Trong thế giới của những con gà

Tôi chào đời năm 1957, cầm tinh gà. Đó là năm một cậu bé Việt Nam 8 tuổi đã nhận giải vàng trong cuộc thi hội họa thiếu nhi tổ chức tại Anh. Cậu bé vẽ một cặp gà tồ. Cậu bé ấy là họa sỹ Thành Chương. Như vậy, năm nay, tôi đã bước sang tuổi 60 và cặp gà tồ ấy cũng 60 tuổi.

Sau 60 năm kể từ khi cặp gà tồ của họa sỹ Thành Chương ra đời, tôi mới lần đầu tiên được ngắm nhìn cặp gà ấy. Và bằng trí tưởng tượng của mình, tôi cố hình dung cậu bé Thành Chương 8 tuổi đã vẽ cặp gà ấy như thế nào. Vì sao một cậu bé 8 tuổi lại đạt tới sự chính xác như thế về hình, điêu luyện như thế về nét, chặt chẽ như thế về bố cục và sống động như thế trong cảm xúc.

Cặp gà đẹp đến mức người ta đã gọi ông bằng cái tên "Chương gà tồ". Nghĩa là, cậu bé 8 tuổi Thành Chương đã làm nên một thương hiệu. Việc này thật chẳng dễ dàng chút nào với một họa sỹ chứ chưa nói đến một cậu bé cầm cọ. Không ít người gọi ông là thần đồng hội họa Việt Nam. 

Nhưng điều đó cũng chỉ là một quá khứ xa xôi như không ít thần đồng ở đất nước này mà thôi nếu Thành Chương không phải Thành Chương của những gì ông đã vẽ sau đó và nếu không phải là của Thành Chương của một ngày 60 năm sau, ngày họa sỹ Thành Chương từ một cặp gà tồ đã mở ra một thế giới gà huyền ảo của ông.

Có một điều tôi nhận thấy là: hầu như trong suốt 60 năm qua, tôi không thấy gà xuất hiện trong tranh của ông. Mà nếu trí nhớ phản bội tôi thì cùng lắm cũng chỉ có dăm ba lần một chú gà nào đó chợt đi qua thế giới hội họa của ông và lại biến mất rất nhanh. Để rồi một ngày, những con gà của ông hiện ra với muôn hình dáng, với muôn màu sắc và với muôn cảm xúc. 

Chỉ trong chừng gần một tháng, ông đã vẽ hơn 100 con gà mà không con gà nào giống con gà nào. Những con gà ngày ngày nối tiếp nhau ra đời cho tôi nhận thấy không có dấu hiệu nào của sự dừng lại. Quả là một sự sáng tạo tài tình trong một trí tưởng tượng vô tận.

Để vẽ một đề tài và đặc biệt vẽ một con vật thực sự là một thách thức khi họa sỹ muốn dựng lên cả một thế giới về nó. Hầu hết các họa sỹ chỉ vẽ đến bức thứ 5 hoặc bức thứ 10 là chững lại. Nếu vẽ tiếp, họ thường sẽ lặp lại những bức vẽ trước đó và người xem có thể đoán trước những gì tiếp theo của họ. 

Nhưng họa sỹ Thành Chương đã dẫn tôi đi qua hết bất ngờ này đến bất ngờ khác. Mỗi con gà sinh ra sau lại mới lạ như con gà đầu tiên. Hơn 100 con gà là hơn 100 "chủng loại" gà nhưng tất cả lại sinh ra từ một người mẹ của chúng: đó là họa sỹ Thành Chương. 

Vẫn là Thành Chương của đường nét ấy, của hình khối ấy, của màu sắc ấy và của những biểu tượng ấy, nhưng tất cả lại khác biệt. Khác biệt nhưng vẫn chỉ thuộc về một. Một đấy là Thành Chương. Mỗi con gà của ông là một sáng tạo, là một thế giới, là một "độc bản". 

Tất cả những con gà kể cả cặp gà tồ ông vẽ 60 năm về trước đều rất hiện đại, nhưng con gà nào cũng như bước ra từ dân gian. Đây là thách thức rất lớn đối với các nghệ sỹ tạo hình. Và tất cả những điều ấy đã làm nên tên tuổi ông và thế giới hội họa của ông.

Những con gà của họa sỹ Thành Chương nếu xếp nối nhau sẽ tạo thành một sự biến ảo bất ngờ và vô tận. Có con gà nở từ dáng một bông hoa, có con gà mọc ra từ dáng một cái cây, có con gà sinh ra từ những nét bay của thư pháp, có con gà hóa thân từ nét hoa văn thổ cẩm, có con gà hiện ra từ một dáng người... 

Là gà đấy nhưng là hoa đấy, là gà đấy nhưng là cây đấy, là gà đấy nhưng là chữ đấy, là gà đấy nhưng là người đấy... và ngược lại. Và thế giới gà của họa sỹ Thành Chương là một thế giới người. 

Một thế giới của những sum họp gia đình, của những đôi vợ chồng hạnh phúc, của những đứa con yêu thương, của những cặp tình nhân mê đắm, của những ái ân bất tận, của tình mẫu tử, phụ tử, của bạn hữu, của những con người kiêu hãnh...

Họa sỹ Thành Chương đã làm nên một thế giới gà bằng trí tưởng tượng kỳ lạ. Trí tưởng tượng ấy chỉ được hiển lộ một cách trọn vẹn và quyến rũ bằng một tài năng của một nghệ sỹ lớn. Và với thế giới gà của họa sỹ Thành Chương, thêm một lần nữa tôi nhận ra rằng: những vẻ đẹp của đời sống này là vô tận. Tất cả chỉ kết thúc khi đôi mắt của trí tưởng tượng của chúng ta đóng sập lại.

Nguyễn Quang Thiều

Các tin khác

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Trà Shan tuyết cổ thụ mọc trên những ngọn núi cao, trải dài từ Đông Bắc qua Tây Bắc. Mỗi vùng thổ nhưỡng khác biệt, hương vị trà cũng vì thế mà có nhiều biến đổi. Trà từ phía Đông như Quản Bạ, Tây Côn Lĩnh, Hoàng Su Phì của Hà Giang thiên về vị ngọt, chuyển qua cực Tây với Tủa Chùa của Điện Biên sẽ nồng nàn đắng chát, trục giữa có vùng trà cổ thụ ở Tà Xùa (Sơn La), lại mang sự cân bằng hoàn hảo ở cả hương - vị trong nội chất trà.

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.