Mấy chuyện phố thị

Chớp mắt gần hai mươi năm mưu sinh nơi phố thị, từ hồi rời quê trọ học đại học đến nay. Có những chuyện biết mình lên tiếng cũng không thay đổi được gì, thậm chí đôi lúc Ngô tôi nghĩ cứ như ném đá ao bèo. Nhưng rồi mỗi người một nghiệp, thân chọn nghề báo thì cứ viết thôi, còn hạ hồi đóng góp gì được thì lại là chuyện khác.

Không phải xưa kia bậc nhân sĩ Trần Quý Cáp đứng giữa ruộng sâu trưa vắng, một mình nói một mình nghe hay sao. Mình không có cái khí khái của hiền nhân, có khí chất của quân tử, nên cứ cố học cách bền chí mà lên tiếng vậy.

1. Ông Đoàn Ngọc Hải, Phó Chủ tịch UBND Quận 1 (TP HCM.), người từng tả xung hữu đột trên truyền thông hằng ngày, người mà triệu triệu thị dân rồi đông đảo nhân dân cả nước quen mặt quen tên bây giờ không được tự ý dẫn đoàn trong công tác chấn chỉnh vỉa hè nữa. Ông Chủ tịch UBND Quận 1 sẽ đảm trách việc này, muốn gì phải thông qua ông Chủ tịch, còn không đợi các lãnh đạo phường có ý kiến đề xuất rồi quận sẽ hỗ trợ sau.

Ông Hải có một quá trình công tác thầm lặng, mãi mới vụt sáng từ cái chuyện mà vốn dĩ nhiều người tưởng chừng là chuyện lặt vặt, đó chính là vỉa hè. Vỉa hè của phố thị cũng là một dạng kinh tế, cũng là một miếng bánh. Những quán cà phê sang trọng, những nhà hàng sang trọng, những khu mua sắm sang trọng, thoắt cái không có vỉa hè để xe cho khách lập tức lâm vào tình trạng khó khăn ngay. 

Đó là chưa kể đến một lực lượng áp đảo những quán nhậu về đêm, những quán phở quán bún trưng dụng vỉa hè công cộng làm chỗ kinh doanh.

Nhìn tưởng chừng không thu được bao nhiêu, nhưng ở phố ngộ lắm, một tấc đất đúng nghĩa một tấc vàng.

Ngô tôi thi thoảng có ngồi dùng điểm tâm với mấy bạn hữu tại một quán ăn nhộn nhịp, giá trông xe ô tô vỉa hè là từ 20 cho đến 30 nghìn một chiếc. Tất nhiên là một dạng giữ xe tự phát, khách đậu xe có người hướng dẫn chủ yếu trông chừng đừng để bị vặt gương, trộm logo chứ bị lực lượng chức năng ghi hình phạt nguội ráng chịu. 

Mỗi sáng nhẩm tính có hơn trăm lượt ô tô của khách ghé ăn, mỗi tháng thu nhập tròm trèm trăm triệu từ giữ ô tô của khách mà thôi. Những hôm thành phố căng thẳng chuyện chấn chỉnh vỉa hè, nhân viên quán phản ứng dữ dội lắm, quán cũng vắng khách hơn.

Lấy một ví dụ nhỏ để thấy rằng, chuyện vỉa hè không hề đơn giản như nhiều người nhầm tưởng.

Sẽ thật khó hình dung về một tương lai trật tự khi một ông chủ tịch quận suốt ngày cứ phải dẫn đoàn đi xử phạt, đi bắt bớ vài cái xe dừng đậu sai điểm, tịch thu mấy cái bàn, cái ghế của người kinh doanh lấn chiếm. Tuy nhiên, bao nhiêu năm rồi kể từ khi ông phó chủ tịch chưa làm việc đó thì vỉa hè của phố cứ tràn lan tình trạng vô pháp phô thiên, ai có nhà mặt phố, nghiễm nhiên có luôn vỉa hè trước mặt.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Ngô tôi vốn không thích cách làm của ông Đoàn Ngọc Hải vì đó là cách làm không đồng bộ, phần nhiều mang tính tự phát, tất nhiên đây là quan điểm cá nhân. Vậy nhưng, trong bối cảnh mà dường như không còn một giải pháp nào khả thi hơn trong công tác chấn chỉnh vỉa hè thì cách làm của ông Đoàn Ngọc Hải đã mang lại hiệu quả nhất định, hiệu quả từ ý thức cho đến tính răn đe. Nhưng nay thì ngay cả điều ấy cũng không còn nữa.

