Trẻ em trong vòng xoáy băng đảng

Một trong những vấn đề nhân đạo nhức nhối nhất hiện nay là sự gia tăng đáng báo động số trẻ em bị lôi kéo vào các băng đảng và lực lượng vũ trang trên toàn cầu. Từ châu Mỹ cho đến châu Phi, châu Á, hàng chục nghìn em nhỏ đang trở thành công cụ cho bạo lực, từ lính đánh thuê, tay súng đến nạn nhân bị bóc lột tình dục. Liên hợp quốc (LHQ) cảnh báo, nếu không có giải pháp toàn diện và khẩn cấp, thế giới sẽ phải đối mặt với một thế hệ bị đánh cắp tuổi thơ và hủy hoại tương lai.

Những con số rúng động

Trong bối cảnh thế giới đang nỗ lực phục hồi hậu khủng hoảng và xung đột gia tăng, một thực trạng kinh hoàng đang lan rộng âm thầm: ngày càng nhiều trẻ em bị lôi kéo vào các băng đảng vũ trang. Gần đây, LHQ đã liên tục phát đi những cảnh báo nghiêm trọng về xu hướng trẻ vị thành niên tăng cường tham gia vào các nhóm tội phạm và lực lượng vũ trang, không chỉ tại một số quốc gia có chiến tranh, mà đang hiện hữu ở khắp nơi trên thế giới.

Trẻ em trong vòng xoáy băng đảng -0
Giám đốc UNICEF, bà Catherine Russell đọc báo cáo về tình hình trẻ em ở Haiti trước Hội đồng Bảo an.

Tại Haiti, nơi đang có "cảnh báo đỏ" do tình trạng bạo lực tràn lan từ năm 2021 tới nay, Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) công bố một con số làm bàng hoàng: "Trẻ em hiện chiếm tới gần 30%, thậm chí một nửa số thành viên các băng đảng", và số trẻ bị ép gia nhập đã tăng 700% chỉ trong 1 năm qua. Trẻ em bị tuyển dụng cho mục đích chiến đấu, thu thập tin tức hoặc bị cưỡng bức phục vụ cho các công việc nội trợ và quan hệ tình dục.

Trong phiên điều trần trước Hội đồng Bảo an hôm 28/8/2025, Giám đốc UNICEF, bà Catherine Russell thừa nhận: "Những đứa trẻ này ngày càng trở thành mục tiêu bị nhắm tới". Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) cũng ghi nhận tình trạng tương tự tại Haiti, nơi trẻ em rơi vào vòng xoáy bạo lực vì đói nghèo. Nhiều em gia nhập băng đảng chỉ để đảm bảo có thức ăn hoặc chỗ trú và có trẻ chỉ mới 8 tuổi đã sử dụng súng.

Tại Colombia, Văn phòng Nhân quyền LHQ tại quốc gia này đã xác nhận 474 trường hợp tuyển dụng trẻ em từ năm 2022 đến 2024, với "xu hướng gia tăng rõ rệt trong năm 2025". Văn phòng cho biết họ đã nhận được 118 cáo buộc về việc tuyển dụng hoặc sử dụng trẻ em, trong đó đã xác minh được 51 cáo buộc chỉ trong nửa đầu năm 2025. Theo báo cáo tháng 7/2025, các nhóm vũ trang tại đây thường tận dụng mạng xã hội để dụ dỗ trẻ em nghèo bằng những lời hứa hẹn, đồng thời khoe khoang lối sống hào nhoáng qua video. Báo cáo cho biết có video thu hút tới 625.000 lượt xem kể về cuộc sống "thú vị" của thành viên băng đảng.

