Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Lần đầu tiên sau nhiều tháng giao tranh và phong tỏa, các bên đều phát đi tín hiệu tích cực về triển vọng khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz. Hôm 4/8 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, một thỏa thuận có thể đạt được “ngay trong ngày mai hoặc ngày kia”. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng xác nhận các cuộc đàm phán đã đạt tiến triển đáng kể.

22082320394f931.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát đi thông điệp mang tính "vừa đàm phán, vừa răn đe" với Iran. Ảnh: Reuters

Về phía Iran, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei đánh giá các cuộc trao đổi với Oman diễn ra tích cực, đồng thời làm rõ rằng các cuộc thương lượng hiện nay chỉ được tiến hành thông qua Oman, chứ không phải đàm phán trực tiếp với Mỹ.

Nếu đạt được đồng thuận, đây sẽ là bước đột phá đầu tiên kể từ khi tuyến hàng hải chiến lược này gần như bị tê liệt bởi xung đột.

Theo một báo cáo của Reuters, trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28/2, Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế mở. Khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên giao dịch trên thế giới từng đi qua eo biển này, song lưu lượng vận tải đã giảm xuống mức rất thấp sau các cuộc tấn công của Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Theo các nguồn thạo tin, phương án đang được thảo luận giữa Iran và Oman quy định các tàu đi vào Vịnh Ba Tư sẽ sử dụng tuyến hàng hải do Iran kiểm soát, trong khi các tàu rời Vịnh sẽ đi theo tuyến do Oman quản lý. Các tàu cũng sẽ phải nộp phí dịch vụ nhằm chi trả cho hoạt động bảo đảm an ninh hàng hải và bảo vệ môi trường biển.

Tuy nhiên, chính cơ chế quản lý này từng trở thành điểm gây tranh cãi lớn nhất. Tổng thống Donald Trump nhiều lần phản đối việc thu phí quá cảnh tại eo biển Hormuz. Gần nhất, ông Trump nói với Fox News, cảnh báo Iran sẽ bị tấn công rất mạnh nếu hai bên không đạt thoả thuận.

Tờ Wall Street Journal nhận định, các tín hiệu tích cực xuất hiện không đồng nghĩa những bất đồng đã được tháo gỡ. Tờ này cho rằng đàm phán cần giải quyết được ba vấn đề lớn gồm cơ chế thu phí quá cảnh, các bảo đảm an ninh đối với tàu thương mại và phạm vi quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Các bên đều phát đi tín hiệu tích cực về triển vọng khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz. Ảnh: Caspianpost

Các bên đều phát đi tín hiệu tích cực về triển vọng khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz. Ảnh: Caspianpost

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn chưa chính thức chấp thuận đề xuất mới, làm gia tăng khả năng tiến trình có thể tiếp tục kéo dài.

Một trong những nhận định đáng chú ý nhất đến từ David des Roches, cựu Giám đốc về chính sách vùng Vịnh tại Lầu Năm Góc. Theo ông, khuôn khổ thỏa thuận nhiều khả năng sẽ nghiêng về việc Iran quản lý hoạt động trong vùng lãnh hải của mình nhưng không cản trở quyền đi lại vô hại qua vùng biển thuộc chủ quyền của Oman.

Ông đánh giá đây "có lẽ là kết quả tốt nhất có thể đạt được ở thời điểm hiện nay", bởi giải pháp này vừa giúp Iran duy trì yếu tố chủ quyền, vừa bảo đảm nguyên tắc tự do hàng hải mà cộng đồng quốc tế theo đuổi. Đây cũng là lý do Oman tiếp tục giữ vai trò trung gian quan trọng nhất trong tiến trình đàm phán.

Dù các cuộc đàm phán đang ghi nhận tiến triển, tình hình thực địa vẫn cho thấy bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ phải đối mặt với phép thử lớn. Theo Aljazeera, những ngày gần đây vẫn xảy ra các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trên các tuyến hàng hải trong khu vực.