Đi bộ từ Cơ quan đại diện của Báo Công an Nhân dân tại số 6 Phạm Ngọc Thạch trải dài hết khu trung tâm ở quận 1, phải ghi nhận sự đóng góp của ông Đoàn Ngọc Hải. Vỉa hè thông thoáng, tầm nhìn quang đãng mà phố thị cũng sạch sẽ hơn rất nhiều. 

Có điều như Ngô tôi vừa trình bày, vỉa hè gắn chặt với quyền lợi của đại bộ phận người kinh doanh, nay ông Hải không xuống đường nữa thì đâu sẽ lại vào đấy. Rất khó để thị dân cân bằng được giữa ý thức cộng đồng và quyền lợi cá nhân trong tình huống sự quy hoạch gần như là không có, hoặc nếu có cũng chỉ trên bản vẽ, dự án hoặc trình bày tại các buổi hội thảo.

Rồi phố thị sẽ bế tắc câu chuyện vỉa hè như từng bế tắc trong câu chuyện ngập nước, kẹt xe, xây dựng lấn chiếm hem…? Lẽ ra, cần có một trường hợp đặc biệt để duy trì sự ổn định trong lúc chờ triển khai có hiệu quả những những giải pháp cơ bản hơn thì nay chẳng còn trường hợp đặc biệt nào cả.

2. Cái ông giám đốc Sở Du lịch vừa có một đệ trình vô tiền khoáng hậu đến Uỷ ban Nhân dân Thành phố HCM, theo đó thì căn cứ vào Điều 70 luật Du lịch năm 2017 (có hiệu lực ngày 1-1-2018) về việc thành lập quỹ hỗ trợ du lịch. 

Sở Du lịch TP gửi công văn đề xuất với UBND TP cho cơ chế thu mỗi khách qua đêm tại thành phố 1 USDdếm để tạo quỹ phát triển du lịch riêng cho TPHCM.. Quỹ này nhằm phục vụ công tác quảng bá, xúc tiến du lịch và công tác nguồn nhân lực du lịch TP. 

Theo đó, tiền sẽ được thu thông qua các cơ sở lưu trú. Hiện chưa có văn bản nào liên quan quy định mức thu phí nên Sở này đề nghị Uỷ ban Thường vụ Quốc hội giao HDND TP HCM. Nghiên cứu, thẩm định và thông qua mức thu phí. Đồng thời, đề xuất cho phép thành phố mở văn phòng đại diện du lịch thí điểm tại một số thị trường trọng điểm như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ… để tăng cường công tác quảng bá du lịch TP nói riêng và Việt Nam nói chung.

Đề xuất mới được loan tin, các báo phản ứng quyết liệt, nhiều chuyên gia du lịch cũng phản ứng. Vài hôm sau, UBND TP HCM đã có công văn khẩn gửi Giám đốc Sở Du lịch TP liên quan đến đề xuất của Sở này về việc cho cơ chế thu tiền mỗi khách qua đêm tại thành phố. Theo đó, UBND TP HCM phê bình Giám đốc Sở Du lịch TP đã đề xuất những nội dung nhạy cảm, ảnh hưởng đến môi trường du lịch. 

UBND TP HCM yêu cầu Giám đốc Sở Du lịch TP thu hồi ngay công văn này và báo cáo giải trình việc căn cứ đề xuất, quan điểm của lãnh đạo sở về những nội dung đề xuất, kinh nghiệm rút ra từ việc tham mưu này.

Thật ra thì cái ý tưởng này nó phản du lịch một cách dã man, đúng hệt nghịch lý, tiếc con săn sắt mà để mất con cá rô vậy.

Làm du lịch cũng như người đi câu, người đi câu giỏi phải biết nhồi mồi thơm, phải biết lựa đúng con nước lớn nước ròng để thả thính, phải biết móc mồi câu như thế nào cho đẹp. Đại ý là vậy chứ thật tình không dám ví khách du lịch như con cá ngoài sông hồ, ngoài biển khơi.

Người làm du lịch phải biết tạo các điểm nhấn du lịch, tạo sự khác biệt cho địa phương mình nhằm thu hút du khách, phải biết tạo sự thân thiện, sự an toàn cho du khách rồi mới tính đến chuyện có thu được ngoại tệ từ du khách hay không? Ví dụ tổ chức tuần lễ kinh doanh không tính lãi chẳng hạn. 

