Người Việt, tình Việt

Lòng quả cảm, tính dũng mãnh cộng hưởng với tình đoàn kết yêu thương luôn là một đòi hỏi duy nhất, tối thượng để lập nên nhân cách, cốt cách cho người Việt. Một cốt cách cao đẹp, không đồng lẫn, khó so bì...

Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng...

Câu ca dao có tự ngàn xưa mà như vẫn tươi son cung bậc cảm xúc tháng năm này. Tiếng reo hân hoan ngày hội ngộ, vẳng sâu hơn có tiếng thầm thì tình ly loạn sầu thương... Ấy là lời đúc kết, ký thác ẩn mang niềm dự cảm lo âu của tổ tiên nòi giống.

Lại thêm một tiếng thơ cũng nặng niềm cảm khái về tình dân tộc, nghĩa xương máu đồng bào: "Từ thuở mang gươm đi mở cõi/ Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long" (Huỳnh Văn Nghệ).

Đôi tiếng tơ tình u trầm mà thống thiết, ngỡ đồng vang tự những mấy ngàn năm. Đó chừng là lời thiên mệnh, do thế trụ chiến lược, sừng sững của hình hài sông núi mà nhiều phen phải nếm trải thiên tai, địch họa. Ở nơi thế đất này, vì vậy, lòng quả cảm, tính dũng mãnh cộng hưởng với tình đoàn kết yêu thương luôn là một đòi hỏi duy nhất, tối thượng để lập nên nhân cách, cốt cách cho người Việt. Một cốt cách cao đẹp, không đồng lẫn, khó so bì.

Chuyện ngàn năm về tình đồng bào dân tộc Việt thì nhiều. Bài viết nhỏ này chỉ xin mở đôi tấm "nhiễu điều" soi lấy chiếc "giá gương" vừa qua thời binh lửa. Đôi câu chuyện liên quan đến nghề văn báo bút mực.

Ngày đất nước còn chia cắt, ở miền Nam những năm cuối thập niên 50 đầu thập niên 60 thuộc về chính phủ Ngô Đình Diệm. Dù là lãnh đạo của hai miền đối địch nhưng Bác Hồ, khi nhắc về vị tổng thống họ Ngô vẫn dành lời tôn trọng đúng mức.

Như sách Hồ Chí Minh - biên niên tiểu sử, đã dẫn lời Đại sứ Ba Lan tại Ủy ban Quốc tế giám sát Hiệp định Giơnevơ năm 1954, kể lại trong hồi ký của mình rằng "cuối năm 1954, trước khi vào Sài Gòn, tôi tới chào Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khi tiễn tôi ra cửa, Chủ tịch nói: "Nhờ đại sứ chuyển lời hỏi thăm của tôi tới ông (chú ý: Chủ tịch không nói tổng thống - NV) Ngô Đình Diệm".

Thấy tôi có vẻ ngạc nhiên, Chủ tịch nói tiếp: Ông Diệm là người Việt Nam. Là người Việt Nam, ai cũng có lòng yêu nước. Ông ấy yêu nước theo cách của ông" (nguyên văn tiếng Pháp "à sa manière).

Hay Ông Edward Miller dẫn chi tiết nhà ngoại giao Ấn Độ Ramcohundur Goburdhun, hỏi Hồ Chí Minh về Ngô Đình Diệm (tại Hà Nội, 1962): Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xem Ngô Đình Diệm là một "nhà yêu nước" và nhắn gửi với Goburdhun rằng: "Hãy bắt tay ông ấy [Diệm] giùm tôi nếu như ngài gặp ông ấy". "Misalliance: Ngo Dinh Diem, the United States, and the Fate of South Vietnam".

Sự tôn trọng đối phương, qua lời Hồ Chủ tịch giản dị, thành thực mà căn cốt sâu xa. Tình cảm ấy có từ tinh thần - văn hoá truyền thống. Tình yêu nước, gốc rễ xuất phát bởi tình yêu con người. Vậy hiển nhiên tình cảm yêu nước lớn lao mạnh mẽ bao nhiêu thì tình yêu con người lớn bấy nhiêu.

Trong kho tàng ca dao, tục ngữ dân ta đã lưu bao lời nhắc nhủ: "Bầu ơi thương lấy bí cùng/ Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn...". Nhẹ nhàng hơn: "Lời nói không mất tiền mua/ Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau...". Hay gọn mà sắc: "Lời nói gói vàng", "Lời nói đọi máu"... Lời nhắc nhủ của Hồ Chủ tịch, soi vào ngàn năm tình dân tộc như thấy một dòng huyết mạch bền bỉ không ngơi.

Lại liên hệ việc gần. Trong chuyến đi thăm Mỹ của cựu Chủ tịch Nước Nguyễn Minh Triết, có diễn ra cuộc gặp mặt ấm áp tình đồng tộc với bà con Việt kiều. Vị cựu Phó tổng thống Việt Nam Cộng hòa (cũ) Nguyễn Cao Kỳ là một trọng khách. Trả lời phỏng vấn báo chí, vị cựu Phó tổng thống có nói, đại ý, ...

Chúng tôi cũng muốn thống nhất đất nước, nhưng đã không làm được. Những người anh em phía bên kia họ làm được. Vậy tôi xin ngả mũ kính chào họ...". Quả là lời sòng phẳng, có chính khí, biết tôn trọng đối phương, tôn trọng thực tế lịch sử.

Những ý kiến đó có điểm gặp ở tình đồng bào dân tộc. Ấy là tình người sinh tự một dòng, lớn trong một nước, biết vượt lên trên quan điểm chính trị.

Tình cảm, tinh thần dân tộc, sâu xa trong tâm thức người Việt và nó luôn chi phối, dẫn đường cho các thế hệ cháu con, lệch kê, nghiêng đỡ, chị ngã em nâng mà đi qua mọi đau thương dâu bể thế thời. Với các bậc học thức cao, các vị nguyên thủ thì phẩm chất tinh thần, tình yêu dân tộc càng cần phải đặt lên trên hết. 

Có vậy tư cách dân tộc, nhân cách con người mới đủ sức chinh phục, đủ tầm đại diện. Tạo dựng một đời sống xã hội yên bình, hạnh phúc trong tình yêu thương gắn kết con người, đồng loại mới đích thực là biểu hiện cao quý nhất cho một nền chính trị tri thức, tiến bộ.

Trọng tình - Đạo sống căn bản của người Việt, là khuôn vàng thước ngọc cho mọi thời.

Người làng - nước với nhau thì trong phép cư xử: "Máu chảy ruột mềm; Con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ; Tối lửa tắt đèn có nhau; Lá lành đùm lá rách...". Với giặc giã vẫn soi đường trong chiếc "giá gương" nhân nghĩa, "Đánh kẻ chạy đi, không đánh người chạy lại" và, "Lấy đại nghĩa thắng hung tàn/ Lấy chí nhân thay cường bạo..." (Nguyễn Trãi).

Trọng tình - Đạo sống căn bản của người Việt. Nếu ví tượng hình: Trọng tình là một đài hoa lộng lẫy sắc hương, thì đài hoa tình Việt nhiều phen nở bên bờ vực thẳm. Ví là một nụ cười thì nụ cười tình Việt bao lần nở trên vết thương sâu.

Bởi lý do vô cùng giản dị mà thiêng liêng của người Việt, tình Việt: Gìn giữ toàn vẹn tình yêu thương dân tộc, đồng nghĩa gìn giữ toàn vẹn đất đai thiêng liêng Tổ quốc.

Đỗ Trọng Khơi

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?