Hôm 4/8, Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu hàng đã bị một vật thể không xác định bắn trúng khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz, cách cảng Al Khasab của Oman khoảng 37 km. Công ty an ninh hàng hải Ambrey xác nhận con tàu bị hư hại, dù chưa rõ quốc tịch hay loại hàng hóa chuyên chở.

Cùng ngày, một tàu chở hàng treo cờ Ấn Độ bị đánh chìm ngoài khơi Yemen, sau khi trúng một xuồng chở thuốc nổ tại khu vực Biển Đỏ. Toàn bộ 14 thuyền viên đã được lực lượng bảo vệ bờ biển Yemen cứu sống. Bộ Ngoại giao Ấn Độ lên án vụ việc, trong khi giới chức Yemen nghi ngờ đây là một cuộc tấn công của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn - nhóm đã nhiều lần nhắm mục tiêu vào các tàu thương mại đi qua Biển Đỏ.

Không chỉ trên biển, căng thẳng cũng lan sang Arab Saudi. Lực lượng Houthi tuyên bố đã tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào một "mục tiêu nhạy cảm" tại sân bay Najran, để đáp trả các hoạt động quân sự của Arab Saudi tại Yemen. Nhóm này trước đó cũng tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải đối với các tàu có liên hệ với Arab Saudi đi qua eo Bab el-Mandeb - cửa ngõ nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.

Những diễn biến trên cho thấy, ngay cả khi Mỹ và Iran tiến gần hơn tới một thỏa thuận về Hormuz, các tuyến hàng hải chiến lược của Trung Đông vẫn đối mặt với nguy cơ bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công từ những lực lượng vũ trang trong khu vực. Đây cũng là lý do giới quan sát nhận định bất kỳ thỏa thuận nào đạt được trong những ngày tới sẽ mới chỉ là bước đầu của một tiến trình ổn định an ninh hàng hải còn nhiều thách thức.

Kỳ vọng về một thỏa thuận khơi thông eo biển Hormuz đã nhanh chóng tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu. Kết thúc phiên giao dịch ngày 4/8, giá dầu Brent giảm 5,3%, xuống còn 78,3 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ mất 5,7%, còn 75,7 USD/thùng. Đây đều là mức thấp nhất trong vòng ba tuần.

Theo các chuyên gia, diễn biến này cho thấy giá dầu vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố địa chính trị. Triển vọng tiến gần hơn tới một giải pháp ngoại giao giữa Mỹ và Iran đã giúp thị trường hạ bớt mức "phí rủi ro" vốn được phản ánh vào giá dầu trong thời gian qua.

Dù vậy, Ngân hàng Goldman Sachs nhận định giá dầu Brent nhiều khả năng sẽ tiếp tục dao động trong vùng 80-90 USD/thùng cho đến khi xuất hiện thông tin rõ ràng về một thỏa thuận mới giữa Washington và Tehran hoặc căng thẳng quân sự tại khu vực leo thang trở lại.

Kim Khánh

Các tin khác

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Mỹ không kích Iran đêm thứ chín liên tiếp, dầu thô vượt mốc 90 USD/thùng

Mỹ không kích Iran đêm thứ chín liên tiếp, dầu thô vượt mốc 90 USD/thùng

Trung Đông tiếp tục trải qua một đêm bất ổn khi quân đội Mỹ tiến hành các đợt không kích dồn dập nhằm vào hàng loạt thành phố của Iran. Những động thái này đánh dấu đêm thứ chín liên tiếp hai bên giao tranh, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng chính thức sụp đổ, thương vong của phía Mỹ gia tăng và thị trường năng lượng toàn cầu bắt đầu chao đảo.

Thỏa thuận Mỹ - Iran lại bên bờ đổ vỡ, chảo lửa Trung Đông lan rộng

Thỏa thuận Mỹ - Iran lại bên bờ đổ vỡ, chảo lửa Trung Đông lan rộng

Chiến sự giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn khốc liệt nhất kể từ khi bùng phát hồi tháng 2. Các cuộc không kích và trả đũa qua lại không chỉ tàn phá hạ tầng quân sự mà còn nhắm trực tiếp vào các cơ sở dân sự trọng yếu, trong bối cảnh thỏa thuận hòa bình vừa ký kết đã bị phía Iran tuyên bố đình chỉ.

