Ngày mai sẽ có nắng

Ngô tôi vẫn luôn tin rằng, còn sống là còn hy vọng và ngày mai là một ngày tươi đẹp. Trong hạnh phúc hay khổ đau, lúc hanh thông hay thất bại, khi vượng khí hay lỡ vận, Ngô vẫn tuyệt đối giữ nguyên niềm tin vào điều này, tuyệt chưa bao giờ có ý nghi ngờ hay xét lại.

Có thể năm xưa đọc sách bị ảnh hưởng của nhân vật nhiều quá, cũng có thể lúc nào trong mình cũng luôn hồn nhiên, cho dẫu ngày hôm nay có ra sao thì mai sau nghĩ về đó luôn là một miền ký ức ấm êm.

Thế nên hôm nay có buồn rũ người thì đoán chắc ngày mai sẽ được mỉm cười vậy.

1. Cô giáo tiểu học ấy vừa bị phụ huynh bắt quỳ gối để họ có thể thứ tha vì cô giáo trót phạt con của họ quỳ gối trước đó. Chuyện này hệt như oan oan tương báo trong sách vở tiểu thuyết vậy, ngươi nợ ta một đao, không kể một năm hay mười năm, một đời hay hai đời, nhưng nhất định ta phải trả lại cho ngươi một đao nguyên vẹn. 

Ngươi nợ ta một quãng ân tình, không kể là ngươi hay con ngươi, nhất định ta sẽ phải báo cho bằng hết sự khổ sở mà ta đang gánh chịu vì sự bạc bẽo của ngươi.

Cổ Long tiên sinh viết mấy mươi bộ sách, nảy sinh ra một nhân vật thật kỳ thú, ấy chính là Lý Tầm Hoan, biệt hiệu Tiểu lý phi đao, đao phóng ra chưa bao giờ trật, ngọn đao mỏng như lá lúa, tay cầm bằng gỗ tạp không có gì đặc sắc, cái đặc sắc chính là người sử dụng đao. 

Nhưng giang hồ không sợ hãi hay kính trọng Lý Tầm Hoan vì tài phóng đao, họ sợ hãi và kính trọng Lý Tầm Hoan vì Lý Tầm Hoan không phải là một con người. Lý Tầm Hoan không phải là một con người vì luôn luôn nghĩ đến người khác, cả đời Lý Tầm Hoan tin rằng ai làm bất cứ điều gì cho dù đúng hay sai đều có nguyên nhân, và nguyên nhân ấy đều đáng thương, đáng được thông cảm.

Chính vì lẽ đó, Lý Tầm Hoan vĩnh viễn chỉ là một nhân vật trong sách vở.

Con người sinh sống cốt yếu luôn nói yêu thương nhân văn nhưng trong tận thẳm sâu là bản năng, một bản năng kỳ lạ. Bản năng của sự báo thù, bản năng của sự hành hạ hoặc trả lại cho đủ đầy sự hành hạ mà mình trót nhận lãnh từ một cá nhân nào đó. Câu chuyện phụ huynh bắt cô giáo quỳ gối để trả thù cho con mình cũng bắt nguồn từ bản năng này.

Đầu tiên phải thừa nhận rằng hình thức xử phạt học sinh như đánh vào tay, vào mông, bắt quỳ gối, véo tai hay bất cứ hình thức nào có đụng chạm đến thân thể hoặc xúc phạm, trấn áp tinh thần học sinh đều phản tác dụng, đều sai trái. Và đó là điều không nên hiện hữu trong bối cảnh xã hội phát triển như hiện nay, khi mà đa phần những đứa trẻ vốn là nguồn sống, vốn là của để dành của các bậc làm cha làm mẹ.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Ngô tôi tin rằng nếu không may con em của chúng ta bị cô giáo phạt quỳ gối, chúng ta cũng sẽ có những phản ứng mất bình tĩnh. Tất nhiên, không thể nào luận giải theo lối, ngày xưa tôi đi học bị thầy cô xử phạt thế này thế kia còn không sao huống hồ chỉ là quỳ gối. Xưa khác nay khác, nhận thức cũng khác và tư duy cũng khác.

Nhưng có một điều mà không phải ai cũng nhận thấy đó chính là không thể giải quyết một vụ việc theo lối lấy cái sai để trừng trị một cái sai. Và nếu tin rằng rường cột của một quốc gia chính là giáo dục thì đừng bao giờ chỉ nhìn vào một sự vụ mà hãy nhìn cả một con đường khiến vụ việc ấy hiện hữu.

Chuyện cô giáo bị bắt quỳ là hệ quả của những chuỗi ngày mà hình ảnh người thầy giáo cô giáo, của cả một giai đoạn mà sự tôn nghiêm của người thầy người cô bị quên lãng, nếu không quên lãng thì là bị xem nhẹ.

