Thượng tá, nhà văn Trần Khánh Toàn: Viết để không ai bị lãng quên!

Không chỉ là một tiểu thuyết tư liệu lịch sử sống động về những ngày tháng “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, tác phẩm “Ngày mai trời lại sáng" của nhà văn Trần Khánh Toàn còn là lời tri ân sâu sắc đối với những con người bình dị đã góp phần làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc...

Tháng 3/2026, NXB Công an nhân dân đã ấn hành tiểu thuyết tư liệu “Ngày mai trời lại sáng” - một trong những tác phẩm được tặng thưởng trong cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ V (giai đoạn 2022-2025) do Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức. Đây là cuốn tiểu thuyết tư liệu độc đáo của Thượng tá, nhà văn Trần Khánh Toàn tái hiện những chiến công đặc biệt xuất sắc của Công an Quận 6 Hà Nội và Đội quân báo thiếu niên Bát Sắt (đơn vị được tuyên dương danh hiệu “Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân” năm 2012) trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong những năm tháng ấy, với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” các chiến sĩ quân báo nhỏ tuổi của Công an Quận 6 Hà Nội là những người đầu tiên mở đường vào vùng địch tạm chiếm Hà Nội để nắm tình hình, xây dựng mạng lưới điệp báo và chuyển thư của Bác Hồ, của đồng chí Võ Nguyên Giáp và nhiều đồng chí lãnh đạo khác tới các trí thức bị kẹt lại ở Hà Nội sau ngày Toàn quốc kháng chiến, đặc biệt là 2 lần chuyển Quốc thư của Hồ Chủ tịch cho đại diện Chính phủ Pháp. Để ghi nhận sự kiện này, ngày 19/2/2003, tại đình Huỳnh Cung, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì (cũ), nay là xã Đại Thanh, TP. Hà Nội, Thành ủy Hà Nội đã khánh thành bia kỷ niệm với dòng chữ: “Nơi đây, ngày 19/2/1947 Đội quân báo thiếu nhi, tiền thân của Trạm giao thông và Trung đội thiếu niên Bát Sắt Công an quận VI Hà Nội đã làm lễ tuyên thệ bí mật xuất phát trở về vùng tạm chiếm Hà Nội tiếp tục chiến đấu chống thực dân Pháp, góp phần giải phóng Thủ đô”.

1.jpg
Nhà văn Trần Khánh Toàn (thứ 2 từ trái sang) trò chuyện với các cụ lão thành cách mạng và lãnh đạo địa phương tại Bia kỷ niệm chiến công mở đường vào vùng tạm chiếm Hà Nội (19/2/1947).

Bắt đầu từ đêm tiễn "tổ mở đường" gồm 5 đội viên thiếu niên quân báo bí mật trở về Hà Nội, chỉ một thời gian sau đã hình thành nên một trận tuyến tình báo thầm lặng trong lòng địch. Khó có thể nói hết những việc các đội viên quân báo thiếu niên đã làm được như: gây dựng cơ sở bí mật, điều tra tin tức và tình hình địch, tổ chức đưa đón cán bộ ra - vào nội thành, tham gia tiễu trừ Việt gian cùng nhiều hành động táo bạo khác. Trong hoàn cảnh quân Pháp chiếm đóng và kiểm soát ngặt nghèo, các đội viên thiếu niên quân báo đã phải nhập vai những thiếu niên bị lạc gia đình, đi bán báo, đánh giày, làm con nuôi… tự kiếm sống và tạo cớ hoạt động hợp pháp trong nội thành. Các đội viên không được huấn luyện bài bản mà chỉ được Công an Quận 6 hướng dẫn sơ bộ về cách nắm và báo cáo tình hình địch, học thuộc lý lịch giả để khai lúc bị bắt, cách hóa trang biến dạng ngoại hình, tuyệt đối giữ bí mật, trung thành với kháng chiến… Mặc dù phiên hiệu đơn vị chỉ tồn tại gần hai năm nhưng Công an Quận 6 và Đội quân báo thiếu niên Bát Sắt đã lập được nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc, làm nức lòng người dân Thủ đô đang hướng về Chính phủ kháng chiến và khiến quân thù khiếp sợ.