Mỹ oằn mình hứng chịu "thảm họa kết hợp"

Mỹ oằn mình hứng chịu "thảm họa kết hợp"

Khói từ các đám cháy rừng bao trùm miền Đông nước Mỹ, lũ quét tiếp tục tàn phá bang Texas nhiều ngày liên tiếp, trong khi hàng loạt đám cháy mới bùng phát ở khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Các chuyên gia cảnh báo sự kết hợp của những hiện tượng cực đoan này phản ánh rõ nét tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, khi nhiều hình thái thiên tai xảy ra đồng thời và khuếch đại lẫn nhau.

Đức - Pháp tìm cách “vá” lá chắn phòng thủ chung châu Âu

Đức - Pháp tìm cách “vá” lá chắn phòng thủ chung châu Âu

Đức và Pháp tìm các cơ chế hợp tác mới trong lĩnh vực quốc phòng nhằm chứng minh vai trò “đầu tàu” trong tiến trình xây dựng năng lực phòng thủ chung của toàn Liên minh châu Âu (EU), bất chấp khác biệt sâu sắc về các chương trình phát triển vũ khí.

Khói bốc lên từ một vụ nổ tại một địa điểm mà Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho là các cuộc tấn công vào Iran ngày 14/7. Ảnh do Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ phát hành.

Căng thẳng Mỹ - Iran: Thỏa thuận hòa bình đổ vỡ, nguy cơ xung đột lan rộng

Trong một động thái đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong quan hệ Mỹ - Iran, Trưởng đoàn đàm phán cấp cao của Iran, ông Mohammed Bagher Ghalibaf, tuyên bố các lực lượng vũ trang nước này hiện được toàn quyền tiến hành các biện pháp đáp trả đối với những gì Tehran gọi là "hành động xâm lược của kẻ thù". Tuyên bố được đưa ra sau loạt cuộc không kích của Mỹ nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, khiến ít nhất 7 binh sĩ nước này thiệt mạng.

Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành "Hormuz thứ hai"

Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành "Hormuz thứ hai"

Eo biển Bab al-Mandeb, tuyến hàng hải quan trọng kết nối kênh đào Suez, đứng trước nguy cơ bị phong tỏa tương tự eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột giữa Arab Saudi-Houthi có dấu hiệu tái bùng phát và Iran liên tiếp phát cảnh báo rắn.

Liên minh phòng không mới và bước ngoặt chuyển giao vũ khí tại Ukraine

Liên minh phòng không mới và bước ngoặt chuyển giao vũ khí tại Ukraine

Chiến sự tại Ukraine đã bước sang năm thứ năm với những biến động không ngừng. Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) giữa hai bên ngày càng leo thang, châu Âu và Ukraine đang xúc tiến thành lập một liên minh phòng không tích hợp mới, đồng thời ghi nhận những cam kết chuyển giao công nghệ quốc phòng chưa từng có từ Pháp.

Châu Á oằn mình ứng phó với thời tiết cực đoan

Châu Á oằn mình ứng phó với thời tiết cực đoan

Chỉ trong chưa đầy hai tuần đầu tháng 7, hàng loạt quốc gia châu Á đã hứng chịu các đợt mưa lũ, sạt lở và bão nhiệt đới liên tiếp, khiến hơn 100 người thiệt mạng, hàng triệu người phải sơ tán hoặc mắc kẹt.

Iran áp dụng học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông?

Iran áp dụng học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông?

Một nguồn thạo tin an ninh chia sẻ với Press TV, rằng động thái gần đây của Iran không còn đơn thuần là đòn đáp trả, mà phản ánh việc nước này áp dụng một học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông, thay vì những phản ứng được tính toán nhằm thể hiện quyết tâm nhưng vẫn tránh một cuộc xung đột toàn diện.