Cha mẹ tôi đều là công nhân xây dựng. Mẹ tôi bị tai nạn lao động. Sức khoẻ giảm sút nhiều. Thế nên, anh tôi phải nghỉ học, đi lao động như một người lớn. Chẳng hiểu sao, tôi chán học và bắt đầu lêu lổng. Lúc mới đầu, chỉ ban ngày sau chuyển sang đêm. Mẹ có biết chuyện nhưng chỉ nhắc qua loa, vì mẹ luôn mệt lử. Mẹ bán quà vặt ở ga tầu hoả, hầu như suốt ngày. Cha thì nhiều lần nhìn tôi ái ngại. Bây giờ, tôi hiểu cha đau đớn chừng nào.
Vâng, sinh con ra, cha mẹ nào chẳng muốn cho con được ăn học tử tế… Chúng tôi, vài đứa trẻ mười hai mười ba tuổi, cứ ăn xong bữa tối, là lặng lẽ tụ tập và ra khỏi nhà. Chúng tôi chạy nhảy trên vỉa hè, đương nhiên không dám hò hét. Hò hét sẽ bị cảnh sát bắt phạt. Nhưng hát khe khẽ với nhau thì thường xuyên. Các bài hát đầu Ngô mình Sở, do nghe lỏm của người lớn, câu được câu chăng, hay do chúng tôi tự bịa ra bất chợt. Chúng tôi hát về đủ thứ trên đời.
Thời gian đầu, tôi thường vẫn về nhà lúc trời khuya khuya. Sau đấy, theo bạn bè, tôi cứ nấn ná. Rồi do cha mẹ không mắng chửi, tôi được thể, vui chơi ngoài phố hầu suốt đêm dài. Tôi người phổng phao, có lẽ trông cũng hấp dẫn. Vài bạn trai thích cặp kè. Thỉnh thoảng một người đáng tuổi cha chú xán lại, rủ tôi đi nhảy. Tôi không đáp, mà bỏ đi chỗ khác, thường cùng cô bạn thân. Đôi lần, một bạn trai nhìn chằm chằm vào ngực tôi, tôi xấu hổ cúi gằm. Những chuyện ấy mau chóng chìm vào vô vàn niềm vui khác. Chẳng hạn, những chuyện cười. Từ những vật dụng quen thuộc như quyển vở, cây bút, các bạn có thể kể những giai thoại, khiến mọi người cười nghiêng ngả. Thời gian trôi qua thật nhanh. Điều không ngờ đã tới: Tôi thích ở ngoài hơn ở nhà! Quả thật, ở nhà, mẹ có vẻ rầu rĩ quá. Cha thì luôn luôn tư lự. Anh lầm lì. Nhà chẳng khác nào như có người vừa chết. Tôi bỗng cứ thấy mình mắc lỗi gì đó, cha mẹ và anh vẫn coi tôi là trẻ con “vắt mũi chưa sạch”.
Có những ngườì lớn, dĩ nhiên hầu hết là đàn ông, lúc cho chúng tôi kẹo bánh, lúc nhờ chúng tôi đọc báo, thưởng tiền hay lon đồ uống. Thế là chúng tôi không thấy các ông ấy xa lạ và đáng ngại. Có khi, một vài anh còn chụm đầu vui vẻ hát cùng. Những lời mẹ nhắc nhở bị quên bẵng. Thậm chí, tôi còn nghĩ mẹ quá lo xa. Chỉ mỗi khi cha ra tìm đón về, thường vào nửa đêm, tôi mới hơi thảng thốt. Tôi tự hứa không đi chơi khuya nữa.
Được vài ngày, ngựa lại quen đường cũ…Và… Bỗng dưng, một số bạn cả nam lẫn nữ hay quấn lấy tôi. Các bạn mua tặng tôi những thứ đắt tiền. Ví dụ, vòng tay nạm ngọc, vòng cổ kim cương lóng lánh. (Thực ra, đó là ngọc và kim cương giả). Các bạn bảo rằng tôi đã lớn, lại xinh đẹp, phải diện vào cho xứng tầm. Tôi chân thật tin như thế, nên thoải mái hoà nhập với các bạn. Chúng tôi thường hát với nhau những bài dân ca Brazil hay nhất. Vừa bá vai nhau hát, vừa chụp ảnh. Và tập nhâm nhi cà phê đặc.
