Mệnh lệnh từ lương tâm
Với cụ Đặng Thị Sữu (sinh năm 1936, trú xã Đại Lộc, Đà Nẵng), mấy chục năm qua luôn mang nỗi khắc khoải khi chưa tìm được mộ anh trai là liệt sĩ Đặng Ký. Đôi bàn tay gầy guộc run rẩy ký tên vào phiếu đăng ký lấy mẫu ADN để tìm người anh trai là cả một hành trình dài của niềm tin. Cụ Sữu nghẹn ngào chia sẻ: "Gia đình tôi đã đợi chờ ngày này mấy chục năm nay. Cứ nghĩ anh trai tôi đã mãi nằm lại nơi nào đó mà không biết tên tuổi, nay thấy các chú công an tận tình hướng dẫn, lấy mẫu để làm xét nghiệm, trong lòng tôi trào dâng một niềm hy vọng lớn lao".
Cùng chung tâm trạng ấy, bà Phạm Thị Trân (sinh năm 1965, trú xã Đại Lộc), em gái liệt sĩ Phạm Đức, không giấu nổi sự xúc động: "Nhận được thông báo của công an xã và được các anh trong tổ công tác hướng dẫn, hỗ trợ, gia đình tôi mừng lắm. Việc lấy mẫu ADN lần này giống như một sợi dây gắn kết quý giá, giúp chúng tôi tìm lại hy vọng xác định được nơi an nghỉ của anh mình".
Mấy chục năm qua, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm đạo lý thiêng liêng của toàn dân tộc. Mỗi ngôi mộ được xác định, mỗi liệt sĩ được trở về với quê hương, dòng họ, gia đình là thêm một nỗi đau được xoa dịu, một sự tri ân được trọn vẹn. Công tác thu nhận mẫu ADN hôm nay chính là cây cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là sợi dây gắn kết giữa những người đã khuất và hậu thế, để lời hứa "không ai bị lãng quên" trở thành hiện thực bằng những dữ liệu khoa học chính xác.
Đến nay, qua 3 đợt triển khai, Công an TP Đà Nẵng lấy mẫu cho 2.067 trường hợp là thân nhân liệt sĩ. Để có được con số ấy là cả một quá trình nỗ lực của cán bộ, chiến sĩ. Qua rà soát, lực lượng Công an đã thực hiện cập nhật và đồng bộ lên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư con số khổng lồ: 26.037 liệt sĩ. Trong đó, có 740 liệt sĩ có phần mộ nhưng chưa xác định được hài cốt, và 4.428 liệt sĩ chưa xác định được cả hài cốt lẫn phần mộ.
Với tinh thần "làm hết sức, làm bằng cái tâm", Công an TP Đà Nẵng đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương. Các tổ công tác đã trực tiếp đến tận cơ sở, đến tận gia đình để tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ thủ tục. Công tác này được tổ chức khoa học, bài bản tại 4 khu vực với 9 điểm lấy mẫu trên toàn thành phố. Mỗi khâu từ bố trí phương tiện, cơ sở vật chất đến trang thiết bị lấy mẫu đều được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo sự thuận tiện, nhanh chóng và chính xác tuyệt đối. Trong quá trình triển khai, không ít lần các tổ công tác phải đối mặt với những khó khăn khi thân nhân liệt sĩ tuổi cao, sức yếu, trí nhớ giảm sút hoặc các thông tin trong hồ sơ cũ có nhiều sai lệch so với giấy tờ hiện nay.
Là người trực tiếp gắn bó với các tổ công tác thu nhận mẫu ADN từ những ngày đầu, Trung tá Nguyễn Phú, Phó Đội trưởng, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TP Đà Nẵng, chia sẻ: "Mỗi buổi thu nhận mẫu là một câu chuyện riêng. Có những thân nhân liệt sĩ chưa rõ danh tính do tuổi cao, sức yếu khó khăn trong đi lại đã được chúng tôi đến tận nhà để lấy mẫu ADN. Có cụ đã rất xúc động tâm sự rằng: "Cả đời tôi chỉ mong ngày tìm thấy con, giờ công an đến tận nhà giúp thế này, tôi biết ơn lắm". Chính những khoảnh khắc đó đã xóa tan mọi mệt mỏi sau những giờ làm việc căng thẳng của chúng tôi. Trong quá trình làm, chúng tôi kiên nhẫn tra cứu từng dòng hồ sơ cũ, đối chiếu từng chi tiết nhỏ để đảm bảo mẫu ADN đạt chuẩn, không để xảy ra sai sót. Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận thành công là thêm một tia hy vọng được thắp lên cho những gia đình đã chờ đợi hàng chục năm trời".
Thấu hiểu nỗi đau, sẻ chia hy vọng
Công tác thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ là hành trình đi tìm những mảnh ghép của quá khứ để xây dựng sự bình yên cho hiện tại; đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, là nghĩa cử thiêng liêng đối với những người đã ngã xuống.
Mỗi mẫu ADN thu được chính là một lời hứa: sự hy sinh của các anh hùng, liệt sĩ sẽ không bao giờ bị lãng quên, danh tính của các anh sẽ được tìm lại bằng tất cả trí tuệ và tình cảm của thế hệ hôm nay.
Đại tá Nguyễn Văn Tăng, Phó Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, đã chỉ đạo rõ ràng: Công an các đơn vị, địa phương phải tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, bám sát các kế hoạch đã đề ra. Mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ ý nghĩa, quyền lợi và trách nhiệm của mình khi tham gia chương trình. Công tác tổ chức các đợt thu nhận mẫu ADN phải linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng gia đình, không để ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình nhân văn này.
Đại tá Hà Thế Xuyên, Trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TP Đà Nẵng, cho biết đơn vị đã quán triệt sâu sắc và triển khai nghiêm túc Kế hoạch số 356/KH-BCA của Bộ Công an, đồng thời tham mưu UBND thành phố ban hành các kế hoạch hành động cụ thể. Đơn vị chủ trì tham mưu triển khai toàn diện, từ khâu hướng dẫn nghiệp vụ, làm sạch hệ sinh thái dữ liệu người có công, cho đến tổ chức kiểm tra, tập huấn, đôn đốc công an các đơn vị, địa phương. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm sự thống nhất cách làm, chất lượng dữ liệu để không có bất kỳ sai sót nào trong quá trình đối chiếu ADN. Đến nay, tỷ lệ cập nhật thông tin thân nhân đạt 102% so với mục tiêu, một con số phản ánh sự quyết liệt, đồng bộ trong cách làm của toàn lực lượng.
Những con số trên không chỉ thể hiện năng lực quản lý hành chính hiện đại của Công an TP Đà Nẵng, mà còn cho thấy tư duy khoa học trong việc "làm giàu" cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu của 22.628 thân nhân hưởng trợ cấp được chuẩn hóa, con đường tìm về với người thân của các liệt sĩ sẽ được rút ngắn đáng kể. Đằng sau mỗi mẫu sinh phẩm ADN là cả một câu chuyện dài về những năm tháng chờ đợi trong mỏi mòn của những người mẹ, người vợ, người con.
Vì thế, với sự vào cuộc quyết liệt, trách nhiệm của từng cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ, những người con sẽ sớm được trở về với vòng tay ấm áp của quê hương, dòng họ. Hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ là minh chứng cho sức mạnh của sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và đạo lý nhân văn cao cả.
