May mà còn có cái hang

Mấy hôm liền, cái hang ở tỉnh Quảng Bình được lên Đài truyền hình của xứ Mỹ. Đừng đùa, đâu phải muốn lên đài truyền hình xứ Mỹ là được lên đâu. Thế cho nên, dân tình nước mình vui như trúng mùa lúa, được mùa khoai, nô nức hẳn lên. Y như ngày xưa cô Tấm mang hài trẩy hội.

Giá mà ngoài cái hang, chúng ta còn thấy nhiều thứ khác của nước mình được các kênh truyền hình của nước ngoài ca ngợi thì vui biết mấy, nhỉ?. Ấy là Ngô nghĩ vậy.

Là chuyện gió sớm mưa chiều, những khi rỗi rãi, những lúc nhàn hạ. Thích, thì đọc cho biết. Không thích, thì đọc cho vui. Bởi, đời sống là mấy chốc đâu. Vui được lúc nào thì vui, cười được khi nào thì cười.

Bạn có đồng ý với quan điểm của tác giả hay không, là chuyện của cá nhân bạn. Văn minh là gì? Văn minh là biết cách tôn trọng: mỗi cá nhân khác nhau, luôn có những tư duy khác nhau.

1. Ngô đọc thấy, nước ta rừng vàng biển bạc, sản vật phong phú, mùa nào thức nấy, nắng mưa rõ ràng, gió mây riêng biệt… Ấy là vùng đất không sinh ra thiên tài thì cũng không khó tìm hào kiệt, không có bậc quốc sắc thiên hương thì cũng không thiếu giai nhân mỹ nữ.

Lịch sử đã chứng minh, con dân nước Việt chịu thương chịu khó, hiền lành chân chất; biết giúp kẻ nghèo, biết thương người khốn. Biết nhường cơm sẻ áo, biết vun vén cho nhau. Tất nhiên còn những đặc tính tủn mủn thì Ngô không bàn đến, bởi điều này thuộc về hoàn cảnh lịch sử cộng đồng quy chuẩn.

Thế nên, Ngô hoàn toàn không ngạc nhiên khi thấy cái hang Sơn Đoòng ở nước Nam ta được vinh danh trên kênh truyền hình của Mỹ. Lại càng không ngạc nhiên khi Sơn Đoòng trở hành hang động tự nhiên lớn nhất thế giới với những cảnh quan vô cùng diễm lệ.

Khi chúng ta được thế giới vinh danh theo chiều hướng tích cực, thì cho dù đó là sự vinh danh cụ thể gì đi chăng nữa, đó là sự vui mừng khôn xiết.

Như khi chúng ta được thế giới công nhận ca trù, được công nhận cố đô Huế, được công nhận loại hình nghệ thuật này được công nhận khu di tích kia… chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào. Thậm chí, là kênh kiệu với những thứ mà các nước khác trên thế giới không có được.

Như bài viết trên một tờ báo vậy, tác giả nói nước Mỹ có nằm mơ hoặc có ao ước thì cũng không thể nào sở hữu một hang động như Sơn Đoòng. Nói kiểu này, nói tếu táo cho vui thì được, chứ nói thẳng ruột ngựa trên một cơ quan truyền thông thì vô cùng thiển cận. 

Nước Mỹ không có Sơn Đoòng, đúng. Nhưng nước Mỹ có rất nhiều thứ mà chúng ta vẫn chưa thể có. Như khi, nhà chúng ta có thứ này thì nhà hàng xóm có thứ khác, ai lại vỗ tay khen mình một cách mờ mịt tư duy thế kia. Đến gia tài cự phách như Thạch Sùng còn không có được cái mẻ kho cơ mà.

Thế nhưng, chúng ta phải bình tĩnh. Càng được khen ngợi, càng phải bình tĩnh. Lời khen, thường khiến chúng ta lâm vào trạng thái mơ ngủ. Lắm lúc, ngủ mà không tỉnh dậy được.

Hang Sơn Đoòng là do mẹ thiên nhiên ban tặng cho đất nước ta, đây là thứ chúng ta không thể nào làm ra được. Không thể nào làm ra được, tức không phải thuộc về công sức của chúng ta.

Khi Ngô thấy mọi người phấn khích về Sơn Đoòng, Ngô đã nghĩ “Một đứa trẻ có quyền tự hào về dòng dõi thế gia hay tài sản do bố mẹ mình làm ra. Nhưng sẽ thật thú vị biết mấy nếu đứa trẻ đó tự hào về những gì mình tự làm được và được đám đông công nhận”.

