Hiện tại
Tỷ phú truyền thông Jeffrey Katzenberg, cựu chủ tịch tập đoàn Walt Disney, từng lập ra một nền tảng video online mang tên Quibi. Điểm khác biệt của Quibi là nền tảng này chỉ sản xuất và phát các bộ phim dài 10 phút quay theo chiều dọc, nhắm tới đối tượng là người đi làm có ít thời gian rảnh. Quibi đi vào hoạt động vào tháng 4/2020 và đóng cửa vào tháng 10 cùng năm.
Quibi thất bại thảm hại nhưng không có nghĩa Katzenberg có ý tưởng tồi. Phim micro chẳng phải khái niệm mới. Trước khi Vine bị “khai tử” vào năm 2017, nền tảng này từng nổi tiếng nhờ các bộ phim siêu ngắn. Cùng lúc đó, ở phía bên kia bán cầu, phim micro bắt đầu xuất hiện trên các mạng xã hội Trung Quốc. Thể loại phim này được gọi là duanju (đoản kịch) trong tiếng Trung.
Mỗi bộ phim micro giống như một quyển tiểu thuyết bìa mỏng được bán ở nhà ga, sân bay để hành khách giết thời gian. Ngay cả cách đặt tên cho phim micro cũng giống với tiểu thuyết “mì ăn liền”: “Vợ tôi là sát thủ”, “Tình gian với anh chồng” hay “Không ai ngờ người chồng ăn mày của tôi lại là tỉ phú”. Những bộ phim micro được đặt tên để làm sao khán giả nhìn lướt qua cũng biết nội dung phim.
Giới phân tích ước tính doanh thu thị trường phim siêu ngắn ở Mỹ sẽ đạt 1,5 tỷ USD trong năm 2027. Hollywood đã nhảy vào cuộc chơi và tìm cách “soán ngôi” các bộ phim micro Trung Quốc đang chiếm lĩnh thị trường Mỹ. Một ví dụ nổi bật gần đây là aTwist, nền tảng phim micro mới đi vào hoạt động tháng 8 vừa qua. Mỗi bộ phim của aTwist khoảng 40 - 60 tập, mỗi tập dài 2 - 3 phút. Mỗi thứ năm hằng tuần lại có một series phim mới. Khán giả có thể xem thử vài tập miễn phí rồi lựa chọn xem có trả phí để xem tiếp không.
Nhà báo Daniel Kolitz, người vừa có một vệt bài về ngành công nghiệp phim siêu ngắn trên tờ New York Times (Mỹ), cho biết: “Nhiều studio sản xuất phim micro thành công tại Mỹ ít nhiều có sự tham dự của người Trung Quốc. Ban đầu họ chỉ dịch phim siêu ngắn Trung Quốc sang tiếng Anh, nhưng xu hướng chung bây giờ là đem mô hình sản xuất từ Trung Quốc sang áp dụng tại Mỹ”.
Một ví dụ tiêu biểu là ReelShort. Nền tảng duanju này bắt đầu hoạt động tại Trung Quốc vào năm 2022. Ngay từ những ngày đầu tiên hoạt động, ReelShort đã có tham vọng mở rộng ra thị trường nước ngoài. Series phim thành công nhất của họ là “Bound by Honor”, sản xuất tại Mỹ, đã thu hút 434,4 triệu lượt người xem. Hiện ReelShort và DramaBox là hai nền tảng phim duanju có thị trường nước ngoài lớn nhất.
ReelShort hiện đang quay hậu phần của “Bound by Honor” là “Bound by Love”. Nhà báo Daniel Kolitz có cơ hội được thăm trường quay phim “Bound by Love” ở thành phố La Verne, bang California. Nhà báo cho biết: “Tổ quay phim chỉ có tám người. Một nhà quay phim cho tôi biết các hãng phim micro chỉ chọn những địa điểm quay rẻ tiền nhất mà chẳng quan tâm đến điều kiện quay tốt xấu thế nào... Cảnh phim hôm đó được quay tại một căn biệt thự có giếng trời. Ánh sáng trên đầu diễn viên gần như phá hỏng cảnh quay. Nếu là một bộ phim thật sự thì đoàn làm phim sẽ tìm cách leo lên mái nhà để phủ một tấm bạt. Nhưng vì đây là phim micro nên chẳng ai quan tâm”.
Nam diễn viên chính Rhett Wellington cho biết thêm: “Bởi vì phim micro được quay theo chiều dọc nên diễn viên luôn phải đứng sát cạnh nhau và không có chỗ để di chuyển. Gần như lần nào quay phim tôi cũng bị đạo diễn nhắc là đừng có cử động nhiều”.
ReelShort không chỉ có những hit riêng lẻ như “Bound by Honor”. Nền tảng này còn sở hữu một “vũ trụ điện ảnh” về người sói. Đối tượng khán giả của thể loại phim này là người đồng tính. Đã từ lâu có không ít tiểu thuyết tình cảm đồng tính về chủ đề người sói, ma cà rồng... Những bộ phim của ReelShort vừa “lấn sân” các bộ tiểu thuyết trên, vừa copy gần như nguyên xi cốt truyện của tiểu thuyết.
