Lãnh đạo Trung-Mỹ gặp thượng đỉnh, bàn giải pháp “chung sống hòa bình”

Trung-Mỹ “nên là đối tác chứ không phải đối thủ”

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng 14/5 tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông chủ Nhà Trắng đến Trung Quốc từ khi nhậm chức. Đây cũng là lần đầu tiên ông trở lại Bắc Kinh sau chuyến thăm gần một thập kỷ trước, năm 2017.

Tân Hoa xã đưa tin, Trung Quốc bắn 21 loạt đại bác để chào mừng Tổng thống Mỹ, nghi thức dành cho các đối tác hàng đầu. Tại lễ đón chính thức, các em học sinh Bắc Kinh đã vẫy chào hai nhà lãnh đạo với lá cờ Trung Quốc và cờ Mỹ trên tay.

Phát biểu mở màn hội đàm, Chủ tịch Trung Quốc khẳng định sự ổn định trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington mang lại lợi ích cho toàn bộ thế giới. “Tôi tin rằng những lợi ích chung giữa Trung Quốc và Mỹ lớn hơn những khác biệt. Thành công của mỗi bên chính là cơ hội của nước kia”, ông Tập Cận Bình phát biểu.

Theo Chủ tịch Trung Quốc, “khi hai bên hợp tác, cả hai đều có lợi. Khi hai bên xung đột, cả hai cùng chịu thiệt. Bởi vậy, chúng ta nên là đối tác chứ không phải đối thủ, cùng nhau đạt được thành công, cùng nhau thịnh vượng và tạo ra con đường đúng đắn để các cường quốc trong kỷ nguyên mới có thể chung sống hòa bình với nhau”.

Ông Tập Cận Bình cũng nhấn mạnh Trung Quốc và Mỹ là các nước lớn. Ông đề nghị hai bên “tiên phong thiết lập một mô hình mới trong quan hệ giữa các cường quốc”, đồng thời “biến năm 2026 trở thành một năm lịch sử và cột mốc quan trọng trong quan hệ Trung-Mỹ, tiếp nối quá khứ và mở ra tương lai”.

Đáng chú ý, ông Tập Cận Bình đã đề nghị Trung-Mỹ tránh rơi vào “bẫy Thucydides”, thuật ngữ thường được nhắc đến trong chính sách đối ngoại, dùng để chỉ nguy cơ xung đột khi một cường quốc đang trỗi dậy thách thức vị thế của một cường quốc thống trị. Khái niệm này xuất phát từ ghi chép của nhà sử học Thucydides về cuộc chiến giữa Athens và Sparta, trong đó ông viết: “Chính sự trỗi dậy của Athens và nỗi sợ hãi mà điều đó gây ra cho Sparta khiến chiến tranh trở nên không thể tránh khỏi”.

Đáp lại phát biểu của ông Tập Cận Bình, Tổng thống Trump nhấn mạnh ông có mối quan hệ tuyệt vời và “rất tôn trọng” Chủ tịch Trung Quốc. CNN dẫn lời ông Trump gọi ông Tập Cận Bình là “nhà lãnh đạo vĩ đại”. “Tôi tin mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết”, Tổng thống Trump nói.

Khác với lập trường cứng rắn trước chuyến thăm, CNN mô tả lãnh đạo hai nước Trung-Mỹ đã bắt tay nồng ấm nhiều lần trong suốt lễ đón và khi bước vào hội đàm, chỉ dấu thể hiện mối quan hệ nồng ấm. Đánh giá về lễ đón trọng thể ở Bắc Kinh, ông Trump nhận xét ngắn gọn: “Tuyệt vời”.

Thương mại là trọng tâm thảo luận

Theo Reuters, cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Mỹ diễn ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa hai nước chưa được hóa giải; trong khi xung đột nổ ra ở Trung Đông đã tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu. Tân Hoa xã đưa tin, cuộc hội đàm giữa phái đoàn hai nước kéo dài gần 2 giờ đồng hồ.

Chưa có thông tin chi tiết về kết quả hội đàm, nhưng Tổng thống Trump đã nói ngắn gọn với báo chí rằng cuộc gặp giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc rất “tuyệt vời”.

