Nhất thiết phải chấn hưng

Trong câu chuyện buồn mang tên đạo đức diễn ra tại Trường Tiểu học Nam Trung Yên, Ngô tôi nghĩ đó là một cơ hội để ngành giáo dục phát động một cuộc chấn hưng.

Chấn hưng để ổn định, chấn hưng để khôi phục niềm tin, chấn hưng để phát triển, chấn hưng để tạo dấu ấn cho người đương nhiệm, để tạo xương sống cho người kế nhiệm.

Chấn hưng điều gì?

1. Ngô tôi điểm lại câu chuyện ở Trường Tiểu học Nam Trung Yên. Một cháu bé học sinh trong giờ ra chơi bị taxi đâm gẫy chân. Theo nội quy của trường, xe ôtô không được lưu thông trong khuôn viên trường, nhưng hôm đó xe taxi đã được sự cho phép lưu thông vào trường bởi vì chở cô hiệu trưởng.

Trần thuật của cô hiệu trưởng, cô hiệu trưởng đi khám bệnh, cô hiệu phó tháp tùng. Do cô hiệu trưởng mệt nên đã đồng ý cho taxi lưu thông vào khuôn viên trường và gây tai nạn cho cháu học sinh.

Sự cố đáng tiếc ấy lẽ ra sẽ được giải quyết êm đẹp nếu như sau đó cô hiệu trưởng thay vì trò chuyện, xin lỗi phụ huynh thì đã tổ chức phát phiếu khảo sát để minh chứng không có chiếc taxi nào vào trường hôm cháu bé gặp nạn. Cô hiệu trưởng muốn mọi thứ quy về hướng, cháu bé mê chơi và ngã gãy chân. Bất chấp, các bác sĩ khẳng định không thể có chuyện cháu bé chạy chơi rồi ngã dẫn đến gãy xương đùi.

Điều đau đớn là 100% kết quả của phiếu khảo sát thừa nhận không thấy có xe taxi vào trường, thừa nhận cháu bé tự ngã gãy chân.

Khi Ngô đọc đến tình tiết này, đột nhiên nhớ đến điển tích Triệu Cao chỉ hươu. Tần Thủy Hoàng băng hà, Nhị Thế tổ nối ngôi, tin dùng Triệu Cao, phong chức Thừa tướng. Triệu Cao uy quyền lấn át Hoàng đế vẫn chưa thỏa, quyết tâm đi canh bạc tất tay.

“Một hôm, Triệu Cao dắt một con hươu vào triều. Trước mặt rất nhiều đại thần, hắn chỉ vào con hươu, nói với Nhị Thế Hoàng đế:

- Thần tìm được một con ngựa hay, dắt tới đây dâng bệ hạ.

Nhị Thế Hoàng đế nhìn, thấy đó chỉ là một con hươu, liền cười, nói với Triệu Cao:

- Thừa tướng thật giỏi pha trò. Đây rõ ràng là một con hươu, làm sao lại nói là con ngựa?

Triệu Cao làm ra bộ không vui, nói:

- Đây là con ngựa hay mà thần tốn rất nhiều công sức mới tìm được, làm sao lại là con hươu? Các vị đại thần đều ở đây, bệ hạ bảo họ nói, đây là con hươu hay con ngựa?

Các đại thần nghe, trong lòng nghĩ không biết Triệu Cao lại giở trò quái quỷ gì. Một số người nhát gan, sợ mang tội với Triệu Cao, tranh nhau trả lời:

- Là ngựa! Là ngựa!

Một số người không muốn nói lời trái lương tâm, nhưng sợ chết, giả câm giả điếc, không nói một lời; một số ít bạo gan, thành thực nói:

- Đây là con hươu, không phải con ngựa.