Thời gian đầu, chúng tôi gặp gỡ dưới những cây cổ thụ. Về sau, chúng tôi đường hoàng vào những quán bar nhỏ. Tôi bị ép ăn uống đôi món gọi là “cao lương mỹ vị”. Những người đàn ông tầm tuổi ba mươi xuất hiện. Họ được giới thiệu với mấy đứa chúng tôi là cha chú trong nhà. Họ ăn mặc chải chuốt, hay nói chuyện văn thơ nghệ thuật. Họ lịch sự và bao giờ cũng gượng nhẹ, nuông chiều cánh con gái choai choai như tôi. Tình thân trỗi dậy tự nhiên và không phải không khiến tôi choáng váng.
…Buổi tối hôm ấy mới chừng chín giờ, chúng tôi được cánh người lớn mời đi “dạ hội”. Bốn năm người lên một tắc xi. Đoàn xe bon bon qua những đâu, tôi không hay biết gì. Cuối cùng là một khách sạn lớn. Đèn sáng trưng. Chúng tôi được ngồi ăn tiệc và nghe nhạc sống rộn ràng. Tôi được động viên uống rượu nặng. Thế là chuếnh choáng. Một chị da trắng dìu tôi vào căn phòng thơm dìu dịu. Chị thay váy áo cho tôi. Trắng toát một màu. Khi trở ra, tôi trở thành tiên nữ. Đôi mắt lấp lánh tự tin và kiêu hãnh, dáng vẻ khoan thai và hạnh phúc, đôi bàn tay đĩnh đạc và mềm mại.
Từ đó, một người đàn ông trong nhóm nói trên không rời tôi nửa bước. Tôi như mơ đi... Rồi chú Chacal, - tên người đàn ông - khoác cánh tay tôi, đưa tôi ra một chiếc xe con màu trắng bóng lộn. Cửa vừa mở, một người cao lớn nhảy đến: “Xin lỗi Chacal. Cháu Tarassa, bố cháu đến kìa…”. Người ấy nắm tay tôi, chỉ về phía một người đứng trước cửa khách sạn, và tức tốc kéo tôi chạy nhanh về phía đó. Cửa một xe con bật mở. Tôi bị đẩy khẽ lên. Chiếc xe vút đi như bay trong đêm tối mịt mùng…
Vâng, tôi được đón về một làng quê nghèo miền Nam xa thẳm. Đây là vùng chuyên trồng mía. Bốn bên mía bạt ngàn. Làng mạc như những vườn hoa xinh xắn nổi lên giữa cái biển màu xám mênh mông, thỉnh thoảng lại cuộn sóng dạt dào, như trong truyện cổ. Sáng hôm sau và nhiều ngày nữa, tôi khóc đứng khóc ngồi. Mẹ của chú Ruffato, người “bắt cóc” tôi, cứ ôm lấy tôi, khẽ nựng nịu như vỗ về đứa cháu nhỏ. Bà già rồi, lưng hơi gù, mắt đau đáu điều gì bí ẩn, mái tóc bạc bơ phờ, nụ cười móm mém, đáng tuổi bà ngoại. Không thể tránh được ánh mắt xót thương vô cùng nhân hậu của bà trên khuôn mặt khắc khổ, tôi dịu lòng dần. Các bác các cô con bà, các cháu bà quấn quýt tôi như người ruột thịt.
