Cùng với Tượng đài Hồ Chí Minh, biểu tượng logo Học viện, thư viện, phòng truyền thống, quảng trường, các tuyến đường kết nối nội bộ được đặt tên theo dòng sự kiện lịch sử của dân tộc, một không gian, cảnh quan của môi trường đào tạo, bồi dưỡng các trình độ lý luận chính trị thuộc Bộ Công an đang từng bước kiến tạo bản sắc trên nền giá trị của “không gian văn hóa Hồ Chí Minh”.
Quang cảnh không gian văn hoá Hồ Chí Minh tại Học viện Chính trị CAND.
1. Liên quan đến thuật ngữ “không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, một thuật ngữ được chính thức đưa vào văn kiện từ Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI (nhiệm kỳ 2020 - 2025). Thuật ngữ này nhanh chóng được đón nhận và nhân rộng trên cả nước. Ngày 24/4/2026, UBND Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục ban hành Kế hoạch số 157-KH/UBND về đẩy mạnh xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh đến năm 2030.
Dưới góc độ nghiên cứu, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” được hiểu là một khu vực địa lý, dân cư cụ thể mà ở đó chứa đựng những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể mang đậm dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nói cách khác, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” chính là một địa điểm mà trong đó các sản phẩm văn hóa vật thể và phi vật thể chứa đựng tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp làm việc và cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tái hiện sinh động, tác động mạnh mẽ, chi phối đời sống, sinh hoạt, nhận thức, hành vi của mỗi cá nhân, nhằm kiến tạo nên môi trường văn hóa chính trị tích cực, tạo động lực cho quá trình phát triển.
Như vậy, về cấu trúc, không gian văn hóa Hồ Chí Minh được cấu thành từ hai thành tố cốt lõi. Một là hệ giá trị văn hóa vật thể, bao gồm: các thiết chế văn hóa, công trình kiến trúc, tượng đài, quảng trường, nhà lưu niệm, bảo tàng, vườn cây Bác Hồ, phòng truyền thống, hệ thống pa-nô, ap-phích, khẩu hiệu tuyên truyền, tủ sách chuyên đề về Bác, thư viện điện tử, kho tài liệu số hóa về cuộc đời và sự nghiệp của Người trên internet hoặc mạng nội bộ. Hai là hệ giá trị văn hóa phi vật thể. Đây là phần hồn của không gian văn hóa, thể hiện qua môi trường giáo dục, đạo đức, nơi mà tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Sáu điều Bác Hồ dạy CAND trở thành chuẩn mực đạo đức, thước đo trong giao tiếp, ứng xử và thực hiện nhiệm vụ công tác Công an.
2. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tinh thần, nỗ lực, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu về một quốc gia: “Hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc”. Lực lượng CAND với sứ mệnh bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ Nhân dân luôn gương mẫu “đi bước trước”, hiện thực hóa mục tiêu đặt ra. Đặc biệt, đối với Học viện Chính trị CAND, một môi trường văn hóa chính trị đậm bản sắc đang được khẳng định từ quá trình xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”.
Đó không chỉ là hoạt động hướng đến những giá trị ngoại hiện mà là yêu cầu cấp thiết, tự thân, là động lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ “đào tạo, bồi dưỡng các trình độ lý luận chính trị” cho cán bộ, chiến sĩ Công an (theo Quyết định số 666/QĐ-BCA ngày 02/02/2026 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy các trường CAND; Thông báo số 112-TB/ĐUCA ngày 29/7/2026).
Đồng thời, không gian văn hóa với hệ giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trở thành mạch nguồn bồi đắp bản lĩnh chính trị, nhân văn cung cấp vũ khí lý luận sắc bén, đanh thép giúp những thế hệ học viên Công an trưởng thành, vững vàng, đầy đủ trình độ, năng lực thực hiện sứ mệnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân, “Bảo vệ, củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng, vai trò, vị trí hạt nhân lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng, sự vững mạnh của chế độ xã hội chủ nghĩa” theo tinh thần Nghị quyết số 22-NQ/TW, ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược an ninh quốc gia.
Công trình biểu tượng logo Học viện Chính trị CAND.
“Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tích hợp hệ giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể về tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh đã trở thành môi trường giáo dục chính trị trực quan nhất chuyển hóa tư tưởng, lời dạy của Người thành sức mạnh nội sinh, giúp mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an “tự soi, tự sửa”, vững vàng bản lĩnh, vượt qua mọi thử thách, cám dỗ, tin theo và tuyệt đối trung thành với Đảng, sẵn sàng đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì khi Đảng, Nhà nước, Nhân dân cần đến. Trong không gian này, lời thề danh dự của CAND Việt Nam nổi bật trên tinh thần “Trung thành nhất – Kỷ luật nhất – Gần dân nhất”.
Phát huy giá trị không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong môi trường giáo dục lý luận chính trị là một yêu cầu khách quan và có ý nghĩa chiến lược cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Trước hết, sự hiện hữu của không gian này giúp “trực quan hóa” các nguyên lý lý luận vốn được coi là khô khan, trừu tượng thành những hình ảnh, thước phim và câu chuyện sinh động về cuộc đời của Bác.
Qua đó, người học không chỉ tiếp thu kiến thức bằng tư duy logic mà còn bằng cả trái tim, cảm xúc. Cơ chế chuyển hóa này giúp tư tưởng của Người thấm sâu vào tâm thức mỗi cá nhân một cách chủ động, tự nhiên, đẩy nhanh quá trình chuyển hóa từ “nhận thức lý luận” thành “hành động tự giác”. Mỗi học viên Công an tự cảm thấy cần phải tích cực rèn luyện phẩm chất “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”.
