Người nhà quê

Tôi sinh ra và lớn lên trên phố cổ Hà Nội còn mẹ tôi thì tuổi thơ bắt đầu ở bên dòng sông Luộc giáp ranh 2 tỉnh Hải Dương - Thái Bình. 

Mẹ tôi kể chuyện khi nhỏ trong loạn lạc, anh lớn của bà quẩy cả hai đứa em út bằng quang gánh một mạch từ Hải Dương lên Hà Nội. Mấy anh của bà vẫn nói giọng thổ âm Ninh Giang, nhất là vần nào có nguyên âm E. Không biết có phải vì những câu chuyện này hay không, tôi luôn thiện cảm đặc biệt với "người nhà quê".

Hồi bé mê mẩn bánh mỳ nóng, chị bán bánh tiếng rao vang ngõ phố dù cái chị nhà quê ấy nhỏ tý tẹo chỉ cao hơn tôi nửa cái đầu. Chỉ có khi ốm dẹo ra mới được mẹ bồi dưỡng cho cái bánh mỳ chấm sữa ban sáng.

Đám trẻ phố thích bắt nạt lẫn chọc ghẹo họ, nhại cái giọng quê mùa của họ… Nhớ có lần chúng đợi chị bánh mỳ đi gần khuất nẻo rồi mới hò: "Anh Kỳ ơi…", chị ấy hấp tấp quay lại đi như chạy, đến nơi lũ trẻ hiếu động cười rú lên với nhau láo lếu: "Ơ gọi anh Kỳ cơ mà, gọi mày à?". Chị tẽn tò, có thằng lớn nhất hất hàm hỏi xấc: "Bánh còn nóng không?".

"Nóng lắm", chị ngồi phệt xuống đặt thúng bánh, gỡ miếng giẻ bao tải ủ loang lổ thời gian móc bánh đưa lên nó xem. "Ừ nóng thì đi bán nhanh lên không nó nguội con nhà quê". Tôi nhớ mãi cái ánh mắt chị nhìn cắm xuống đất cam chịu, nặng nhọc đẩy thúng bánh nặng trĩu lên đầu lặng lẽ quay người đi. Hình như khi chỉ còn là dấu chấm mờ cuối con đường mới có tiếng rao quen thuộc: "Ai bánh mỳ nóng ơ ơ ơ…".

Phố tôi có một cụ bà nhà khá giả da hồng hào tóc bạc phơ đến là phúc hậu, mấy con bà đều đi xuất khẩu lao động Đông Âu, bà thi thoảng mặc cả bộ lụa trắng xách ghế mây ra vỉa hè ngồi. Có cô nhà quê hàng rong nào đi qua cũng í ới gọi lại lật tung cả gánh hàng rồi chả mua gì, có người đối thoại là vui rồi. Có đận bà phúc hậu lại ới gánh rong, chả biết nói qua lại gì bà giơ tay tát cho nảy đom đóm mắt: "Con nhà quê nói thách bà đánh cho vỡ mồm nhá, cút…".

Ngày ấy trong những suy nghĩ trong veo trẻ thơ và kể cả đến tận giờ tôi không biết tại sao người thành phố "căm thù" dân quê đến thế?

Thời bần hàn bao cấp trên Hà Nội, người ta loanh quanh với miếng ăn tem phiếu, chỉ có dưới quê hình như có vẻ thừa bởi thi thoảng tôi thấy bà ngoại hay bác cả lại đạp xe hơn 80Km lên Hà Nội xách chặt giỏ tre rau quả, mấy con gà mái tơ cho các cháu. Nào có được ăn đâu, lúc nào cũng là "đến Tết". 

Mẹ tôi tận dụng các thanh gỗ mục trong lần sửa mái nhà làm cả cái chuồng to vật nuôi gà trên sân thượng, tôi có nhiệm vụ thái rau muống trộn với cháy cơm nuôi gà mùa hè, thế là tuần nào cũng có trứng rang cơm vàng ươm cho bữa sáng gia đình.

Năm 1985, tôi lần đầu tiên được về quê ngoại bằng ô tô Liên Xô mẹ đi mượn, đó là một trải nghiệm kinh khủng nhất, vĩ đại nhất. Lần đầu tiên trong đời đứa trẻ thiếu thốn như bao gia cảnh công chức khác được ngồi lên ô tô con, được đi cả một quãng đường dài thay vì đi tàu thủy theo sông Hồng như mọi lần khác.

Về đến quê, đám trẻ trong làng bu đặc lấy cái xe sờ chỗ nọ mó chỗ kia, thằng trẻ con thành thị lần đầu tiên phải đấu tranh với một lực lượng hồn nhiên lẫn phấn khích đông đến thế. Tôi bất lực chạy hùng hục vào nhà mách bà ngoại: "Bà ơi bọn nhà quê nó leo lên ô tô nhà mình". 

Bà nhìn tôi rồi bảo: "Bà cũng là bọn nhà quê đây cháu". Tôi im lặng rất lâu vì cái sự lỡ lời đó, nhưng nó ám ảnh đến giờ.

Vâng, cái bọn nhà quê đã sinh ra những người đáng kính của tôi, là bà, là mẹ, là bác, là những người anh đang trèo cây thoăn thoắt bẻ ổi cho tôi ngoài sân kia nữa.

Thời gian mấy chục năm khi những đứa cháu dưới quê ngày nào lũn cũn cũng đến tuổi thi đại học thì lần lượt lên nhà tôi tá túc cả. Có đận tôi phát hiện toilet có vết dép, không cần hỏi cũng biết "thủ phạm" là cô cháu mới lên. Tôi gióng giả: "Này đứa nào đi cả dép lên bệ xí cẩn thận ngã dập mặt là khỏi vào phòng thi đấy nhé, giám thị không nhận ra đâu".

Đứa cháu đang tuổi lớn hay vì một sự tự ti kém văn minh mặt đỏ lựng không nói gì, lại một lần nữa tôi lỡ lời với người nhà quê. Hậu quả cô bé không dám mò vào toilet lần nào nữa, nó nhịn đứng nhịn ngồi đi nhờ nhà trọ của bạn. Sau biết chuyện ân hận mãi.

Mỗi lần cầm chứng minh nhân dân trên tay có dòng chữ nguyên quán Vĩnh Phúc, tôi tự hỏi rằng dưới bầu trời này, có ai không phải là "nhà quê" không nhỉ, hoặc họ đã quên cái sự quê nào đó đã được bọc gói cẩn thận bằng màu sắc phố thị? 

Hoàng Minh Trí

Các tin khác

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Trà Shan tuyết cổ thụ mọc trên những ngọn núi cao, trải dài từ Đông Bắc qua Tây Bắc. Mỗi vùng thổ nhưỡng khác biệt, hương vị trà cũng vì thế mà có nhiều biến đổi. Trà từ phía Đông như Quản Bạ, Tây Côn Lĩnh, Hoàng Su Phì của Hà Giang thiên về vị ngọt, chuyển qua cực Tây với Tủa Chùa của Điện Biên sẽ nồng nàn đắng chát, trục giữa có vùng trà cổ thụ ở Tà Xùa (Sơn La), lại mang sự cân bằng hoàn hảo ở cả hương - vị trong nội chất trà.

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.