Triệu Cao kín đáo ghi lại tên những người nói là hươu. Mấy ngày sau, họ đều bị gán vào một tội nào đó, đem giết cả. Từ đó, Triệu Cao thành vua không ngai”.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Xét trên thực tế, câu chuyện 100% phiếu khảo sát đều sai sự thật có thể hiểu được, gánh nặng áo cơm, tâm thế thấy cái đúng không dám bảo vệ, thấy cái sai không dám lên tiếng đang là điều diễn ra hằng ngày.

Dẫu vậy, Ngô tôi vẫn thấy vô cùng xót xa, nhất là khi những cháu bé vừa bước chân vào con đường khoa cử đã chứng kiến trọn vẹn một màn nói dối, rồi bị ép làm diễn viên trong màn nói dối ấy để phục vụ cho mưu đồ của người lớn.

Song song với câu chuyện ở Trường Tiểu học Nam Trung Yên (Hà Nội), thì ở Trường Trung học Phổ thông Tầm Vu (Hậu Giang) lại xảy ra vụ ẩu đã giữa thầy giáo và nữ sinh ngay trong giờ học.

Đoạn clip được tung lên mạng internet thật sự khiến đám đông choáng váng, khi chứng kiến thầy giáo và nữ sinh liên tục dùng vở tát vào mặt nhau kèm theo lời nói gay gắt.

Dĩ nhiên đây là hành động bộc phát, cũng dĩ nhiên đây là điều rất đáng tiếc và sẽ bị xử lý nghiêm. Tuy vậy, nếu nhìn tổng thể bức tranh giáo dục trong thời điểm hiện tại thì đang có nhiều điều đáng lo ngại, đang có nhiều vấn đề tồn tại.

Không chỉ là nam sinh đánh nhau quay clip, không chỉ là nữ sinh túm tóc lột áo quần, không chỉ là thấy xâm hại cô giáo nói dối. Còn đó nhiều nhiều câu chuyện ẩn phía sau không gọi thành tên.

2. Giáo dục là rường cột của quốc gia, ai cũng biết điều đó. Một quốc gia muốn văn minh, công bằng, bác ái, thượng tôn pháp luật hay gì gì đấy đều phải khởi nguồn từ con người. Và nếu con người ấy không thụ hưởng một nền giáo dục tiên tiến thì không còn nhiều hy vọng. Không phải vạn sự đều do giáo dục mà nên hay sao. Vì vậy, chấn hưng giáo dục là điều vô cùng cấp thiết.

Chấn hưng bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, đấy chính là dạy cho các cháu sự chân thành. Vạn thứ trên đời này muốn vẹn toàn không thể thoát khỏi cái nghĩa này, theo thiển ý của Ngô.

Phải chân thành trong học tập, phải chân thành trong cuộc sống. Căn nguyên của thành hay bại, của thật thà hay dối trá, của lương thiện hay bất lương đều từ đây mà ra.

Thầy phải chân thành với trò, trò phải chân thành với thầy, con cái phải chân thành với cha mẹ, cha mẹ phải chân thành với con cái. Suy ra rộng hơn ngoài xã hội, công dân phải chân thành với thể chế, thể chế phải chân thành với nhân dân. Từ sự chân thành, mới có thể thấu hiểu, mới có thể đối thoại cùng nhau. Dạy cho nhau tiếng nói thật thà, chỉ là một nội hàm nhỏ thôi trong tổng thể sự chân thành ấy.

Người trong một nước có yêu thương nhau hay không, lá lành có đùm lá rách hay không, trẻ có kính già, già có nhường trẻ hay không cũng không nằm ngoài sự chân thành. Có chân thành thì mới có tin yêu, có chân thành thì mới không có cảnh chạy trường chạy điểm, chạy chức chạy vụ. Có chân thành thì ngay cả trong công tác cán bộ cũng chỉ đề bạt người được việc chứ không đề bạt từ vây cánh, huyết thống, đệ tử, môn đồ.

