Theo Reuters, giá dầu thế giới tiếp tục tăng trong ngày 29/9, dù xuất khẩu từ các nhà sản xuất lớn tại Trung Đông đã lên mức cao nhất kể từ tháng 2.
Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ngày 16/9 cho biết, dầu thô có thể được bơm trở lại qua đường ống Đông – Tây của Arab Saudi trong vài ngày thay vì mất nhiều tuần như một số dự báo, sau khi phải tạm đóng vì hứng chịu các cuộc tấn công bằng UAV của Houthi. Thông tin này tiếp tục cho thấy vai trò của tuyến đường ống chiến lược trong bối cảnh khủng hoảng Hormuz.
Gần đây, Iran tuyên bố sẽ thiết lập một “vùng hạn chế” mới quanh eo biển Hormuz. Thực tế, Tehran thời gian qua đã cho thấy khả năng gây gián đoạn đáng kể đối với hoạt động đi lại qua eo biển. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định, Iran sẽ phải đối mặt với rất nhiều thách thức nếu thực sự muốn áp đặt quyền kiểm soát eo biển, đặc biệt với những tàu được quân đội Mỹ hộ tống.
Trong bối cảnh Mỹ nối lại việc tập kích các mục tiêu tại Iran sau hơn một tháng, Iran ngày 31/8 ngay lập tức có động thái đáp trả, đồng thời, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã ra một tuyên bố cứng rắn.
Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.
Chosunbiz hôm 25/8 dẫn lời đại diện phía Tehran tuyên bố, việc mở lại eo biển Hormuz phụ thuộc vào việc Mỹ thực hiện các cam kết trong biên bản ghi nhớ đạt được hồi tháng 6.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth mới đây tuyên bố Washington có thể duy trì sức ép hàng hải với Iran “vô thời hạn”, song nhiều chuyên gia cho rằng khả năng theo đuổi một chiến dịch kéo dài đang đặt ra những thách thức không hề nhỏ.
Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.
Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.
Cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện Mỹ diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa nước này và Iran tiếp tục leo thang, với số thương vong của quân đội Mỹ gia tăng và chi phí quân sự ngày càng lớn.
Một nguồn thạo tin an ninh chia sẻ với Press TV, rằng động thái gần đây của Iran không còn đơn thuần là đòn đáp trả, mà phản ánh việc nước này áp dụng một học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông, thay vì những phản ứng được tính toán nhằm thể hiện quyết tâm nhưng vẫn tránh một cuộc xung đột toàn diện.
Hôm 26/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo, lực lượng của họ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran để đáp trả vụ tấn công vào một tàu thương mại đang đi qua eo biển Hormuz.
Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.
Reuters dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải mới nhất ngày 18/6 cho biết, ba siêu tàu chở dầu mang cờ Arab Saudi, vận chuyển khoảng 6 triệu thùng dầu thô, đã đi qua eo biển Hormuz chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt xung đột giữa hai nước.
Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.
Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.
Có những địa danh chỉ hiện ra rõ nhất khi bị chặn lại. Hormuz là một nơi như thế. Eo biển hẹp nối Vịnh Ba Tư với Biển Arab là nơi khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày, tương đương gần 1/5 tiêu thụ dầu và nhiên liệu lỏng toàn cầu. Trong hơn 100 ngày tuyến hàng hải ấy tê liệt, thế giới mới thấy nền kinh tế hiện đại vẫn có thể bị chi phối bởi một dải nước hẹp đến mức nào.