Như mọi người, tôi cũng ăn bánh ngô là món chủ lực và bắt đầu đi làm mía. Công việc bận rộn, mồ hôi nhễ nhại, bụi mù trời ngứa ngáy, nhưng luôn rộn rã tiếng cười. Cần nói cho rõ, tôi yên tâm ngay sau cái đêm hôm ấy. Chú Ruffato đã nói kỹ cho mẹ chú biết về chuyện của tôi. Hoá ra, đám trẻ “đi hoang” tại khu phố của mình là một thế giới đủ mùi vị cay đắng ngọt bùi. Trẻ trai đa phần dù muốn dù không cũng được “huấn luyện” thành tội phạm ở mọi đẳng cấp. Trẻ gái thì phần lớn thành gái bán dâm. Trong đám trẻ gái, một số không nhiều được chăm sóc đặc biệt, để làm nô lệ tình dục cho những kẻ lắm bạc nhiều tiền.
Đúng là chuyện thật như đùa: Công cụ mua vui đơn thuần, bị nạo vét mọi rung động, đến thành tuyệt đối vô cảm, lại được hiểu như là người tình lý tưởng, vợ bé giá cao ngất trời, hay thiên thần hộ mệnh có một không hai! Số phận của những bé gái được tuyển chọn như vậy là vô cùng khắc nghiệt: Vĩnh viễn bị tách khỏi gia đình, không sống nữa mà tồn tại như một trò vui xác thịt biến hoá khôn lường, đầy ê chề nhục nhã, đầy tởm lợm nhuốc nhơ!... Đặc biệt, các bé ấy chỉ có lối thoát duy nhất khi không còn là đồ chơi nữa, đó là cái chết, thường không ai được tỏ!...
Tôi là một nạn nhân khốn cùng như vậy. Chú Ruffato làm việc trong quán bar nhỏ mà có thời tôi hay ra vào. Chú hỏi han hay “thám tử” thế nào đó, nên đã nắm vững âm mưu của những kẻ táng tận lương tâm, coi tiền là Chúa. Chú đã bỏ ra bao công sức và tiền bạc để cứu tôi bằng được. Chú rất ít về thăm nhà. Có về thăm chỉ thoáng chốc. Tôi cũng vậy. Từ khi bị đưa xuống miền Nam, tôi chỉ dám về thăm nhà hai bận. Và thăm bí mật. Năm năm rồi, tôi thành thạo công việc làm mía, và có thể sống tạm ổn ở gia đình chú, nhưng hầu chưa được tâm sự với chú nhiều. Mãi gần đây, một thời gian dài, chú bặt tin, anh trai nhất quyết đưa tôi tìm thăm chú, tôi mới vỡ lẽ, chú đổi chỗ làm liên tục, khắp nước, và liên tục cứu được nhiều em bé da đen trong những hoàn cảnh éo le trăm hình ngàn vẻ.
Hôm ấy, sau bao đận can đảm hỏi thăm, chúng tôi tìm được mộ chú giữa rừng. Ấy là một ngôi mộ cao to, toàn đá chất chồng, cỏ xanh rì xen hoa đỏ tím vàng phất phơ ở những khe hở của đá. Hàng tuần vẫn có người thay nhau tới xén cỏ và tỉa hoa. Mộ luôn luôn ấm áp tình người, chứ không lạnh lẽo. Mộ không hề cô đơn, dù được ẩn mình xa xôi trong vắng lặng. Chao ôi, những người như chú dù sao cũng bị nhòm ngó, bôi nhọ và tấn công, những cú đòn ngầm tàn độc. Mười người đang sùi sụt khóc hay quỳ đăm chiêu quanh mộ. Họ đều mang ơn cứu mạng của chú.
Người trẻ nhất, mới mười lăm, đôi mắt vẫn thất thần, cho hay, em đang chạy trốn cảnh sát truy đuổi, chú đã hứng lấy luồng đạn để em chạy thoát. Em bị đổ riệt ăn cắp số tiền lớn trong khách sạn, khi em vào thăm mẹ đang chạy bàn. Tên kẻ cắp về sau bị phát hiện. Người cảnh sát bắn nhầm xin giải nghệ và thường đến đây thăm chú trong những tiếng thở dài không sao kìm nén. Ôi, lời chú lời vàng: “Phải làm sao phá bỏ được thói tục coi thường dân da đen. Điều này mới là cốt tử…”.
Nguyễn Nghĩa Tình (dịch)
