Những đốm xanh hung hãn

Khi ai đó truy cập vào mạng xã hội, phần messenger (tin nhắn) của họ sẽ hiện một chấm xanh tròn nhỏ. Đó như là một thông báo cho những bạn bè của họ trên mạng xã hội biết rằng, họ đang hiện hữu, đang góp mặt trên chốn hay được gọi là thế giới phẳng này.

Nhưng rồi càng ngày những đốm xanh ấy lại biến thành những đốm lửa hung tợn, sẵn sàng nhào vào xâu xé, tấn công, miệt thị, chửi rủa... bất kỳ ai có ý kiến hay quan điểm trái chiều, có hành động không phù hợp hay đơn giản hơn chỉ là... suy đoán rồi ghét, ghét thì phải vùi dập.

Nếu như trước kia có hội chứng ghét quan chức trên mạng xã hội, thì hiện tại có thể nói đã phát triển thành hội chứng ghét hết, hoặc ghét tất.

1. Cô diễn viên Phạm Quỳnh Nga - người đóng vai Nhã trong bộ phim truyền hình dài tập rất được ưa chuộng phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) có tựa đề "Về nhà đi con", đã phải viết trên trang facebook cá nhân rất thống thiết, "Các bạn có thể chửi Nhã, chửi mình, nhưng đừng lôi cả gia đình bố mẹ mình vào để chửi, để châm chọc. Thử đặt trường hợp là bản thân ngày ngày nhận được inbox những lời như vậy đến gia đình mình, các bạn sẽ như nào".

Nhã là nhân vật phản diện trong phim, thuật ngữ đương đại gọi là "con giáp thứ mười ba", thuật ngữ dân chơi gọi đơn giản hơn "bạn gái của người có vợ". Nhã xinh đẹp, học thức đủ cả, có luôn sự quái quái của một người phụ nữ đang muốn chiếm đoạt tình yêu của người khác. Vậy là, nhân vật Nhã ăn chửi đủ đằng.

Không ngày nào trên facebook, tôi lại không đọc được một status của ai đó chửi Nhã. Có thể là một công chức, có thể là một chị gái, có thể là một nhà báo hay đơn giản hơn chỉ là một người chơi facebook ghét nhân vật này quá nên chửi. Hẳn nhiên, đó là thành công của người theo nghiệp diễn.

Nhưng thành công đến mức bị chửi từ ngày này qua ngày kia, chửi từ nhân vật mình đóng cho đến chửi con người ngoài đời thực, rồi chửi luôn cả đấng sinh thành thì sự thành công phút chốc biến thành bi kịch, niềm vui sướng hạnh phúc ban đầu biến thành sự phiền toái ấm ức mà không biết trút vào đâu.

Tôi chơi với vài nghệ sĩ thành danh, cảm giác mà cô diễn viên Phạm Quỳnh Nga trải qua là cảm giác các nghệ sĩ ấy đã trải qua. Có điều, phản ứng của khán giả ngày xưa đơn giản hơn, chân phương hơn, không có sự hằn học hệt như dành cho kẻ thù như vậy. Có lần trong chuyến lưu diễn tại miền Tây, một nghệ sĩ cải lương nghe tiếng la lớn, "Tụi bây xê ra để tao coi mặt con nhỏ đó nó ra sao mà nó đóng toàn vai ác nhơn thất đức không vậy". 

Đến khi gặp mặt được nghệ sĩ, lại cầm tay má má con con, "Con ngoài đời đẹp vậy đừng đóng vai ác nữa nghe con, báo hại má chửi con bao nhiêu tháng nay. Má biết đó là vai diễn mà sao nhiều khi tức quá". Tâm sự xong là tất tả về nhà mang cho nghệ sĩ đủ thứ thức quả trong vườn, chia tay còn bịn rịn lau cả nước mắt.

Diễn viên Phạm Quỳnh Nga - vai Nhã trong “Về nhà đi con” bị khán giả miệt thị không ngừng nghỉ trong suốt những ngày qua.
Diễn viên Phạm Quỳnh Nga - vai Nhã trong “Về nhà đi con” bị khán giả miệt thị không ngừng nghỉ trong suốt những ngày qua.