Trong tiểu thuyết tư liệu “Ngày mai trời lại sáng”, tác giả Trần Khánh Toàn đã không lựa chọn lối kể chuyện khô cứng mang tính sử liệu, mà dẫn dắt người đọc bằng giọng văn giàu hình ảnh và gần gũi, đậm chất đời sống của Hà Nội trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Ở đó, mỗi trang văn là mỗi trang đời, in dấu nỗi cam go nhọc nhằn, sự hy sinh thầm lặng của những chiến sĩ trong cuộc chiến cam go với kẻ thù nhưng cũng chan chứa nhân văn, ấm áp tình người.

Điều đặc biệt là tiểu thuyết “Ngày mai trời lại sáng” chứa đựng những tư liệu lịch sử quý hiếm về những chiến công của quân và dân Thủ đô trong những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến, trong đó có lực lượng Công an nhân dân nhưng không mang tính thống kê mà được gắn với những nhân vật và bối cảnh cụ thể, tạo cảm giác sống động của cuộc chiến. Đó chính là kết quả tâm huyết của nhà văn Trần Khánh Toàn qua quá trình gặp gỡ các nhân chứng lịch sử, dày công tìm kiếm, sưu tầm các tư liệu lịch sử qua nhiều nguồn khác nhau để viết nên tác phẩm.

2.jpg
Tiểu thuyết tư liệu “Ngày mai trời lại sáng” do NXB Công an nhân dân ấn hành 3/2026.

Nhà văn Trần Khánh Toàn chia sẻ: “Năm 2021, trong quá trình đi thu thập tư liệu để viết báo, tôi được tiếp cận với nhiều tư liệu quý về Đội quân báo thiếu niên Bát Sắt. Sau đó, tôi được Đại tá Đinh Xuân Bình - nguyên Trưởng phòng Công tác chính trị, Công an thành phố Hà Nội tặng cuốn “Kỷ yếu Đội quân báo thiếu niên Bát Sắt, Trạm giao thông Công an Quận 6 Hà Nội” và giúp đỡ liên lạc với đồng chí Phạm Văn Thẩm (tức Phạm Thắng - tác giả cuốn truyện thiếu nhi “Đội thiếu niên tình báo Bát Sắt”) và một số đồng chí nguyên là cán bộ, chiến sĩ Công an Quận 6 Hà Nội. Nhờ đó, tôi đã dựng lên bức tranh toàn cảnh về quá trình hoạt động và chiến đấu của Công an Quận 6 Hà Nội và Đội quân báo thiếu niên Bát Sắt.

Tôi vô cùng xúc động khi đọc những thông tin ngắn ngủi trong cuốn “Kỷ yếu Đội quân báo thiếu niên Bát Sắt”, về sự hy sinh của các chiến sĩ nhỏ tuổi “Chung và Thông: Là hai giao thông viên khu Bảy Mẫu, Đội Quân báo thiếu niên, Trạm giao thông Công an Quận 6 Hà Nội, bị Pháp sát hại trong trận càn vào làng Nhị Khê, nơi Công an Quận 6 đóng vào năm 1947. Chưa tìm được quê quán, thân nhân”. Tôi cũng được biết đến sự hy sinh vô cùng anh dũng của các đồng chí Công an Quận 6 như: Anh hùng, liệt sĩ Trần Bình (đội viên Đội hành động Thanh Việt), Anh hùng, liệt sĩ Mai Thị Du (nhân viên Trạm giao thông). Đặc biệt là sau 61 năm hy sinh, học sinh kháng chiến Nguyễn Trọng Quang (cơ sở của Công an Quận 6) người đã cùng đồng đội cắm lá cờ đỏ sao vàng ở gò Tháp Rùa, hồ Gươm nhân kỷ niệm ngày sinh nhật Bác Hồ đêm 18/5/1948 mới được công nhận là liệt sĩ…”.

