Zodiac: "Kẻ sát nhân hoàng đạo" vẫn chưa thể bị bắt

Hơn 5 thập kỷ trôi qua, những tội ác man rợ và danh tính của kẻ sát nhân hàng loạt có bí danh Zodiac vẫn còn là bí ẩn lớn nhất trong lịch sử tội phạm Mỹ. 

Mỗi khi gây án xong, y đều gửi đến cảnh sát và các tòa báo địa phương một bức mật mã khó hiểu, được cho là bản tường thuật lại chi tiết quá trình gây án kèm một dấu hiệu hình sao làm ký hiệu riêng.

Zodiac cũng cho biết chỉ cần cảnh sát hóa giải được những mật mã này thì có thể biết được thân phận của hắn. Thế nhưng sau bao nhiêu năm điều tra, chưa một ai có thể xác định được Zodiac là ai, dung mạo thế nào, và động cơ giết người của hắn là gì.

Đã có hơn 2.500 nghi can bị điều tra, xét hỏi nhưng thật kỳ lạ là không một nghi phạm nào có khả năng là Zodiac. Có thể nhận định, khả năng tạo chứng cớ ngoại phạm, hòa nhập vào cuộc sống bình thường của hắn đúng là “xuất quỷ nhập thần”.

Sát nhân man rợ

Kẻ giết người tự nhận là Zodiac hoạt động ở San Francisco những năm 60 và 70 của thế kỷ trước. Sự tàn bạo và ghê rợn của Zodiac chỉ đứng thứ hai sau Jack the Ripper - sát nhân đồ tể, nỗi kinh hoàng một thời của thành London (Anh) những năm 1880.

Độ bệnh hoạn của các vụ giết chóc không phải là thứ làm cho sát thủ Zodiac “nổi tiếng” nhất, mà chính là cách y chế nhạo những người săn lùng mình. Zodiac đã gửi rất nhiều thư đến cảnh sát, báo chí và thậm chí luật sư, giới thiệu “đây là lời phát biểu của Zodiac”. 

Trong đó, y kể về từng chi tiết trong các vụ sát nhân với giọng điệu đầy kích động và tự hào, đồng thời chửi rủa các nhà hành pháp, thách thức họ tìm được mình.

Tên sát nhân hàng loạt tự xưng là Zodiac với thủ đoạn tàn bạo bị tình nghi đã sát hại khoảng 37 người trong 10 năm. Trong mỗi lá thư, y đều lưu lại một dấu hiệu hình sao, cho biết chỉ cần cảnh sát hóa giải được mật mã này thì có thể biết được thân phận của hắn. Tồi tệ hơn, các lá thư này đầy những lời đe dọa đặt bom, thậm chí có khi dọa thảm sát học sinh, gây hoảng loạn khắp San Francisco.

Cảnh sát phác thảo chân dung nghi phạm và dán khắp đường phố, thậm chí đã điều tra hơn 2.500 nghi phạm nhưng tất cả đều thất bại.
Cảnh sát phác thảo chân dung nghi phạm và dán khắp đường phố, thậm chí đã điều tra hơn 2.500 nghi phạm nhưng tất cả đều thất bại.

Cảnh sát đã phải thay đổi quy trình điều tra thông thường, quay sang nghiên cứu về tử vi, chiêm tinh, thậm chí làm việc với các nhà tâm linh học. Vậy nhưng, điều đó chẳng giúp ích gì cho họ, ngược lại càng khiến Zodiac khoái chí hơn. Cho đến nay, vẫn chẳng thể có câu trả lời Zodiac là ai, còn sống hay đã chết.

Vụ án đầu tiên xảy ra năm 1966, nạn nhân là Cheri Jo Bates (18 tuổi) bị giết hại ngay trong khuôn viên Trường Cao đẳng thành phố Riverside, bang California. Khi cảnh sát vẫn loay hoay tìm dấu vết hung thủ, có một lá thư nặc danh được gửi tới với những mô tả cụ thể về vụ án mạng kèm theo lời đe dọa. Các vụ án những năm sau đó vẫn liên tiếp xảy ra, gây hoang mang cho người dân nước Mỹ.

Tháng 9-1969, Zodiac đâm chết một cặp vợ chồng trên bờ hồ Berryessa ở thung lũng Napa. Tên sát thủ đã viết ngày, tháng diễn ra 3 cuộc tấn công gần nhất. Đáng chú ý, tên sát nhân đã vẽ kí hiệu tròn và chữ thập trên xe của nạn nhân rồi bỏ trốn. Từ vụ án này, biệt danh sát thủ Zodiac ra đời.