Trước khi lên đường đi Trung Quốc, Tổng thống Trump cho biết vấn đề thương mại là trọng tâm thảo luận giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc. Ông tuyên bố sẽ đề nghị Bắc Kinh “mở cửa” cho doanh nghiệp Mỹ. “Tôi sẽ đề nghị Chủ tịch Tập Cận Bình, một nhà lãnh đạo xuất chúng, “mở cửa” để những người tài giỏi (doanh nghiệp Mỹ) phát huy hết khả năng và đưa Trung Quốc lên một tầm cao hơn”, ông Trump nói.

Tháp tùng ông Trump trong chuyến thăm là 17 lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ và công nghiệp lớn của Mỹ như CEO Tesla Elon Musk, CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Boeing Kelly Ortberg và CEO Apple Tim Cook.

Tổng thống Mỹ mô tả sự hiện diện của các lãnh đạo doanh nghiệp nhằm “thể hiện sự tôn trọng” với Trung Quốc cũng như thúc đẩy hợp tác thương mại song phương.

Phái đoàn Trung Quốc tham gia hội đàm cũng có mặt nhiều nhân vật chủ chốt trong bộ máy hoạch định chính sách đối ngoại và kinh tế, bao gồm ông Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Thái Kỳ; Ngoại trưởng Vương Nghị; Phó Thủ tướng Hà Lập Phong, người phụ trách đàm phán kinh tế - thương mại với Washington; cùng Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trịnh San Khiết.

Trong bản tin vắn tắt phát đi trưa 14/5, Tân Hoa xã xác nhận Chủ tịch Trung Quốc đã gặp gỡ các doanh nhân Mỹ tháp tùng Tổng thống Trump tới Bắc Kinh. “Cánh cửa của Trung Quốc sẽ ngày càng rộng mở hơn nữa và Trung Quốc hoan nghênh Mỹ tăng cường hợp tác cùng có lợi với Trung Quốc. Tôi tin rằng các công ty Mỹ sẽ có triển vọng rộng mở hơn nữa tại Trung Quốc”, ông Tập Cận Bình phát biểu.

Đáng chú ý, Tân Hoa xã cũng dẫn lời ông Tập Cận Bình xác nhận, “hôm qua, các nhóm đàm phán kinh tế và thương mại của Trung-Mỹ đã đạt được những kết quả nhìn chung cân bằng và tích cực. Đây là tin tốt cho người dân hai nước và thế giới”.

Sự kiện mà ông Tập đề cập dường như là cuộc gặp giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong kéo dài 3 giờ đồng hồ ở Hàn Quốc hôm 13/5 nhằm hoàn tất các đề xuất kinh tế trình lãnh đạo hai nước.

Theo Reuters, trong số các đề xuất được cân nhắc bao gồm cơ chế thương mại song phương “có kiểm soát” đối với các mặt hàng không nhạy cảm về an ninh quốc gia. Hai bên sẽ tính toán khả năng thiết lập một “Hội đồng Thương mại” để đàm phán giảm thuế và nới lỏng rào cản với khối lượng hàng hóa 30 tỷ USD mỗi bên, nhưng vẫn duy trì biện pháp kiểm soát đối với những lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Reuters cho biết, ý tưởng trên lần đầu được Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đưa ra tháng 3/2026. Thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận của Mỹ được cho là việc Washington chấp nhận những khác biệt mô hình kinh tế của Trung Quốc.

Một số lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi nếu hai bên đạt tiến triển bao gồm năng lượng, nông sản và hàng tiêu dùng. Hiện Trung Quốc vẫn áp thuế bổ sung đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ, trong khi Washington duy trì mức thuế 7,5% với nhiều sản phẩm tiêu dùng Trung Quốc, được áp đặt từ thời cuộc chiến thương mại trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump (2017-2021).

Ngoài thương mại, hai nhà lãnh đạo được cho là cũng trao đổi về các vấn đề quốc tế như Iran, trí tuệ nhân tạo, vũ khí hạt nhân. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm 13/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận Washington kỳ vọng có thể thuyết phục Bắc Kinh "đóng vai trò tích cực" hơn trong việc thúc đẩy Iran tiến đến một thỏa thuận với Mỹ.