Tại châu Phi, tình trạng trẻ em, thậm chí dưới 10 tuổi, bị kéo vào hoạt động băng nhóm khốc liệt là khá phổ biến, đặc biệt ở vùng Sahel. Tại Nam Sudan, văn hóa băng nhóm và bạo lực đường phố đã lan rộng, đẩy trẻ em và thanh niên vào vòng xoáy phạm pháp từ sớm. Một số băng nhóm tội phạm trẻ em còn gây được tiếng tăm tại đất nước mình như băng Microbes ở thành phố Abidjan thuộc Bờ Biển Ngà hay băng Kuluna ở Cộng hòa Dân chủ Congo. Ở châu Á, LHQ cho biết tại thủ đô Dhaka của Bangladesh tồn tại khoảng 50 nhóm băng đảng thiếu niên (Kishor Gangs) tham gia vào các hoạt động như buôn bán ma túy, tống tiền, trộm cắp và bạo lực.

Một báo cáo từ Global Initiative cũng cho thấy trẻ em đang bị tuyển dụng bởi các nhóm tội phạm tại nhiều nước châu Âu. Thụy Điển, một trong những quốc gia bình yên nhất thế giới gần đây cũng ghi nhận số trẻ dưới 15 tuổi tham gia vào kế hoạch giết người tăng gấp 3 so với năm trước (lên đến 93 trẻ chỉ trong 7 tháng đầu năm 2024 so với năm 2023). Phần lớn trẻ được "tuyển dụng" qua các nền tảng mạng xã hội.

Trẻ em trong vòng xoáy băng đảng -0
Hiện tượng trẻ em cầm súng tại các vùng xung đột ngày càng phổ biến.

Nguyên nhân đa tầng

Theo các chuyên gia của LHQ, một loạt nguyên nhân cơ cấu và tức thời đang thúc đẩy sự gia tăng trẻ em gia nhập băng đảng trên toàn cầu. Trước hết, đó là đói nghèo và bất ổn. Tại Haiti, hơn 60% dân số sống với dưới 4 USD/ngày, bạo lực khiến hệ thống giáo dục và cơ sở hạ tầng sụp đổ, nhiều trẻ em rơi vào trạng thái mất nhà cửa và không có cơ hội đến trường.

Khi tình trạng thiếu đói diễn ra, các băng đảng nắm bắt cơ hội, cung cấp thức ăn, an ninh, hoặc thu nhập nhỏ để chiêu dụ trẻ em và biến "phạm tội trở thành một công việc bình thường". Sự kiệt quệ về an ninh và sự suy yếu của nhà nước càng tạo điều kiện cho các băng nhóm gia tăng ảnh hưởng. Ở Haiti, băng đảng kiểm soát tới 85% thủ đô Port-au-Prince khiến cho chúng trở thành "biểu tượng" của giới trẻ.

Mạng xã hội và công nghệ cũng trở thành công cụ tuyên truyền nguy hiểm. Các nhóm tội phạm khiến cuộc sống bạo lực trở nên hấp dẫn trong mắt trẻ em bằng video, hình ảnh về lối sống xa xỉ được phô diễn như "giấc mơ dễ đạt". Các băng đảng cũng lợi dụng AI để "lọc con mồi", tìm ra những người trẻ còn non nớt nên dễ thao túng hơn để tăng cường tuyển mộ.

Trong các bối cảnh chiến tranh, loạn lạc, trẻ em còn trở thành nạn nhân trực tiếp của bạo lực và bị ép gia nhập các lực lượng vũ trang. Báo cáo của LHQ cho thấy vào năm 2024, có hơn 41.000 "vi phạm nghiêm trọng" đối với trẻ em trong xung đột, tăng 25% so với năm trước, với trẻ em bị giết, bị thương, bị bắt cóc, bị ép chiến đấu, bị tấn công tình dục hoặc bị tấn công trường học, trong đó có những điểm nóng tại Haiti, Gaza, Congo, Somalia và Ukraine.