Và chỉ một tháng sau đó, tài xế taxi chở khách từ một khu thương mại San Francisco đến Presidio Heights đã bị sát hại. Hung thủ nã đạn vào đầu tài xế, sau đó cướp tiền, thẻ căn cước và một đoạn áo sơ mi dính máu của nạn nhân.

Theo hồ sơ, giữa tháng 12-1968 và tháng 10-1969, Zodiac đã sát hại năm nạn nhân ở nhiều khu vực như Benicia, Vallejo, hồ Berryessa, và San Francisco. Tất cả các nạn nhân đều bị giết bởi những hành vi cực kỳ man rợ, thậm chí, một số nạn nhân không xác định được danh tính do khuôn mặt bị biến dạng quá nhiều. 

Ngoài 5 nạn nhân trên, người ta còn phát hiện ra hơn 10 nạn nhân khác là nạn nhân của Zodiac, tuy nhiên, công nghệ pháp y của thời hiện đại không đủ để kết luận nghi án trên.

Điều bí ẩn là sau mỗi vụ án, Zodiac đều gửi đến báo chí những lá thư miêu tả cách hắn sát hại nạn nhân, kèm một phần thông điệp bị mã hóa hoặc ký hiệu kỳ lạ. 

Trong thư, Zodiac “cầu xin” cảnh sát bắt mình để ngừng các vụ giết người man rợ. Sau vụ giết người lần 2, Zodiac gửi ba phần thư tới 3 tờ báo của Mỹ là Vallejo Times Herald, San Francisco Chronicle và San Francisco Examiner.

Năm 1969, cảnh sát giải mã được một phần thông điệp của mật thư bí ẩn, có đoạn: “Tao thích giết người vì nó vui hơn săn bắn. Sau này khi lên thiên đàng, chúng nó sẽ là nô lệ phục vụ tao...”. 

Dù vậy, đây cũng là mật thư duy nhất của Zodiac mà cơ quan điều tra giải mã được. Zodiac không quên gửi nhiều lá thư về các kế hoạch gây án, địa điểm tấn công và đối tượng bị giết hại. Năm 1969, mật thư cuối cùng dài 340 từ được gửi tới cơ quan điều tra.

Hành tung bí ẩn

Hành tung của kẻ sát nhân hàng loạt và sự man rợ trong cách sát hại các nạn nhân vô tội của Zodiac đã khiến cảnh sát Mỹ săn lùng kẻ này ráo riết hơn bao giờ hết. Một nhân chứng từng miêu tả Zodiac là thanh niên da trắng, tầm 20-30 tuổi, cao 1.8m, tóc nâu, đeo kính gọng to và thân hình rất cơ bắp.

Cảnh sát cũng phác thảo chân dung nghi phạm và dán khắp đường phố, thậm chí đã điều tra hơn 2.500 nghi phạm tiềm năng nhưng tất cả đều thất bại. Mật mã trong những lá thư mà hung thủ gửi cho báo chí đã làm cho cảnh sát địa phương đau đầu.

Ngoài ra, địa điểm xảy ra những vụ án lại cách xa nhau, nên những manh mối mà cảnh sát thu được rất hạn chế. Do đó, mặc dù rất muốn nhanh chóng tóm cổ hung thủ nhưng cảnh sát San Francisco cũng không biết làm thế nào và nên bắt đầu từ đâu.

Trong một bức thư gửi cho tờ San Francisco Chronicle, Zodiac còn kèm theo cả một tấm bản đồ khu vực vịnh San Francisco. Trên bản đồ có đánh dấu một biểu tượng bí ẩn mà y đều để lại sau mỗi lần gây án. Điểm trung tâm của biểu tượng này nằm ở dãy núi Abuluo, phía đông bắc Vịnh San Francisco, bên cạnh đó còn có một vài con số và dấu hiệu bí ẩn. 

Có người suy đoán rằng, rất có thể tấm bản đồ này chính là tấm bản đồ mà tên sát thủ sắp thực hiện kế hoạch giết người mới, điều này đã khiến cảnh sát vô cùng căng thẳng. Toàn bộ khu vực San Francisco nhanh chóng bị “bóng ma Zodiac” che phủ. 

