Phỏng vấn con mọt

Phóng viên (PV): Thưa anh, thú thật là cả cuộc đời tôi chỉ nghe nói chứ chưa hề nhìn thấy anh bao giờ hết. Là tại sao nhỉ?

Mọt: Tất nhiên. Vì mọt rất bé. Bé hơn con kiến nhưng lại không nhanh nhẹn và màu sắc như con kiến. Phần lớn, mọt chỉ có tiếng kêu.

PV: Vậy tại sao anh nổi tiếng?

Mọt: Nổi tiếng ư? Tôi không hề biết như thế đấy.

Minh họa: Lê Tâm
Minh họa: Lê Tâm

PV: Ai cũng biết anh, thế mới lạ kỳ. Anh không phải ca sĩ, không phải diễn viên, càng không phải hoa hậu, anh cũng chẳng tấu hài, hay làm MC cho các chương trình danh giá. Nhưng ai cũng nhớ về anh. Tại sao?

Mọt: À, hỏi thật nhé. Tại tôi gần như chỉ ăn một thứ suốt đời: gỗ.

PV: Gỗ thì có gì phi thường nhỉ? Gỗ ở nhan nhản khắp nơi và rất nhiều gỗ dùng làm củi.

Mọt: Gỗ không phi thường. Nhưng có một thứ từ gỗ rất quan trọng trong xã hội chúng ta: Đó là giấy.

PV: Giấy thì sao?

Mọt: Giấy là để in sách. Tất cả các con mọt, muốn loài người biết tới, phải là con mọt sách.

PV: Ôi, rất hay.

Mọt: Mọt sách là một danh từ vô cùng vinh dự, mặc dù chả biết nó xuất phát từ đâu và vào lúc nào. Có thể hàng trăm năm từ khắp các quốc gia.

PV: Vậy với tư cách mọt sách, anh nhận xét gì về sách hôm nay?

Mọt: Ôi chà, câu hỏi này lớn quá tôi không trả lời được đâu.

PV: Vì sao anh khiêm tốn thế?

Mọt: Vì mỗi con mọt chỉ mang một khẩu vị riêng, một thứ để gặm nhấm và suy ngẫm riêng.

PV: Vậy khẩu vị riêng của anh là gì?

Mọt: Tôi toàn nghiền ngẫm sách giáo khoa.

PV: A, sách giáo khoa. Đó là vấn đề đang gay cấn. Đặc biệt là trong cấp 1. Anh biết chứ?

Mọt: Biết. Tất nhiên rồi.

PV: Và thái độ của anh ở chuyện này thế nào?

Mọt: Bình thường. Theo cá nhân tôi, sách giáo khoa là kiến thức. Và kiến thức trong thế kỷ 21 này thay đổi từng phút từng giây. Cho nên sách đó gay cấn là rất bình thường. Nó êm ả mới tai hại.

PV: Suy nghĩ của anh kỳ lạ nhỉ?

Mọt: Sách giáo khoa tốt là phải đột phá. Mà làm gì có thứ đột phá êm ả. Phải gây tranh cãi, gây chấn động mới tốt.

PV: Quả là một ý nghĩ khác thường. Nếu là anh, anh sẽ chọn loại sách giáo khoa gì?

Mọt: Còn tùy mục đích. Nếu để ăn tôi sẽ chọn thứ sách nào có lợi cho tôi. Còn nếu để học, tôi sẽ học nhiều loại sách khác nhau.

PV: Nhiều loại sách khác nhau? Xin anh nói rõ ý này.

Mọt: Đúng. Đã từ lâu chúng ta có một quan niệm được coi là bất di bất dịch: Sách giáo khoa phải duy nhất. Nhưng thật ra, các vùng miền ở Việt Nam khác nhau và trẻ em đi học cũng khác nhau, chả đứa nào giống đứa nào.

PV: Ừ nhỉ.

Mọt: Tại sao không có sách giáo khoa của từng thành phố, tại sao không có sách giáo khoa của nhiều tác giả? Sự đa dạng này chắc gì đã là sai.

PV: Ơ. Sách giáo khoa phải thống nhất chứ?

Mọt: Rất nhiều quốc gia trên thế giới hôm nay không hề dùng sách giáo khoa thống nhất. Tùy quan điểm, tùy nhận thức và tùy trách nhiệm của Ban giám hiệu mỗi trường, thậm chí tùy sở thích của từng học sinh mà họ chọn loại sách nào.

PV: Chắc không.

Mọt: Chắc chắn. Ví dụ 50 bang của Hoa Kỳ thì có 50 loại sách giáo khoa khác nhau. Nhưng nước Mỹ vẫn đứng đầu thế giới về khoa học đó thôi.

PV: Thế còn văn hóa thì sao?

Mọt: Văn hóa là một đại dương vô tận. Ngay cả những văn hóa cơ bản cũng là vô tận. Cho nên thật vô ích, thật phi lý khi chọn tác phẩm này rồi loại bỏ tác phẩm kia trong sách giáo khoa. Điều ấy phụ thuộc vào chủ quan của một nhóm người. Và nhóm đấy không bao giờ đại diện cho chân lý tuyệt đối.

PV: Vâng.

Mọt: Cái suy nghĩ cho một loại sách giáo khoa là kinh điển, tối cao, kim chỉ nam theo tôi rất buồn cười. Sẽ không có kiến thức nào như thế. Cho nên đừng đả phá nhau như thế nữa, mất thì giờ.

PV: Dạ.

Mọt: Và xin lưu ý là sách giáo khoa dành cho cấp 1, trẻ con cấp 1 trên toàn thế giới cho tới Việt Nam đều có một phẩm chất tuyệt diệu là không suy diễn, không nói láy, không có những ý đồ đen tối khi đọc từ ngữ. Cho nên đừng mang những u ám trong đầu mình gán cho chúng nó.

PV: Vâng.

Mọt: Hãy nhớ sách giáo khoa vĩ đại nhất đối với con người là khi họ sống trong một xã hội lương thiện và lành mạnh. Không có thứ đó, mọi chữ nghĩa đều mất đi sức mạnh.

Lê Thị Liên Hoan

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?