Sẽ thật tự hào biết mấy khi một hôm nào đó, truyền thông thế giới loan tin về đất nước của chúng ta, một đất nước với môi trường tự nhiên trong sạch. Một đất nước với cư dân thân thiện cùng khách du lịch, không nảy sinh tình trạng chặt chém du khách. Một đất nước bình yên, không để du khách phải lâm vào cảnh nước mắt chảy dài vì bị giật mất hộ chiếu. Một đất nước không bị loan tin về tình trạng tham nhũng trong đầu tư cơ sở hạ tầng, một đất nước không mắc quá nhiều nợ công…

Đây là những thứ mà chúng ta rất nên tự hào vì chúng ta làm được, những thứ chính xác thuộc về chúng ta chứ không phải thuộc về sự ưu đãi của tự nhiên.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

2. Sẽ thật vô lý biết bao, sẽ thật lẩm cẩm biết mấy khi Ngô khiến bạn đọc cho rằng Ngô là một kẻ vô duyên. một kẻ chỉ biết khiến đám đông tụt cảm hứng khi đang hưng phấn cao độ. Một kẻ lẩm cẩm ngồi tán chuyện không đẩu không đâu. Nhưng Ngô biết làm sao được, vì Ngô không thể nào yêu cầu mọi người có chung tư duy như Ngô, chỉ là Ngô muốn trình bày quan điểm của chính mình.

Ngô sẽ kể cho mọi người nghe một câu chuyện cũ.

Vào thời Bắc thuộc, người Trung Hoa đã đem vải (lúc này chưa được gọi là vải thiều) sang trồng ở miền Châu Hoan (Thanh Hóa), thuộc Giao Chỉ. Do có điều kiện sinh thái phù hợp nên vải phát triển tốt, cho năng suất cao, quả ngon ngọt lạ thường. Dương Quý Phi - một trong tứ đại mỹ nhân của Trung Hoa rất thích vải được trồng ở Giao Chỉ. Vì vậy, mỗi năm nhân dân phải đem cống nộp vải thiều cùng với các sản vật khác đến kinh đô Trường An. Đến thế kỷ thứ 8 từ thời vua Mai Hắc Đế, cây vải được chuyển ra trồng ở vùng Hồng Châu, Hải Dương ngày nay.

Không chỉ Dương Quý Phi, thiếp yêu của vua Đường Minh Hoàng mới thích vải của nước ta, rất nhiều bậc vương tôn công tử của thiên triều cũng thích thưởng thức trái vải phương Nam. Điển tích mà Ngô đọc thấy có viết, quan lại Trung Hoa mỗi sớm thức dậy, sau khi xúc miệng bằng chè xanh thường ăn một trái vải phương Nam cho thơm miệng. Những nhà quyền quý trong kinh thành mua cả băng tuyết với giá cực đắt để trữ vải trong nhà mà dùng dần, càng lâu càng tốt.

Ngô không tự hào quá mức khi nhắc lại câu chuyện này, chẳng qua chỉ là vì Ngô muốn hỏi, tại sao thiên nhiên ban tặng chúng ta nhiều đến vậy mà chúng ta lại không thể nào phát triển cho xứng tầm với tiềm năng? Trái vải, chỉ là một ví dụ rất nhỏ.

Dân tộc ta tự bấy lâu nay, luôn nổi tiếng vì tự lực cánh sinh. Biết bao can qua, biết bao dâu bể, biết bao cuộc chiến đã xảy ra mà nếu đánh mất khí chất này thì chắc chắn chúng ta đã không có được sự tự do như ngày hôm nay.

Đã có thể tự lực cánh sinh lại được thiên nhiên ban tặng cho sơn hà đẹp như gấm vóc, vậy tại sao chúng ta lại vẫn phải chịu cảnh vay nợ, chúng ta vẫn phải chịu cảnh ngong ngóng xem bản xếp hạng kinh tế thế giới sắp xếp chúng ta vào nhóm nước gì, vậy tại sao chúng ta phải luôn mơ về một con đường đẹp như nước này, một thành phố sầm uất như nước kia.

Có phải điều này đúng là vô lý lắm không, thưa mọi người?