Ngay như đứa con cưng của Việt Nam, cái mỏ tài nguyên cảm xúc không bao giờ cạn kiệt là đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam cũng chịu chung số phận. Mỗi lần đội bóng của quốc gia khác khi thi đấu cùng đội tuyển Việt Nam, có tuyển thủ nào có tình huống chơi xấu cầu thủ Việt Nam thì ngay lập tức trang  mạng xã hội của cầu thủ ấy ngập tràn lời lẽ dung tục được viết bằng tiếng Việt. 

Còn vị trọng tài nào bắt trận đấu ấy có biểu hiện thiên vị thì đừng nói chỉ chửi bằng lời, cổ động viên Việt Nam còn chế hình rồi sử dụng những cụm từ mắng chửi đến cả tứ thân phụ mẫu của vị trọng tài bắt trận đấu ấy.

Trên thực tế, đã có nhiều trọng tài hay cầu thủ của đội bạn đã phải đóng tài khoản cá nhân trên mạng xã hội trước sự tấn công như vũ bão của cổ động viên Việt Nam. 

Không dừng lại ở đó, ngay cả tuyển thủ Việt Nam chơi một trận dưới sức mình thì ngay lập tức con cưng biến thành con ghét ngay tắp tự. Sự kỳ vọng đôi khi là thái quá đến vô lý, cả lúc thua trận trước một đội bóng mạnh hơn (như đội tuyển Olympic Hàn Quốc chẳng hạn), cầu thủ của đội tuyển Việt Nam vẫn bị cổ động viên cho ăn chửi còn hơn hát hay. 

Mà có người chửi cầu thủ thì có người bênh cầu thủ, vậy là lại chia thành ba chiến tuyến. Có người vừa chửi cầu thủ vừa chửi luôn người bênh cầu thủ, người bênh cầu thủ thì vừa chửi lại người chửi cầu thủ chửi luôn cả người ủng hộ những người chửi cầu thủ.

Mạng xã hội có những thời điểm tràn ngập màu sắc của một cuộc lên đồng chửi bới tập thể, tôi tạm khóa trang mạng của mình nhiều lần cũng vì lý do này. Bởi tìm mãi không có câu trả lời vì sao mọi người lại nhiều năng lượng tiêu cực đến vậy, mà không tìm được câu trả lời thì tốt nhất học theo cố nhà văn Trang Thế Hy là "Đi chỗ khác chơi" vậy.

2. Biển Đông lại sôi sục khi mà nhóm tàu khảo sát Hải Dương 8 của Trung Quốc đã có hành vi vi phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam ở khu vực phía nam Biển Đông trong những ngày qua. 

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã phản ứng rất mạnh mẽ trước hành động bất hợp pháp, phá vỡ những nguyên tắc ngoại giao tôn trọng và cùng nhau hợp tác phát triển của Trung Quốc, "Đây là vùng biển hoàn toàn của Việt Nam, được xác định theo đúng các quy định của Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 mà Việt Nam và Trung Quốc đều là thành viên", bà Lê Thị Thu Hằng tuyên bố.

Người phát ngôn cho biết Việt Nam đã tiếp xúc nhiều lần với phía Trung Quốc ở các kênh khác nhau, trao công hàm phản đối, kiên quyết yêu cầu chấm dứt ngay các hành vi vi phạm, rút toàn bộ tàu ra khỏi vùng biển Việt Nam; tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam vì quan hệ hai nước và ổn định, hòa bình ở khu vực.

Trước khi có phản ứng chính thức từ Nhà nước, trên mạng xã hội đã loạn tin về tình hình nhóm tàu khảo sát của Trung Quốc xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa ở khu vực phía nam Biển Đông của nước ta. Một vài nhà báo có uy tín và lượng người theo dõi cao trên mạng xã hội có những status bàn về việc này.

