Ba Hương

Ba và mẹ

Trước khi về làm con dâu của ba mẹ, tôi là cô bé hàng xóm ở khu tập thể Thanh Xuân Bắc. Nhà tôi và nhà ba mẹ có hai cánh cửa vuông góc với nhau, chung một khoảnh hành lang chừng một mét vuông và luôn được lau sạch bong. Sáng - chiều, xe tuyến lại đón cán bộ đi làm. Ba luôn xách một chiếc túi da nhỏ màu xanh, trong đó có bữa trưa mẹ chuẩn bị cho ba và cặp tài liệu màu đen. Dáng ba đi khoan thai và luôn cười vui, trêu đùa mọi người từ cầu thang xuống xe.

Mẹ tôi là người phụ nữ rất đặc biệt. Đối với mẹ, chỉ có chồng con và gia đình là quan trọng nhất. Mẹ nghỉ hưu sớm để chăm sóc ba, chăm sóc gia đình. Nhìn mẹ nấu ăn, tôi có cảm giác toàn bộ tình yêu thương của mẹ được đặt vào đó. Ba luôn nhắc đến mẹ với tất cả sự trìu mến. Ba nói, gia đình mình không thể được yên ấm, hạnh phúc nếu không có mẹ.

Hai cha con cũng hay trêu đùa chuyện "tình yêu, tình báo". Một lần về Hà Tĩnh, ba dắt tôi ra chợ Hà Tĩnh, ba nói đi gặp một người bạn. Đến đầu chợ, ba ngồi xuống bên cạnh bác bơm xe. Hai người ôm chầm lấy nhau và vừa cười, vừa khóc. Đó là người bạn từ thời thơ ấu của ba. Thời mới 9-10 tuổi, ba vừa đi học, vừa nhảy xe khách đi bán kẹo cu đơ từ Hà Tĩnh ra Vinh, vừa làm liên lạc cho cách mạng. Ba kể chuyện ba và các bạn đi "ve" gái ở Hà Tĩnh cho tôi nghe. Thanh niên mà, vất vả, bận rộn cũng không quên "ve" các o và cuối cùng "o mượn giày" đã chiến thắng.

Đó là năm 1956. Mẹ 17 tuổi, đang là học sinh Trường Phạm Hồng Thái. Vào một lễ kỷ niệm của nhà trường, mẹ trong đội đồng diễn và mẹ "để ý" thấy ba có đôi bata trắng nên mượn để biểu diễn. Ba khi đó là chàng trinh sát 20 tuổi của Công an Khu IV, đóng quân ở xóm Nước Đá, ngoại ô Vinh. Bài thơ chính là nỗi tương tư của chàng trinh sát với cô nữ sinh. Ngày đó, ông ngoại bán cà phê nổi tiếng ở Vinh, đồng thời là cơ sở hoạt động của Công an Khu IV. Tình cảm của chàng trinh sát và cô nữ sinh được vun đắp từ những lần ba qua quán của ông nhận tài liệu.

“Thân gửi người mượn giày”
Nhìn giày lại nhớ đến ai
Như trăng nhớ bướm những ngày bình minh
Đêm nay trở giấc một mình
Thấy giày vương vấn trắng tinh nụ cười
Tay ai đánh phấn lòng tôi
Phải chăng gửi gắm những lời thơ vui
Trăng treo lơ lửng ngang đồi
Thắm sương hoa lá mỉm cười ý xuân
Biết nhau trong buổi thượng tuần
Lòng ta như ánh trăng rằm sáng soi
Nhìn giày đọc ý thơ vui
Viết dòng kỷ niệm nhớ người mới quen.

Ba và công việc của tôi

Sau khi sinh hai con, tôi vào làm ở Chuyên đề An ninh thế giới. Những tin hội nghị đầu tiên của tôi được ba nhận xét rất tỉ mỉ. Khi đó tôi chưa học báo chí, không có khái niệm về làm báo. Các thủ trưởng sửa chữa, cắt gọt không ít. Ba nói: An ninh thế giới là một hiện tượng hiếm của báo chí Việt Nam. Nhưng cái hiếm, cái đặc biệt rồi sẽ mất nếu không có bản sắc riêng, không có những cây bút sắc sảo. Tư liệu, góc khuất của tư liệu lúc đầu sẽ thu hút độc giả nhưng lâu dài, bạn đọc cần biết thêm về các góc nhìn đa chiều của tư liệu đó. Nên tập trung làm những bài phân tích, bình luận. Không chỉ bình luận thời sự mà cần tìm kiếm tư liệu dày dặn để phân tích sự kiện trong quá khứ. Quá khứ qua đi nhưng sự kiện lịch sử luôn có tính kéo dài và tác động đến hiện tại. Nếu sự kiện trong quá khứ qua đi là dấu chấm hết thì chuyên mục “Tư liệu” không bao giờ hấp dẫn.

Về đề tài trong nước, mình là báo của Công an, viết như An ninh thế giới là đúng hướng rồi, đề cao những hy sinh, vất vả của cán bộ, chiến sĩ để người dân thêm quý trọng sự bình yên của cuộc sống. Giữ gìn an ninh, trật tự trên nhiều lĩnh vực và có nhiều lực lượng luôn chiến đấu, giành chiến công và hy sinh thầm lặng, không thể đưa công khai tất cả. An ninh thế giới phải có những cây bút "viết khéo" để truyền tải được điều đó.