Cội nguồn sâu xa của hạnh phúc cũng từ chân thành mà hiện hữu, một mối quan hệ phu thê, một mối quan hệ bằng hữu, một mối quan hệ thủ trưởng nhân viên, cán bộ công dân cũng đều phải xây dựng trên sự chân thành này. Ấy chính là lời của tiền nhân, một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ. Nếu không chân thành thì làm sao có thể biết phụng sự, biết gìn giữ tính chính danh, biết sống không chỉ cho ngày hôm nay mà còn cho cả danh tiếng về sau.

Chúng ta không thể dạy cho các cháu sự chân thành nếu như vẫn còn đó nhiều bất cập trong công tác giáo dục, trong các mối quan hệ dích dắc dây mơ rễ má chằng chịt. Chúng ta không thể dạy cho các cháu sự chân thành khi mà cái xấu, cái chưa đúng, cái bao che cho điều gian dối vẫn hiển nhiên tồn tại trong một môi trường nhẽ ra phải vô nhiễm đó là giáo dục. Trong môi trường giáo dục, không có chỗ cho môi trường thương trường, không có chỗ cho môi trường hoạn lộ.

Muốn có được điều này, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo phải chấn hưng sự chân thành ngay trong đội ngũ quản lý và giáo viên, giảng viên. Phải chân thành từ khâu đề bạt, bổ nhiệm, khâu luân chuyển cán bộ.

Người lớn phải học cách chân thành trước khi dạy dỗ các cháu điều chân thành, niềm tin vào sự chân thành.

Khi mà cái sai như điển hình ở Trường Tiểu học Nam Trung Yên còn được bảo vệ thì rõ ràng chúng ta không có quá nhiều hy vọng. Trẻ em như búp trên cành, như trang giấy trắng, búp ấy sẽ ở ra hoa ra sao, trang giấy trắng ấy sẽ được viết lên những gì nếu những người lớn trong môi trường giáo dục còn hành xử thiếu chân thành đến vậy.

Có khó khăn gì đâu một lời xin lỗi thực tâm, có nan giải gì đâu những lần thăm hỏi động viên, có mỏi mệt gì đâu việc cắt cử giúp đỡ cho cháu bé gặp tai nạn có thêm điều kiện để không bị hổng kiến thức nhằm theo kịp bạn bè.

Vấn đề là không có sự chân thành dành cho nhau thì không có gì cả, không có sự chân thành thì làm sao biết đặt mình trong vị trí của người để từ đó xót xa, để từ đó cảm thông, để từ đó khoan dung, để từ đó yêu thương. 

Chính vì không có sự chân thành, nên cá nhân mới nghiễm nhiên cho mình được cái quyền đứng trên người khác, mà đã đứng trên cao thì làm sao còn có thể khom lưng chìa tay để minh chứng tấm lòng của mình.

3. Việc quan trọng nữa là phải lấy lại hình ảnh tôn nghiêm của nhà giáo. Ngô không biết ở Tây ở  Âu như thế nào, nhưng bầu thì tròn ống thì dài, nhập gia tùy tục, nhập giang tùy khúc. Nhất định nhà giáo phải có sự tôn nghiêm, tôn nghiêm ngay chính bản thân mình, tôn nghiêm trong nhà trường, tôn nghiêm trong các mối quan hệ.

Đáng tiếc thay, làm sao nhà giáo có thể gìn giữ sự tôn nghiêm khi mà lẽ đúng sai nhiều lúc lại dựa trên một công việc, một thu nhập.  ËẤy là chưa kể đến đời thuở nào lại có chuyện loan tin giáo viên dạy thêm ngang với loan tin bắt tội phạm, đối tượng xã hội thế này.

Ngô tôi tin rằng những điều mình viết không sáo rỗng, Ngô tôi cũng tin nếu những ai đang làm công tác quản lý giáo dục, công tác giáo dục hiểu rằng họ đang làm một sứ mệnh cao cả, đó là sứ mệnh xây dựng nền móng vững chắc cho hậu sinh để kiến tạo xã hội thì họ sẽ làm được điều ấy.

Điều đơn giản thôi, chấn hưng giáo dục bằng cách dạy nhau một sự chân thành.

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?