Không thể xem nhẹ hậu quả ghê gớm mà trẻ em phải chịu. Khi còn nằm trong vòng xoáy băng đảng, nhiều em bị cưỡng bức làm vũ khí sống, phải chiến đấu, buôn lậu hoặc phục vụ mục đích phạm tội khác. Sự tiếp xúc với bạo lực (nhìn người chết, chịu tấn công tình dục, áp lực tâm lý,..) từ bé, để lại vết thương tinh thần khó lành. Một số trẻ sau khi bị bắt, tống vào trại giam cũng gặp khó khăn trong việc tái hòa nhập xã hội.

Với việc học hành bị gián đoạn, thiếu giáo dục, thiếu dinh dưỡng và bảo vệ sức khỏe sẽ tạo nên một thế hệ tương lai thiếu tự tin, dễ bị tổn thương, dễ bị thao túng, trở thành mầm mống cho những vấn đề xã hội sau này.

Trẻ em trong vòng xoáy băng đảng -0
Những băng đảng đẩy mạnh hoạt động nhắm vào trẻ em.

Cần sự chung tay

Khi LHQ cũng phải thừa nhận xu hướng chung "ngày càng nhiều trẻ bị tuyển thành lính hoặc làm việc cưỡng bức trong bạo lực", đó rõ ràng là một lời cảnh báo sâu sắc. Đó cũng là lúc chúng ta cần phải có hành động của mình.

Tại Haiti, chính phủ các nước đang thúc ép Hội đồng Bảo an tăng cường lực lượng đối phó băng đảng, bao gồm thiết lập Lực lượng Trấn áp băng đảng được tài trợ đầy đủ, có hỗ trợ hậu cần như của một Văn phòng LHQ. Điều này nhằm đảm bảo lực lượng phải đủ mạnh, đủ kỹ năng để giữ vùng lãnh thổ, bảo vệ dân thường và hỗ trợ cảnh sát Haiti lâu dài. UNICEF cũng nhấn mạnh rằng việc cắt giảm viện trợ như từ Mỹ đang khiến hệ thống giáo dục, dinh dưỡng và y tế cho trẻ em yếu đi, khiến trẻ dễ bị dụ. Do đó, "duy trì tài trợ nhân đạo toàn cầu là yếu tố sống còn".

Tại Colombia, LHQ yêu cầu các nền tảng mạng xã hội tăng đầu tư vào công cụ kiểm duyệt nội dung, hợp tác chặt hơn với chính phủ để dập tắt chiến dịch tuyển dụng trẻ em trực tuyến. Các công ty điều hành nền tảng cũng cần chia sẻ thông tin về các tài khoản vi phạm cho chính quyền xử lý. Đại diện nhân quyền tại Colombia, ông Scott Campbell, nhấn mạnh: "Chúng ta phải buộc các công ty mạng xã hội gia tăng đầu tư vào các công cụ tự động và người kiểm duyệt, để xóa những nội dung nguy hiểm này".

Một giải pháp cần thiết khác là phục hồi giáo dục và hỗ trợ tâm lý cho trẻ em đã thoát khỏi băng đảng. HRW và UNICEF kêu gọi chương trình tái hòa nhập xã hội, bảo đảm trẻ có thể đến trường và được hỗ trợ tâm lý để chữa lành vết thương quá khứ. Tại Mexico, chính phủ đã triển khai chương trình "Ôm chứ không bắn" giúp bảo vệ thanh niên từng tham gia băng đảng có việc làm hoặc học nghề trở lại.

Tại Thụy Điển, chính phủ đã tăng cường lắp đặt hệ thống giám sát, đưa nhân viên xã hội vào các chiến dịch giáo dục tại trường học để ngăn chặn tuyển dụng ngay từ gốc. Chúng ta phải tin rằng, một xã hội bảo vệ được trẻ em khỏi băng đảng, nuôi dưỡng chúng bằng giáo dục và cơ hội, chính là xã hội đứng vững trước mọi khủng hoảng. Khi không bị biến thành "công cụ phạm pháp", các em sẽ có cơ hội để trở thành công dân tích cực của ngày mai. 

Tiểu Phong

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.