Ngầu ơi là ngầu

Trung tuần tháng 2, Bangkok Post và nhiều trang tin của Thái Lan ngày 16/2 đưa tin nước này sẽ đổi tên chính thức của thủ đô từ Bangkok thành Krung Thep Maha Nakhon (Bangkok).

"Krung Thep Maha Nakhon" có nghĩa là "thành phố của thánh thần", là bản rút gọn của tên nghi lễ Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit.

Ngay cả tên nước Thái Lan cũng mới chỉ được đổi từ năm 1939. Trước đó nước này tên là Xiêm (Siam). Học trò luôn phải nhớ Xiêm và Thái Lan không phải là 2 nước. 

Năm 2019, nước Hà Lan đổi tên từ Holland sang Netherland. Bản đồ thế giới sẽ phải in lại. Đất nước Grudia gần đây được đổi tên là Georgia cũng gây bất ngờ. Người dân nước này cũng phàn nàn là tên nước của họ lại dễ nhầm lẫn với bang Georgia của Hoa Kỳ.

Với các thương hiệu thì tên càng ngắn càng dễ nhớ. Thí dụ huyền thoại bóng đá Pele có tên thật là Edson Arantes do Nascimento. Người hâm mộ sẽ sung sướng rất nhiều khi chỉ cần nhớ vắn tắt nghệ danh Pele.

Thường thấy trong các hồ sơ in sẵn thường để khoảng trống cho họ và tên đủ viết cho khoảng 3 từ nhưng tên gọi của xu hướng cuối thế kỷ 20 thì người Việt thường có tên 4 từ do ngoài tên còn có 1 từ đệm và 2 từ ghép họ của cha mẹ. Thí dụ Trần Nguyễn Thị Yến. Cô gái có cái tên dài nhất tỉnh Thái Nguyên là Đào Thị Long Lanh Kim Ánh Dương nổi tiếng từ nhỏ. Khi lớn lên, cái tên độc lạ này cũng gây phiền toái trong khi xin việc. Chuyện cái tên dài khác, năm 2019, chị Nguyễn Thị Kim Hoàng Linh Phương đã được UBND huyện Nhơn Trạch chấp nhận đổi tên nhẹ nhõm thành Nguyễn Kim Phương.

Danh tính về bản chất là thương hiệu gắn bó và khó đổi nhất đối với một con người. Để làm thủ tục đổi tên cũng không hề đơn giản. Vì vậy một số văn nghệ sĩ dùng nghệ danh, bút danh.

Các văn nhân, thi nhân thích dùng bút danh hơn tên cúng cơm. Họ có thể có nhiều bút danh và với mỗi bút danh, họ thoát khỏi vai cũ để viết với một giọng điệu hoàn toàn mới. Với xu hướng hậu hiện đại thì người ta có thể dùng vô tận bút danh mà không phải quá quan tâm với tên gốc hay phong cách xác lập bởi cái tôi. Mỗi bút danh sẽ bộc lộ một quan điểm, phong cách khác nhau.

Các nhà văn của chúng ta thường lấy bút danh từ  quan điểm sáng tác, thẩm mỹ hoặc gốc gác, sông núi, quê hương, gia đình, dòng họ, tên người thân… Thí dụ bút danh nặng lòng với quê hương như Thu Bồn (Tên sông), Tản Đà (Núi Tản - Sông Đà), Tô Hoài (Sông Tô - Phủ Hoài Đức); Bút danh mang tên người thân: Nguyễn Thi (Tên con trai tác giả). Cũng có những trường hợp ngẫu nhiên như nhạc sĩ Nhật Lai tên thật là Nguyễn Tuân nhưng bạn bè cho rằng ông giống người Nhật nên gọi là lai Nhật. Thế là bút danh Nhật Lai ra đời.

Bút danh của các tác giả thế kỷ 21 thì rất ngắn và ngầu. Đơn giản chỉ là Gào, Gỗ, Mèo Xù… Bút danh có thể bị đảo lộn trái với tên người Việt. Chúng ta đã quen với tên người làm phóng sự. Nguyễn X từ Wasington DC nhưng cũng buộc phải thích nghi dần trật tự méo với cụm X Nguyễn (Họ sau, tên trước) tường thuật từ… Chúng ta có thể không tán thành việc ngược vị trí tên và họ nhưng người ta nói đó chỉ là bút danh và đáng ngại hơn nữa là những tác giả này ngày càng đông.

Nghệ danh của showbiz thì còn ngầu nữa. Để đứng trên sân khấu thì những cái tên gốc không còn được lựa chọn mà phải "nâng cấp" một yếu tố cho ngầu hẳn hoặc thay mới hoàn toàn. Sơn Tùng thì chuyển thành Sơn Tùng MTP. Mai Hồng Ngọc thì chuyển thành Đông Nhi, Nguyễn Thị Hòa chuyển thành Hòa Minzy, Nguyễn Trung Thành chuyển thành Erik… Xem ca nhạc giờ đây khó mà biết người trên sàn diễn là sao Việt hay ngoại quốc.

Dù không có trong căn cước công dân nhưng nghệ danh vẫn là cái tên định vị thương hiệu trong lĩnh vực nhất định nên cần phải cân nhắc sao cho phù hợp với văn hóa và sự tự tôn của dân tộc Việt.

Tên khai sinh trong giấy tờ cũng không phải là chuyện đặt theo sở thích bao nhiêu ký tự cũng được. Chẳng hạn có người không mở được thẻ ngân hàng vì tên quá dài, vượt quá số ký tự ngân hàng quy định. Căn cước công dân, bằng lái xe thì số lượng chữ có hạn nên tên dài quá là phải viết tắt. Nhiều người có tên quá dài đã phải làm thủ tục đổi lại tên. Thông tư 04/2020/TT-BTP hướng dẫn Luật Hộ tịch và Nghị định 123/2015/NĐ-CP đã quy định về việc đặt tên khai sinh không quá dài, khó sử dụng. Việc xác định họ, dân tộc, tên người phải phù hợp với pháp luật và bản sắc dân tộc, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của Việt Nam.

Tên người và địa chỉ của địa phương theo nghĩa rộng là giống nhau. Mỗi lần đổi tên địa danh là kéo theo vô cùng nhiều phiền toái, phí tổn cho cả người dân và nhà nước. Việc đổi tên một quốc gia còn tiêu tốn những khoản tiền khổng lồ, không thể đong đếm.

Trong phim kiếm hiệp có 2 câu nên chăng cần được ứng dụng rộng rãi: "Tại hạ đi không đổi tên, ngồi không đổi họ"; "Thêm một việc chẳng bằng bớt một việc". Ai cũng có quyền lựa chọn nhưng chọn kỹ một lần rồi đừng thay đổi, có phải tốt hơn không?

Lê Tâm

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?