Chuyển hóa tinh thần Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị về việc “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục phẩm chất "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân” thành hành động thực tiễn, thiết thực qua những buổi trao đổi, những bài giảng, những hoạt động chung tay vì cộng đồng, những tấm gương nhà giáo tận tụy, học viên tiêu biểu, xuất sắc…, qua nếp sống chính quy, kỷ luật và nhân văn.
Đặc biệt, trong kỷ nguyên bùng nổ thông tin hiện nay, việc duy trì một không gian văn hóa vững chắc – cả trên thực địa lẫn không gian số – chính là giải pháp tạo ra “sức đề kháng” tự nhiên cho người học. Đây là “pháo đài” tư tưởng tại chỗ giúp giảng viên và học viên nâng cao bản lĩnh chính trị, chủ động nhận diện và đập tan các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
3. Phát triển không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong xây dựng môi trường văn hóa tại Học viện Chính trị CAND là một nhiệm vụ chính trị trọng yếu, vừa có tính cấp bách trước mắt, vừa mang tầm chiến lược lâu dài.
Việc phát triển không gian văn hóa Hồ Chí Minh là hành động thiết thực nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 30, Nghị quyết số 114 của Chính phủ, Nghị quyết số 162 của Quốc hội, Chương trình hành động của Đảng ủy CATW thực hiện Nghị quyết số 80, Kế hoạch số 448/KH-BCA-X03, ngày 05/6/2026 của Bộ Công an về thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 – 2030 của lực lượng CAND trên tinh thần “Xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú”.
Những giá trị của không gian văn hóa Hồ Chí Minh cũng là minh chứng sinh động trong quán triệt thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW, ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”. Do vậy, không gian văn hóa Hồ Chí Minh chứa đựng được hệ giá trị tinh thần vô giá, “kim chỉ nam” định hướng nhận thức, hành động cho mỗi học viên, bồi đắp, hun đúc bản lĩnh chính trị, lòng trung thành tuyệt đối, phong cách ứng xử nhân văn đậm bản sắc CAND Việt Nam.
Nhận thức rõ điều đó, Học viện Chính trị CAND đã chủ động lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa định hướng nơi đây trở thành một “địa chỉ đỏ”, “điểm đến” giáo dục truyền thống CAND. Tâm điểm không gian là quần thể kiến trúc gồm: tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và phòng truyền thống Học viện – nơi lưu giữ những tư liệu quý giá về cuộc đời, sự nghiệp của Người, gắn liền với lịch sử chiến đấu và trưởng thành của lực lượng CAND, sự phát triển đi lên của Học viện Chính trị CAND. Đây cũng là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa mang đậm bản sắc của Học viện.
Song song với các thiết chế văn hóa truyền thống, trước kỷ nguyên số và yêu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ, Học viện tiếp tục triển khai các hạng mục “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh số”. Việc xây dựng hệ thống thư viện điện tử chuyên đề, các kho học liệu số và bản tin nội bộ về tư tưởng của Người giúp cán bộ, giảng viên, học viên tra cứu, học tập mọi lúc, mọi nơi, tạo nên một môi trường trực quan đa chiều.
Đặc biệt, từ không gian văn hóa trực quan đó, Học viện Chính trị CAND đã đưa tư tưởng của Người thấm sâu vào từng bài giảng, từng chương trình huấn luyện, đào tạo và tích hợp trong mọi hoạt động của Học viện. Thông qua công tác giảng dạy, các khoa lý luận chính trị đã không ngừng đổi mới phương pháp, lồng ghép tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách của Người vào từng chuyên đề cụ thể.
Bên cạnh đó, tinh thần “học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh” được cụ thể hóa qua các kế hoạch triển khai các chương trình hành động tại Học viện. Các hội thi báo cáo viên giỏi, bí thư chi bộ giỏi, thi viết chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, hội thảo, tọa đàm khoa học hay cuộc thi viết tìm hiểu về Sáu điều Bác Hồ dạy CAND được tổ chức thường xuyên. Thông qua những hoạt động thiết thực này, học viên không chỉ nâng cao nhận thức chính trị, bản lĩnh tư tưởng mà còn rèn luyện được tư duy phản biện sắc bén, chủ động nhận diện, phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch.
Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Không chỉ tác động vào nhận thức, không gian văn hóa Hồ Chí Minh còn là tấm gương phản chiếu, định hình nên môi trường văn hóa chính trị. Hệ giá trị cốt lõi trong tư tưởng của Người được chuyển hóa thành quy tắc ứng xử, thành tinh thần trách nhiệm, tận tụy, chuẩn mực của người thầy giáo Công an; thành ý thức tổ chức kỷ luật và kỷ luật thực thi; thành thái độ lễ phép, tôn trọng, kỷ luật của học viên; thành văn hóa điều lệnh, nếp sống chính quy… Đó chính là nguồn động lực lan tỏa giá trị văn hóa của Học viện Chính trị CAND, cũng là mạch nguồn bồi đắp bản lĩnh người chiến sĩ Công an.
Tóm lại, phát huy giá trị không gian văn hóa Hồ Chí Minh gắn với kiến tạo môi trường văn hóa là một hành trình bền bỉ, mang tính chiến lược dài hạn. Trong kỷ nguyên số đầy biến động, những giá trị văn hóa cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là kim chỉ nam, là điểm tựa tinh thần vô giá cho mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an.
Từ không gian văn hóa thiêng liêng này, những học viên Công an sẽ thắp sáng ngọn lửa của niềm tin và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân. Đó chính là hành động thiết thực nhất thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 12-NQ/TW, quyết tâm xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