Chính những hành động quả cảm, những chiến công anh dũng và những câu chuyện xúc động mà nhà văn Trần Khánh Toàn được nghe đã thôi thúc ông cầm bút viết về họ: viết để tri ân những con người đã xả thân vì đất nước. Trong tiểu thuyết "Ngày mai trời lại sáng", những thanh thiếu niên đã âm thầm ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc được sống lại với tính cách rất hồn nhiên, trong sáng và tinh thần yêu nước nồng nàn, sẵn sàng "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Có những chiến sĩ đã hy sinh, chỉ để lại một cái tên, nhưng không ai bị lãng quên, không sự hy sinh nào bị lãng quên...

Tác phẩm không chỉ tái hiện lịch sử mà còn lan tỏa tinh thần yêu nước và gieo vào lòng bạn đọc lòng biết ơn sâu sắc về sự hy sinh của các thế hệ cha anh. Đồng thời, tác phẩm cũng như một ngọn lửa nhỏ, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ hôm nay về lòng yêu nước, trách nhiệm và niềm tin vào tương lai…

3.jpg

Thượng tá, nhà văn Trần Khánh Toàn - Phó ban Sáng tác Hội Nhà văn Hà Nội, nguyên Trưởng Công an thị trấn Văn Điển.

Giải A cuộc Vận động Sáng tác Văn học nghệ thuật về Cảnh sát biển năm 2023 với tiểu thuyết “Biển bây giờ vẫn khát”.

Giải B cuộc thi viết về lực lượng Cảnh sát Cơ động của Bộ Công an năm 2024 với tiểu thuyết “Vang mãi khúc quân hành”.

Tặng thưởng của Ban Tổ chức cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” của Bộ Công an năm 2025 với tiểu thuyết tư liệu “Ngày mai trời lại sáng".

Nguyệt Hà

Các tin khác

Chiêu mới

Chiêu mới

Vào buổi trưa một ngày nọ, có hai thanh niên dáng vẻ hung dữ bước vào cửa hàng. Họ là những người kinh doanh cùng phố, đến tìm ông chủ và nói rằng việc cửa hàng tự ý giảm giá đã vi phạm quy định của ngành kinh doanh, đồng thời yêu cầu ông chủ khôi phục mức giá cũ.

“Tổng đài đặc biệt”

“Tổng đài đặc biệt”

Thực ra, không có một phiên hiệu nào là “Tổng đài đặc biệt ” trong bộ máy tổ chức của Bộ Công an thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Nhưng, với tính chất, công việc và những con người làm việc cho bộ phận này thì có thể gọi đó là “Tổng đài đặc biệt” - nòng cốt của Phòng Thông tin vô tuyến điện báo - một đơn vị Anh hùng.

Sáng tạo văn học, nghệ thuật trong thời đại AI

Sáng tạo văn học, nghệ thuật trong thời đại AI

Nghị quyết số 80-NQ/TW (NQ 80) của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh, đề cao vai trò cực kỳ quan trọng của văn hóa, đồng thời đưa ra những đột phá về nhận thức lý luận, phù hợp với xu hướng chung của quốc tế thời hội nhập toàn cầu. Với văn học, nghệ thuật, NQ 80 mở ra cả một chân trời sáng tạo mới.

Giới điện ảnh chuyên nghiệp có ái ngại phim AI không?

Giới điện ảnh chuyên nghiệp có ái ngại phim AI không?

Phim AI đang làm mưa làm gió trên mạng xã hội, đã thôi thúc nhiều nhà điện ảnh háo hức triển khai dự án chuyển đổi ngôn ngữ công nghệ thành thẩm mỹ nghệ thuật. Thế nhưng, giới làm phim chuyên nghiệp đang có những góc nhìn khác nhau về phim AI, thậm chí có người tuyên bố khước từ đứa con lai của thành tựu công nghệ và tư duy sáng tạo.