Ba ốm

Công việc nhiều và bệnh tật đã khiến sức khỏe của ba xuống rất nhanh. Mắt ba mờ dần. Sau khi được phẫu thuật, bác sĩ yêu cầu ba không được đọc trong vòng 3 tháng. Nhưng vừa xuất viện là ba lại đọc ngay, làm ngay. Phòng làm việc của ba ở nhà luôn sáng đèn đến 2-3 giờ sáng. Nhưng mỗi sáng, ba vẫn rất vui khi ăn sáng cùng các cháu. Ông cháu ríu rít đủ chuyện. Có những bí mật mà hôm trước cháu chưa kịp kể cho ông nghe thì sáng ra sẽ thầm thì to nhỏ với ông chuyện "tình yêu" ở lớp. Con gái bé nhỏ của tôi luôn ríu rít với ông. Khi chưa biết nói, hai ông cháu đã có thể "tâm sự" cả ngày về những chuyện chỉ có ông mới hiểu.

Dần dần, bác sĩ nghiêm cấm ba làm việc quá giờ và "nhờ" tôi nhắc ba về sớm. Hết giờ chiều, tôi đưa hai con vào cơ quan chơi với ông. Ông đưa giấy bút cho các cháu vẽ trong lúc chờ ông làm việc. Nhờ đó mà ba về nhà sớm hơn, gác bớt công việc để chơi với cháu. Hai năm cuối, ba ở viện nhiều hơn. Mẹ tôi không rời ba nửa bước. Cùng lúc mẹ đóng cả vai điều dưỡng, hộ lí, y tá và cả chuyên gia tâm lí. Mẹ gần như thức trắng đêm để xoa lưng, bóp chân cho ba. Ban ngày, mẹ vẫn đảm đương nhiệm vụ như những y, bác sĩ của Khoa A11, Bệnh viện 108. Đến giờ thì tôi hiểu, chỉ có Tình Yêu mới có thể làm nên điều phi thường đến thế.

Biết ba không muốn ăn nhưng sẽ rất "dũng cảm" trước các cháu nên chiều nào tôi cũng đón con vào viện, kể ông nghe chuyện ở lớp, chuyện học hành, chuyện bạn A thích bạn B nhưng bạn B lại thích bạn C. Sau mỗi câu chuyện như phim Hàn Quốc đó, ba có thể ăn gần hết khẩu phần quy định của bệnh viện.

Ba kể cho tôi nghe về những người từng nuôi giấu ba dưới hầm bí mật, chuyện về đài địch tuyên truyền đã "thủ tiêu" được "trùm tình báo Bắc Việt". Ba muốn đi thăm đồng đội thời kỳ gian nan đã cùng ba chiến đấu giải phóng đất nước. Ba muốn tôi thu xếp thời gian viết hồi ký cho ba. Người con được ba yêu quý nhất như tôi đã không thực hiện được điều đó. Tôi nói: Ba cho con tên và địa chỉ, con đón các cô chú, các bác về chơi với ba. Nhưng con nhỏ, việc nhà, việc công đã cuốn tôi đi. Để đến giờ, cuộc sống chiến đấu của ba chỉ đọng lại trong lòng chúng con qua lời kể của bạn bè, đồng nghiệp. Và đó cũng là điều duy nhất tôi ân hận khi làm con của ba.

Thứ Bảy, ngày 22/5/2004. Cả nhà ở trong bệnh viện. Ba đau lắm nhưng ba chỉ nhíu đôi lông mày lại. Suốt đêm hôm đó, ba được chuyển vào phòng cấp cứu. Sáng Chủ nhật, tôi mới hỏi được mấy câu thì ba giục tôi về xem các cháu thế nào. Tôi không bao giờ tin được đó là những giây phút cuối cùng tôi được bên cạnh ba. Vừa về đến nhà, đặt nồi cháo chưa kịp sôi thì em Lê Minh Hà gọi cả nhà quay lại viện.

Đó là một ngày Hà Nội rất nóng.

Tôi vẫn nhớ ba tôi - người mỗi khi đi làm về luôn đến chỗ bà ngoại tôi ngồi để: "Con chào mẹ, con đi làm về". Đó là tấm gương cho chúng tôi không bao giờ "đi không chào, về không báo".

Tôi vẫn nhớ ba tôi - người luôn thủ thỉ kể chuyện ngày xưa, chuyện ngày nay để nhắc nhở các con không bao giờ được quên công ơn của mẹ, phải biết yêu thương nhau, nỗ lực phấn đấu trên từng vị trí công tác, nhận mọi nhiệm vụ được phân công, không được ngại khó, không được giấu dốt. Giấu dốt không bao giờ tiến bộ.

Hai mươi hai năm đã qua.
Ba đã yên lòng.
Các con của ba đã trưởng thành, xứng đáng với công lao nuôi dạy của ba mẹ.

Các cháu đã và đang học tập, nỗ lực phấn đấu trên từng lĩnh vực. Đích tôn của ba đang công tác tại đúng địa bàn khi ba biệt phái sang Bộ Ngoại giao, làm việc tại đúng căn phòng của ba ngày xưa.
Giờ con đã hiểu. Đó là truyền thống gia đình, là nếp nhà, ba nhỉ!