Đạo diễn Tara Motamedi của bộ phim “Bound by Honor” trả lời phỏng vấn: “Những bộ phim siêu ngắn được tối ưu hóa để kéo khán giả. Từ đạo diễn đến hãng phim đều biết là nếu hành động A hay chi tiết B xảy ra trên màn ảnh thì số lượt người xem sẽ tăng lên... Không ai giỏi hơn các cây bút viết tiểu thuyết tình cảm trong việc lắp ráp những tình tiết đã quá quen thuộc thành một câu chuyện cuốn hút được người đọc. Chẳng tội gì mà ngành làm phim siêu ngắn lại không làm theo họ”.
Tương lai
Tập đoàn hàng tiêu dùng Procter & Gamble (Mỹ), chủ của các thương hiệu như Olay, Head & Shoulders, Downy... đã tham gia tài trợ và sản xuất các bộ phim truyền hình trên đài CBS từ thế kỷ trước. Nhiều người vẫn phải ngạc nhiên khi Procter & Gamble bất ngờ tuyên bố sẽ tự quay và phát series phim siêu ngắn “The Golden Pear Affair” trên các tài khoản mạng xã hội của mình. Tập đoàn vừa muốn khai thác thị trường phim siêu ngắn, vừa muốn dùng “The Golden Pear Affair” làm phương tiện quảng cáo cho thương hiệu mỹ phẩm Native của họ.
Tập đoàn truyền thông Fox Entertainment mới công bố đã trở thành cổ đông của nền tảng phim micro Holywater. Hai dịch vụ truyền tải Disney+ và Paramount+ cũng đã bắt đầu tự sản xuất phim micro. Riêng nền tảng Peacock thì hiện đang chiếu lại các bộ phim nổi tiếng của ReelShort như “Fated to My Forbidden Alpha”. Trong khi các “gã khổng lồ” Hollywood đang nhảy vào thị trường phim siêu ngắn thì những công ty Trung Quốc lại đang mở rộng tầm nhìn ra ngoài biên giới nước Mỹ. Có thông tin cho biết ReelShort đang lên kế hoạch đầu tư vào một dự án khởi nghiệp làm phim micro ở Mỹ Latinh.
Đã có một số cái tên ngôi sao Hollywood tham gia các bộ phim micro, đơn cử như tài tử James Franco. Nam diễn viên từng bị kiện tập thể vì tội quấy rối tình dục và không có một vai diễn nổi bật nào từ năm 2018 đến nay. Franco bất ngờ xuất hiện trong bộ phim micro “Love, Lies & Frank” vừa mới bắt đầu chiếu từ tháng 8 vừa qua.
Tuy vậy, đa số ngôi sao trong ngành phim micro là những người đến từ bên ngoài thế giới Hollywood. Nhiều người còn không hề có bất kỳ kinh nghiệm diễn xuất nào trước khi xuất hiện trong bộ phim khiến họ nổi tiếng, đơn cử như Cayman Cardiff. Nam diễn viên chính của series phim nổi tiếng “Fated to My Homeless Billionaire Alpha” vốn là chủ của một phòng gym và cơ sở massage tại bang Utah. Cardiff được một nhà sản xuất Hollywood phát hiện trên Instagram. Nhà sản xuất không muốn các diễn viên nổi tiếng của mình xuất hiện trong phim siêu ngắn nên mới giao vai diễn cho Cardiff. Vậy mà bây giờ chính Cayman Cardiff lại là người nổi tiếng và là một trong những diễn viên phim micro có tiền cát-xê cao nhất.
Đã rõ ràng rằng phim siêu ngắn có một lượng khán giả đông đảo và tiềm năng sinh lời khổng lồ. Điều kỳ lạ là ít khán giả phim micro chủ tâm tìm đến một bộ phim nhất định. Nhiều người chỉ dành thời gian rảnh lướt mạng xã hội rồi bất ngờ bắt gặp một bộ phim nào đó. Một điểm mạnh của phim micro là không có chi phí quảng cáo, nhưng điều này cũng có thể là điểm yếu. Câu hỏi là liệu phim siêu ngắn có tạo được sự kết nối giữa khán giả với diễn viên, đạo diễn và biên kịch không.
Irv Gelb, nhà sản xuất phim Hollywood có nhiều năm kinh nghiệm, cảnh báo: “Khi thị trường băng VHS bùng nổ vào những năm 1980, Hollywood bất ngờ có thêm hàng chục công ty sản xuất phim mới chỉ chuyên làm phim VHS. Gần như chẳng có công ty nào như vậy sống nổi qua 10 năm. Thị trường thay đổi, khán giả ít mặn mà với các bộ phim VHS rẻ tiền và kém chất lượng. Cuối cùng thì vẫn chỉ có các ngôi sao và các đạo diễn nổi tiếng là biến được người xem thành fan hâm mộ gắn bó với họ”.
Ông Gelb còn chỉ ra một yếu điểm khác của các nền tảng phim micro: “Một bộ phim micro thành bại phụ thuộc nhiều vào việc liệu thuật toán có giới thiệu phim với khán giả không. Vậy nhưng khi thuật toán chỉ toàn giới thiệu những bộ phim giống nhau đến 99% thì khán giả sớm muộn cũng sẽ phát chán. Các nền tảng phải sản xuất được các bộ phim thật sự mới, thật sự phá cách thì mới giữ chân được khán giả trả phí hàng tháng”.