Chủ quyền văn hóa số

Chủ quyền văn hóa số

Xây dựng chủ quyền văn hóa số theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW chính là lá chắn chiến lược để giữ gìn bản sắc, định hình bộ nhận diện dân tộc và khẳng định sức mạnh Việt Nam trên không gian mạng.

Hội Mỹ thuật Việt Nam cần những chuyển động mới

Họa sĩ Đào Quốc Huy - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam: Chúng ta vẫn còn lãng phí nguồn lực

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam mở ra những định hướng quan trọng nhằm phát huy nguồn lực sáng tạo, xây dựng môi trường thuận lợi cho văn nghệ sĩ và đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trao đổi với họa sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, về những vấn đề đặt ra đối với mỹ thuật nước nhà trong giai đoạn mới.

Tia lửa

Tia lửa

Vài tia sáng cuối cùng xuyên qua tán cây leo lét. Tế bào cảm quang trong mắt bắt đầu rơi vào trạng thái mù mờ. Chỉ chút nữa thôi, đêm đen sẽ tràn tới. Bính nhận ra mình đang trong cảnh màn trời chiếu đất. Khi đó, một tia sét bất ngờ cắt ngang cơn dông, liền sau là một tiếng gầm...

Cảm ơn vì đã ngoại tình

Cảm ơn vì đã ngoại tình

Ban đầu, anh ta đã chuẩn bị tinh thần để chiến đấu, nhưng đối phương lại đầu hàng mà chẳng cần giao chiến. Anh ta cảm thấy thực sự tồi tệ. Tôi không biết có phải ảo giác hay không, nhưng dường như người bị bỏ rơi chính là anh ta chứ không phải cô vợ.

Sau những mùa Sơn Tra

Sau những mùa Sơn Tra

Biết tính Sum, Vừ mang theo chiếc áo hồng của cô theo, vắt lên chỗ cành cây nhiều quả chín nhất, cho hương thơm của quả đượm vào trong áo, chiều Vừ sẽ mang về cho Sum gối đầu giường. Cái buồng nhỏ của vợ chồng Vừ thơm lựng mùi hương của những trái sơn tra.

Bộ ba…

Bộ ba…

“Thi thể được phát hiện sáng nay tại khu Bowery. Nạn nhân bị bắn ngay sau nửa đêm bằng một viên đạn bằng vàng. Nhân chứng trông thấy một người đàn ông có râu đi quanh khu vực vào thời điểm ấy. Ông ta mặc áo choàng lụa xanh dài thướt tha và đội thứ được mô tả giống một chiếc vương miện”.

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Thay ổ khóa

Thay ổ khóa

"Tôi nói thế này nhé, nếu xe của anh được trang bị loại khóa này mà vẫn bị cạy ra hoặc bị đánh cắp, tôi sẵn sàng đền cho anh một chiếc xe mới".

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

“Vua hội nghị''

“Vua hội nghị''

Lão khởi đầu từ chuyện thời tiết rồi chuyển sang giao thông, từ giao thông nói sang kinh tế, rồi mới vòng qua tầm nhìn công ty. Đến lúc kết thúc, ngay cả chính lão cũng quên mất chủ đề ban đầu của cuộc họp.

Ba Hương

Ba Hương

(Bài viết trích trong cuốn sách "Bộ trưởng Lê Minh Hương - Hành trình để lại", thuộc bộ sách "Người đứng đầu lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ" của Nhà xuất bản Công an nhân dân, năm 2026)

Hộp bánh Trung thu tai hại

Hộp bánh Trung thu tai hại

Ông ta vừa nói vừa mở túi hành lý. Bên trong có mấy hộp bánh, ông ta lấy ra một hộp đưa cho Tỉnh trưởng.