tháng tăng thứ hai liên tiếp, theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), trong bối cảnh chi phí năng lượng và phân bón leo thang do xung đột Trung Đông. Dù thị trường hiện chưa rơi vào trạng thái thiếu hụt, các chuyên gia cảnh báo rủi ro thực sự nằm ở phía trước, khi chi phí sản xuất tăng cao có thể làm suy giảm sản lượng trong các vụ mùa tới.
Giới chức Mỹ ngày 4/4 (giờ Việt Nam) xác nhận, một tiêm kích vừa bị bắn hạ trên không phận Iran, đồng thời kích hoạt chiến dịch giải cứu khẩn cấp trong vùng chiến sự.
Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.
Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.
Tập đoàn dầu khí nhà nước của Kuwait thông báo một tàu chở dầu thô cỡ lớn của nước này bị tập kích ở cảng Dubai, gây cháy lớn.
Các nhà lập pháp Iran xem xét phương án thu phí quá cảnh qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển dầu mỏ và khí đốt từ Trung Đông ra thị trường thế giới.
Đúng một tháng kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, ngày 28/3, lực lượng Houthi phóng tên lửa tấn công Israel, đánh dấu lần đầu tiên tham gia trực tiếp vào cuộc chiến. Động thái này đẩy xung đột Trung Đông tới hai ngã rẽ: hoặc lan rộng ra toàn khu vực, hoặc hạ nhiệt thông qua các nỗ lực ngoại giao.
Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) vừa có báo cáo Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tác động của xung đột tại Trung Đông đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và đề xuất các giải pháp ứng phó, trong đó Ban IV kiến nghị 7 nhóm giải pháp để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