Ngày 29-1-1974, tên sát thủ Zodiac lại gửi cho tờ San Francisco Chronicle một bức thư bình luận về bộ phim kinh dị Ác quỷ, và nói rằng đó là “bộ phim hài kịch châm biếm” hay nhất mà y từng xem. Và kể từ đó, họ không còn nhận được bất cứ một thông tin nào về tên giết người hàng loạt này nữa.

Cho đến nay, giới điều tra vẫn chưa thể xác định danh tính của Zodiac. Sau này, một vài cuộc kiểm tra được tiến hành và người ta biết rằng kí hiệu dấu thập lồng vào một vòng tròn tượng trưng cho ống ngắm của súng lại bắt nguồn từ một kí hiệu khác do những người điều khiển máy chiếu trong rạp sử dụng để ra tín hiệu. Đó có thể là năng lực sáng tạo tuyệt vời của tên sát thủ. 

Mỗi khi gây án xong, Zodiac đều gửi đến cảnh sát và các tòa báo địa phương một bức mật mã khó hiểu kèm một dấu hiệu hình sao làm ký hiệu riêng.
Mỗi khi gây án xong, Zodiac đều gửi đến cảnh sát và các tòa báo địa phương một bức mật mã khó hiểu kèm một dấu hiệu hình sao làm ký hiệu riêng.

Năm 2011, Corey Starliper, một người dân gốc Tewksbury ở Massachusett đã giải được đoạn mật thư 340 từ của Zodiac nhờ sử dụng Caesar - một dạng mật mã sử dụng phương thức đơn giản là thay thế mỗi kí tự trong đoạn mã bằng kí tự cách nó 3 con chữ trong bảng chữ cái alphabet. 

Để giải mã, Starlipher thử tách riêng các kí tự và thay thế chúng bằng các con chữ tương ứng. Sau khi toàn bộ các kí tự được chuyển thành các con chữ trong bảng chữ cái alphabet, Starlipher bắt đầu áp dụng hệ thống mã Caesar đảo ngược và phát hiện từ đầu tiên trong bức thư là KILL (giết).

Kết quả giải mã cho ra một bản dịch như sau: “Làm ơn hãy giúp tôi. Tự sát. Căn phòng gas. Ngày trôi qua. Tự vấn. Mỗi lúc thức tỉnh là khi tôi vẫn còn sống. Danh dự đã mất. Tôi không thể tiếp tục sống thế này. Giết người. Tôi đã giết quá nhiều người. Không thể chịu đựng bản thân nữa. Tôi rất tức giận. Tôi có thể làm gì tôi thích. 

Thế giới này chỉ có mình tôi. Cả cuộc đời đầy rẫy những dối trá. Tôi không thể dừng mình lại được nữa. Tới lúc mật thư này được giải, tôi sẽ giết chết 11 sinh mạng. Làm ơn giúp tôi ngừng việc tàn sát này lại. Làm ơn. Tên của tôi là Leigh Allen”. 

Starlipher cho rằng cụm từ Leigh Allen xuất hiện trong mật thư ám chỉ Arthur Leigh Allen - nghi can số 1 cho một chuỗi các vụ án mạng bí ẩn. Hắn bị tình nghi là sát thủ Zodiac sau khi một nạn nhân còn sống sót tố cáo vào năm 1991, tuy nhiên dấu vân tay tại hiện trường vụ án lại không trùng khớp.

Các chuyên gia giám định bản thảo xác nhận chữ viết tay của tên sát nhân và Allen không hoàn toàn trùng khớp. Cuối cùng, xét nghiệm ADN từ vết nước bọt trên bì thư lại chỉ đích danh cái tên Allen. Tuy nhiên, tên này đã chết vào ngày 26-8-1992 vì suy thận, khiến quá trình điều tra rơi vào bế tắc. 

Do thiếu bằng chứng nên Cục Điều tra San Francisco buộc phải đóng hồ sơ vụ án vào năm 2004 và vẫn trong trạng thái “chờ” xác nhận danh tính thực sự của sát thủ bí ẩn Zodiac. Và dù có được đưa ra ánh sáng công lý hay không, Zodiac thu hút sự chú ý của rất nhiều người. 

Đã có hàng triệu người trên thế giới thành lập các nhóm nghiên cứu để giải mã mật thư của tên sát nhân này. Hàng loạt sách báo và thậm chí phim ảnh đã ra đời, thêm “mắm muối” khiến Zodiac cùng các bản mã của y càng trở thành huyền thoại bí ẩn của nhân loại...

Minh Thy

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?