3. Câu chuyện tìm kiếm thấy hang Sơn Đoòng rất thú vị. Độ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, một người dân đi rừng vì trú mưa nên núp vào vòm hang. Người đi rừng này, hoàn toàn không biết cái hang mà ông đang trú chính là thiên hạ đệ nhất động. Mãi cho đến hơn 20 năm sau, khi các nhà thám hiểm của Anh quốc thuê người đã từng trú mưa ở Sơn Đoòng đưa đi tìm hang động mới, họ mới phát hiện một Sơn Đoòng rực rỡ biết nhường bao.

Sơn Đoòng thời điểm này, được các phương tiện truyền thông loan tin ầm ĩ. Nhưng sự thu hút chỉ dừng lại ở một mức độ nào đó tương đối. Phải cho đến khi Sơn Đoòng hiện hữu trên kênh truyền hình Mỹ, thì ngay lập tức trở thành một thông tin chấn động, các tour du lịch thám hiểm hang Sơn Đoòng đã kín cho đến năm 2016. Mặc cho chuyện giá tiền để có chuyến thám hiểm Sơn Đoòng có khi bằng cả một gia tài đối với người bình thường.

Ngô tin rằng, Sơn Đoòng sẽ nhận được cách hành xử rất trân trọng của những nhà quản lý. Họ sẽ đối xử với Sơn Đoòng một cách nâng niu, đúng mực để giữ cho Sơn Đoòng trọn vẹn sự hoang sơ. Bởi người kém thông minh nhất cũng biết rằng, món lợi trường tồn bao giờ cũng lớn gấp nhiều lần so với món lợi trước mắt.

Thế nhưng, như Ngô đã trình bày từ nãy đến giờ, dẫu sao đó cũng chỉ là phần ăn sẵn. Nghĩa là nhà có sẵn đây, cứ dọn lên mà ăn. Mà có của ăn sẵn nào ăn mãi không hết. Ngô được dạy từ tấm bé, ngồi ăn mòn núi.

Không còn cách nào khác đâu, phải làm việc. Phải thực tâm làm việc, phải làm vì lòng tự hào dân tộc, phải làm như một cách minh chứng cho giá trị bản thân mình, phải làm vì đơn giản đã may mắn sinh ra trọn vẹn hình hài không thể phung phí những tháng ngày đang sống. Quan phải làm vì dân, dân phải làm vì chính mình.

Có Sơn Đoòng là may mắn, có Sơn Đoòng là có thêm hy vọng để níu chân, để vẫy mời du khách. Tuy nhiên, nếu mãi mãi chỉ có Sơn Đoòng hay thêm một cái hang nào đó nữa thì sẽ ra sao?.

Vui ít thôi, vui bình tĩnh thôi. Vỗ tay nhẹ thôi, vỗ tay chừng mực thôi. Hãy dành nỗi vui, hãy dành tiếng vỗ tay to lớn ấy khi chứng kiến những thành quả của chúng ta, những thành quả do chính chúng ta làm ra và được thế giới ghi nhận.

Đừng mải miết mỉm cười vì đã có Sơn Đoòng nữa, hãy bắt tay vào thực hiện những công việc cần thiết cho ngày hôm nay, cho giai đoạn hiện tại. Để vài năm hay vài mươi năm nữa, chúng ta có quyền tự hào về những gì chúng ta làm ra. Thay vì chúng ta chép miệng ủi an nhau, “May mà còn có một cái hang”.

Nhẽ nào với bề dày lịch sử, với cơ đồ mà tiền nhân để lại, chúng ta vẫn tếu táo, “Cuối cùng chỉ có Sơn Đoòng/ Đóng hang nhìn lại ta không còn gì?”.

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

"Nghịch lý" với phim Việt

"Nghịch lý" với phim Việt

Có một nghịch lý là phim Việt có thể giành chiến thắng tại các liên hoan phim quốc tế như Cannes, Berlin, Busan… nhưng vẫn chịu cảnh "ế ẩm" tại phòng vé nội địa. Phải chăng do xuất phát từ sự chênh lệch lớn giữa gu nghệ thuật hàn lâm và thị hiếu giải trí đại chúng? Vấn đề đặt ra là làm thế nào để tình trạng này không tái diễn.