Các khách sạn lớn giảm giá hàng loạt trong tuần nào đó của năm để thu hút du khách, Sở Du lịch sẽ kiến nghị Sở Tài chính tính toán sao đó để đảm bảo quyền lợi cho các đơn vị kinh doanh dịch vụ khách sạn. Hay là tính các lễ hội đường phố, các khu vui chơi đặc biệt, các địa điểm văn hoá riêng biệt mà chưa có trung tâm du lịch nào co…'

Lẽ ra thân làm giám đốc Sở Du lịch phải bàn tính những chuyện này, thì ông giám đốc sở lại mang theo cái tư duy nhìn vào túi tiền của du khách trước khi nhìn vào chuyện đáp ứng nhu cầu thụ hưởng về tinh thần của du khách. Chỉ nhìn thấy toàn tiền lẻ, mà sự nhìn thấy ấy lại bắt chước dập khuôn từ những nơi đáng được gọi là bậc thầy của du lịch.

Để có thể móc thêm 1 USD từ túi của du khách mà du khách vẫn vui vẻ, họ đã đổ ra hàng đống chất xám, đổ ra hàng đống thủ thuật cũng như sự chiều chuộng du khách rồi. Đằng này mình chưa có cái gì, bao nhiêu năm vẫn quen ăn sẵn lại đùng đùng học thói móc tiền của người ta thì làm sao mà có hiệu quả.

Cái ý tưởng ấy đến nghĩ thôi cũng phải dẹp bỏ huống hồ là nói ra rồi xem đó là việc nghiêm túc đến độ soạn công văn tham mưu thì hiểu rõ tầm nhìn của người đứng đầu Sở Du lịch TP HCM. đến đâu rồi.

Không phải Kim Thánh Thán đại lão nhân từng bình luận, nhìn cái cách ăn cá chép của Tống Giang, tham ăn đến độ miệng nôn trôn tháo thì sao làm việc lớn được.

Không phải Lưu Thiện hàng Nguỵ, đất Thục mất. Tư Mã Chiêu bày trò cho con hát, hát điệu hát cũ đất Thục, Lưu Thiện xem cảm động mà khóc. Tưởng nhớ mối hận vong quốc, hoá ra vì điệu hát lâm ly. Một chi tiết nhỏ cũng cho thấy vị đế vương này không còn một chút ý thức nào về xã tắc của tiên tổ nữa. Chiêu từ đó xem thường, gọi là trẻ con.

Nhắc điển tích để thấy rằng, người làm được việc lớn hay không chỉ một chi tiết là lộ rõ ra hết.

3. Sau bảy năm tiềm phục với nhiều lần đề xuất, công ty cổ phần Tiên Phong với sự hậu thuẫn của Sở Giao thông Vận tải TP HCM. lại tiếp tục kiến nghị đặt trạm thu phí xe ô tô vào thành phố, từ xe ô tô cá nhân đến xe ô tô biển xanh, xe buýt. Hàng loạt trạm thu phí sẽ được dựng lên bao vây thành phố nếu đề án được phê duyệt, mức thu dao động từ 30 nghìn cho đến 50 nghìn.

Họ bảo, làm vậy để giảm kẹt xe và thúc đẩy người dân sử dụng phương tiện công cộng. Lại bảo, các nước tiên tiến làm rồi.

Tư duy ăn sẵn này Ngô tôi chịu hẳn. Các nước làm được là dựa trên cơ sở phương tiện công cộng đã đáp ứng nhu cầu của người dân, mức sống của người dân, sở hữu diện tích công cộng thành thị của mỗi thị dân…  Còn đằng này mình không thấy gì cả, chỉ thấy mỗi chuyện tận thu.

Cái kiến nghị vớ vẩn vậy mà cứ đề xuất hết lần này đến lần khác, lẽ đâu muốn phố thị trở thành một trạm BOT khổng lồ, một lô cốt rào chắn khổng lồ, một sự thu phí vô lý khổng lồ mới hài lòng hay sao?

Một thành phố lớn bậc nhất cả nước mà cứ loay hoay với vài cá nhân lãnh đạo cấp Sở có tầm nhìn thế này thì lấy đâu ra hy vọng cho ngày sau?

Nguyễn Nguyệt Hữu

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?