Mới đây, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã lên tiếng kêu gọi xây dựng môi trường, cộng đồng, để lứa tuổi thanh thiếu niên trên toàn thế giới có thể được vận động an toàn và thuận tiện mỗi ngày.
Ông Ghebreyesus cho hay: “Trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn, mà là xây dựng trường học, đường phố và cộng đồng nơi việc vận động, vui chơi và duy trì lối sống năng động trở nên an toàn, dễ dàng và bình thường”.
Lời kêu gọi được đưa ra khi WHO công bố kết quả nghiên cứu đăng hôm 4/11 trên The Lancet Global Health, tạp chí khoa học chuyên về sức khỏe toàn cầu. Nhóm nghiên cứu đã tổng hợp 389 cuộc khảo sát tại 140 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 3,2 triệu người từ 11 - 17 tuổi tham gia.
Theo ước tính cho năm 2025, khoảng 240 triệu thanh thiếu niên, tương đương một phần tư nhóm tuổi này trên thế giới, cho biết trong bảy ngày trước khảo sát, các em không có ngày nào vận động đủ 60 phút ở cường độ vừa đến mạnh. Trung bình, thanh thiếu niên đạt ngưỡng này trong 2,7 ngày/tuần và chỉ 14% đạt ngưỡng trong cả bảy ngày.
Các em gái ít vận động hơn các em trai ở gần như mọi quốc gia và khu vực của WHO. Cụ thể, 28% nữ và 22% nam không có ngày nào đạt mốc 60 phút. Ở nhóm vận động đủ cả tuần, tỷ lệ tương ứng là 11% và 17%. Khác biệt giữa các nước cũng rõ rệt. Tỷ lệ thanh thiếu niên không có ngày nào đạt mốc này dao động từ khoảng 4% đến hơn 40%.
Những con số này có ý nghĩa rất quan trọng trong đánh giá công tác phòng bệnh. WHO xác định thiếu vận động là một yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2 và một số loại ung thư. Việc hình thành thói quen vận động từ tuổi vị thành niên vì thế có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe.
Bác sĩ Etienne Krug, Giám đốc Ban Các yếu tố quyết định sức khỏe, Nâng cao sức khỏe và Phòng bệnh của WHO, nêu rõ rằng vận động còn giúp cải thiện sức khỏe tinh thần và trạng thái khỏe mạnh nói chung, hỗ trợ quá trình tăng trưởng và phát triển lành mạnh, đồng thời tạo điều kiện để người trẻ học hỏi, xây dựng các mối quan hệ và phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, khi mức trung bình toàn cầu ít thay đổi suốt 15 năm, điều cần xem xét là các chính sách hiện hành đã tiếp cận được những em ít vận động nhất hay chưa.
Giáo sư Seth Flaxman, người phụ trách mô hình thống kê của nghiên cứu, cho rằng các chính sách cần tạo cơ hội tham gia cho nhóm thanh thiếu niên hiện ít vận động nhất. Dữ liệu tại Anh cho thấy một khía cạnh khác cần chú ý. Số ngày đạt ngưỡng trung bình giảm từ 4,6 ngày/tuần ở nhóm 11 tuổi xuống 3,6 ngày/tuần ở nhóm 17 tuổi. Kết quả này gợi ý rằng các chương trình vận động cần tính đến nhu cầu và lịch sinh hoạt khác nhau của học sinh theo từng độ tuổi.
WHO nhấn mạnh, cơ hội vận động của thanh thiếu niên chịu ảnh hưởng từ nơi các em sống, học tập, đi lại và sử dụng thời gian rảnh. Đường đến trường có an toàn để đi bộ hoặc đạp xe hay không, khu dân cư có sân chơi dễ tiếp cận hay không, chi phí tham gia các hoạt động thể thao ở mức nào. Chuẩn mực xã hội và lối sống ngày càng gắn với màn hình cũng có thể ảnh hưởng đến mức độ tham gia.
Tiến sĩ Tessa Strain, tác giả chính của nghiên cứu đề xuất: "Hãy tạo cơ hội vận động xuyên suốt ngày học, phát triển không gian xanh và bảo đảm các tuyến đường an toàn để học sinh đi bộ hoặc đạp xe tới trường. Cách tiếp cận này mở rộng cơ hội vận động ra ngoài tiết học thể dục. Chẳng hạn, một tuyến đường an toàn có thể giúp học sinh sống gần trường đi bộ thường xuyên, còn sân trường mở sau giờ học có thể tạo thêm lựa chọn cho những em khó tiếp cận cơ sở thể thao".
Theo giới chuyên gia, lối sống ngày càng gắn với màn hình cũng có thể ảnh hưởng đến mức độ tham gia vận động của thanh thiếu niên. Ảnh minh họa. Nguồn: Stock photo
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus kêu gọi các quốc gia cần xây dựng những chính sách giúp hoạt động thể chất trở thành một phần dễ dàng, an toàn và dễ tiếp cận trong cuộc sống thường ngày.
Việc thúc đẩy các hoạt động thể chất tại trường học, đầu tư vào các tuyến đường đi bộ và đạp xe an toàn, cũng như xây dựng các cộng đồng khuyến khích lối sống năng động sẽ tạo thêm nhiều cơ hội để người trẻ vận động, vui chơi và duy trì sự năng động trong cuộc sống hàng ngày của mình.
Được biết, sau cảnh báo này, 84 doanh nghiệp và liên đoàn trong ngành hàng thể thao đã ký thư ngỏ do Liên đoàn Công nghiệp hàng thể thao thế giới (WFSGI) điều phối. Các bên cam kết mở rộng cơ hội vận động cho người trẻ, chú trọng những em ít vận động nhất và thu hẹp khoảng cách tham gia giữa nam và nữ.
Tùy điều kiện của từng doanh nghiệp, thư ngỏ gợi ý những hướng hành động như giúp người trẻ dễ tiếp cận sản phẩm thể thao hơn, đầu tư vào các chương trình khuyến khích vận động và hỗ trợ các hoạt động tại trường học, cộng đồng.