Từ công xưởng đến phòng thí nghiệm của thế giới

Từ công xưởng đến phòng thí nghiệm của thế giới

Suốt nhiều thập kỷ, thế giới quen với nhìn Trung Quốc như một công xưởng khổng lồ, nơi sản xuất mọi thứ nhưng hiếm khi phát minh ra thứ gì mang tính đột phá. Hình ảnh đó giờ đây đã lỗi thời. Trung Quốc đang bước vào cái mà giới khoa học quốc tế gọi là kỷ nguyên "khoa học lớn", nơi những dự án nghiên cứu tiên tiến trở thành thương hiệu quốc gia.

Nghỉ hưu mấy lần

Nghỉ hưu mấy lần

Thời Lê trung hưng, nhiều vị quan từ cấp Thượng thư trở lên đến Tể tướng, dù đã được vua Lê, chúa Trịnh cho hưu trí, nhưng sau đó lại gọi ra làm việc trở lại.

“Diễn viên” trên mạng: Nhiều rủi ro khi sự cợt nhả lên ngôi

“Diễn viên” trên mạng: Nhiều rủi ro khi sự cợt nhả lên ngôi

Xu hướng làm clip tự phát trên YouTube, Facebook, TikTok đang biến mạng xã hội thành một sân khấu mà ai cũng có thể tham gia. Có những clip sáng tạo, được đầu tư như những tác phẩm giải trí thực sự nhưng cũng có không ít nội dung phản cảm, chỉ để câu like, câu view. Khi lượt xem trở thành thước đo, vấn đề đặt ra đâu là giải trí và đâu là sự độc hại?

Phim Việt và bài toán ứng xử với nguyên mẫu

Phim Việt và bài toán ứng xử với nguyên mẫu

Dù chưa ra mắt nhưng dự án phim “Hoàng hậu cuối cùng” đang vướng phải những rắc rối xung quanh mối quan hệ giữa nguyên mẫu – nhân vật. Trước đó, nhà sản xuất phim “Em và Trịnh”, “Kiều”…cũng gặp phải những phản ứng về vấn đề này. Tuân thủ những quy định về pháp lý hay áp dụng ứng xử có lý có tình để giải bài toán với nguyên mẫu vẫn là điều khiến các nhà làm phim loay hoay.

Nền kinh tế bạc: Động lực thực sự hay ảo vọng?

Nền kinh tế bạc: Động lực thực sự hay ảo vọng?

Khi tỷ lệ sinh toàn cầu suy giảm và tuổi thọ trung bình không ngừng kéo dài, thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy của một khái niệm kinh tế mới: "nền kinh tế bạc" với toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và ngành công nghiệp phục vụ nhóm dân số cao tuổi. Khắp nơi trên thế giới, các chính phủ đang chạy đua biến "gánh nặng nhân khẩu học" thành một động cơ tăng trưởng mới. Nhưng câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: liệu đây có thực sự là trụ cột kinh tế của thế kỷ 21, hay chỉ là một phép thử đầy rủi ro trước một cuộc khủng hoảng dân số chưa từng có tiền lệ?

Cha ông ta chống gian lận thi cử

Cha ông ta chống gian lận thi cử

Thời phong kiến, những người gian lận thi cử bị đánh giá tư cách rất thấp. Thế nhưng, vẫn có những vụ gian lận xảy ra, dù triều đình đã tìm nhiều biện pháp để phòng ngừa.

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games (EG) là giải thi đấu thể thao dành cho các vận động viên sử dụng doping. Ý tưởng này nghe qua thì thật điên rồ, nhưng sự kiện EG đầu tiên vừa diễn ra vào ngày 24/5 tại thành phố Las Vegas, Mỹ. Giải đấu lôi kéo sự tò mò của cả những người không mấy mặn mà với thể thao. Ai cũng muốn biết xem khoảng cách giữa các vận động viên có và không sử dụng chất cấm là bao xa.

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

Đến thời điểm này, "danh phận" di tích Hoành Sơn Quan nằm trên đỉnh đèo Ngang vẫn bị "treo" trong suốt hàng thập niên qua và chưa chốt định được một cách rõ ràng với một tâm thế hoàn toàn mới. Vì vậy, đã đến lúc phải có "trọng tài" thiết lập cơ chế đồng quản lý, phát huy giá trị di tích.

Đạo giáo trong triều đình Việt

Đạo giáo trong triều đình Việt

Trong thời kỳ Bắc thuộc ở nước ta, Đạo giáo thịnh hành lúc nhà Đường cai trị, nên khi nước ta bắt đầu thời kỳ độc lập, ảnh hưởng của Đạo giáo vào triều đình vẫn rất lớn.

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.