Có nhà báo phản ứng mạnh mẽ, có nhà báo phản ứng thận trọng, có nhà báo đưa ra quan điểm cá nhân rằng lực lượng cảnh sát biển của nước mình luôn giám sát chặt chẽ và sẽ có hành động phù hợp nếu nhóm tàu này có ý định thăm dò.

Vậy là, ngoại trừ những nhà báo phản ứng gay gắt, còn  những nhà báo cẩn trọng hay không sốt ruột như đám đông mong đợi thì ngay lập tức trang facebook cá nhân của nhà báo đó có đầy đủ những cụm từ hết sức cay nghiệt như, bút nô, bút máu, Việt gian,... 

Không chỉ dừng lại ở comment (bình luận) chửi bới trên trang cá nhân hay viết status chửi lại, những người tấn công còn nhắn tin, gọi điện thoại, chế hình ảnh để bôi nhọ, sỉ nhục... Một không khí mà tôi không biết phải diễn ra làm sao.

Với những gì mà tôi biết, không phải ai phản ứng gay gắt trước một sự kiện cần được thận trọng về thông tin cũng phản ánh đúng cả. Không loại trừ còn có cả tin giả, tin được chế tạo nên từ một nửa sự thật để đáp ứng sự thỏa mãn nhất thời của đám đông. Họ có động cơ hay không tôi không biết, nhưng có những thông tin đại loại như "Đã có chiến sĩ của Việt Nam hy sinh" mà cũng có người tin và chia sẻ được thì tôi không tài nào hiểu được.

Đã từng đi Trường Sa dài ngày, đã từng chứng kiến và trò chuyện, đã từng nhìn thấy và lắng nghe, tôi hiểu được rằng một thông tin về Biển Đông là một thông tin cần được cân nhắc hết sức kỹ càng trước khi đưa ra. Vẫn biết người dân có quyền được biết nhưng trong bối cảnh nhạy cảm, trong hình huống nhạy cảm ở một khu vực nhạy cảm thì đôi lúc quyền được biết cần thêm một chút thời gian.

Có một điều chắc chắn là không nhà lãnh đạo nào ở thời điểm này lại chấp nhận đánh đổi một tấc đất, một tấc biển của tiền nhân để lại để đổi lấy bất cứ một điều gì, cương thổ là thiêng liêng, lãnh thổ của quốc gia là điều quan trọng nhất. 

Nhưng có những tình huống không phải đỏ mặt nóng máu là giải quyết được ngay tắp tự, như tôi có viết trên trang cá nhân, "Càng căng thẳng càng cần phải bình tĩnh". Ít nhất là không làm xáo trộn thêm trong công tác xử lý của những người nơi tuyến đầu.

3. Tôi vẫn biết bất cứ cái gì mới cũng cần có thời gian để tiếp nhận, sàng lọc... Kiểu như những nick ẩn danh hiện tại trên mạng xã hội đã bắt đầu không còn uy tín, những facebooker chuyên đưa tin sai sự thật đã không còn có được niềm tin của những người tham gia mạng xã hội nữa.

Tuy nhiên, để mỗi đốm xanh trên  mạng xã hội bớt hung hãn hơn có lẽ phụ thuộc phần lớn vào từng cá nhân đang sử dụng mạng xã hội, ngoài các chế tài theo luật định.

Lời nói cũng như chữ viết, đã thốt ra thì không thể nào quay trở lại được, đã viết ra cho dù có xóa đi thì vẫn lưu dấu. Bình tĩnh không có nghĩa là trốn tránh, bình tĩnh chỉ để suy xét mọi thứ thấu đáo hơn, đưa ra một bình luận, một nhận xét hợp lý hơn.

Những đứa trẻ đang lớn lên từng ngày và giữ gìn một nguồn năng lượng sạch cho những đứa trẻ tiếp nhận là việc cần phải làm của mỗi người lớn.

Nghĩ nhỏ nhoi vậy cho đời bớt xám xịt chăng?!

Ngô Kinh Luân

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?