Không ai trong chúng ta nên người mà không nhờ vào sự chăm sóc, giáo huấn của bố mẹ,;sự chăm sóc truyền thụ kiến thức của thầy cô. Vị trí ta có hôm nay, ngôn ngữ ta sử dụng hôm nay, nhận thức của ta hôm nay, thành công của ta hôm nay, trước tiên là sự cố gắng không ngừng nghỉ của bản thân; nhưng sự cố gắng ấy dựa trên tiền đề mà chúng ta thụ hưởng từ gia đình, từ nhà trường, vĩnh viễn không thể nào cố quên đi hoặc nghĩ khác đi được.

Là quan chức cũng vậy, là thường dân cũng vậy, là tỉ phú cũng vậy, là khố rách áo ôm cũng vậy, là thương nhân cũng vậy mà làm kẻ ngửa tay xin thí thực cũng vậy.

2. Trong truyền thống người Việt được lưu truyền gìn giữ nhiều đời thì người thầy giáo cô giáo luôn có vị trí đặc biệt. Hẳn nhiên, tay mặt này thì đen mặt kia thì trắng, người cũng có người nọ người kia, nhưng những thầy cô không giữ trọn đạo thầy cô ít lắm, thầy cô đáng kính vẫn nhiều hơn.

Đọc sách thấy trò làm quan to đến cổng nhà thầy vẫn phải xuống kiệu khoanh tay bước vào, thầy không may thác đi thì môn đồ tuần tự thay phiên nhau chăm sóc mộ, dựng lều hương khói. 

Chuyện ấy xưa lắm rồi, chỉ là nhắc lại để thấy tinh thần tôn sư trọng đạo mà thôi. Ông đồ làng có anh sĩ tử hỏng khoa thi hay là vị quan cáo lão điền viên thì vẫn luôn được tôn trọng như nhau. Cha muốn con theo học chữ cũng cắp con gà vào nách, xách chai rượu trên tay đến nhà thầy, miệng nói với thầy thì cười, miệng bắt con chào thầy thì nghiêm, tuyệt không dám có một cử chỉ bất kính.

Ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm nối năm, thế kỷ trôi theo thế kỷ, khoảng cách cao vời vợi của thầy với trò ngày càng trở nên gần gũi hơn. Dẫu vậy thì thẳm sâu trong tâm tưởng thì trò vẫn kính trọng thầy cô là không suy suyển, ít nhất với Ngô tôi là như vậy.

Nhưng rồi không hiểu từ đâu, không biết từ sự đổi thay nào, hình tượng những thầy giáo cô giáo bắt đầu trở nên buồn bã hơn rất nhiều.

Thầy giáo cô giáo dạy thêm bị một lực lượng hùng hậu xông vào nhà bắt quả tang quay phim chụp ảnh không khác gì cảnh khám rượu lậu trữ thuốc phiện ngày xưa. 

Thầy giáo cô giáo phải chung chi để được vào biên chế hoặc được suất dạy gần nhà. Ngô tôi còn nghe tâm sự các thầy cô được cử đi dạy ở miền ngược muốn về miền xuôi cũng phải quỵ lụy trăm bề, quỵ lụy từ ông hiệu trưởng cho đến ông giám đốc sở, cực khổ muôn phần.

Rồi cô giáo được điều đi làm nhiều vụ chính trị bằng cách tiếp khách nhân dịp hội hè đình đám nào đó; rồi cũng có cô giáo là hiệu trưởng ăn chặn, ăn bớt khẩu phần của trẻ; rồi cũng có ông hiệu trưởng cấu kết với quan chức thoái hóa mua dâm của nữ sinh; rồi cũng có bà hiệu trưởng nói dối đến cùng vụ taxi chở bà vào tận sân trường gây nên tai nạn khiến một học sinh tiểu học gãy chân, rồi cũng có vị hiệu trưởng chèn ép đến cùng một giáo viên khi giáo viên này lên tiếng vì những tiêu cực của nhà trường….

Ngô tôi nói điều này có gì sai các vị bỏ quá cho, chúng ta đang có một lớp người làm quản lý giáo dục hết sức lệch lạc và thiếu chuẩn mực của những cá nhân làm công tác sư phạm, công tác trồng người.

Không cần nhìn đâu xa, cứ nhìn ngay chuyến tàu vét danh hiệu Phó Giáo sư - Giáo sư bị báo giới phanh phui, bị Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc điểm mặt, 94 trường hợp có vấn đề sẽ thấy. 

Chúng ta có thêm rất rất nhiều phó giáo sư - giáo sư, hẳn nhiên trong số ấy cũng có vô cùng nhiều những bậc đáng kính, những bậc tâm huyết với giảng dạy, với nghiên cứu khoa học nhưng chắc chắn không thể nào có ít những vị chỉ cần danh hiệu để giương oai diễu võ, để lên mặt với đời, để cũng cờ mão, cũng cân đai như cụ Tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến từng vịnh.

Bởi nếu xét thấy ta chưa được, ta chưa đủ chuẩn thì cố bằng mọi cách để có danh hiệu làm gì. Hẳn, khi chưa chuẩn, khi chưa được mà vẫn muốn cố thì phải lươn lẹo, thì phải hầu hạ biếu xén, thì phải chạy chỗ này cống một phần, chạy sang chỗ kia cống một phần, rồi lén lút đi sao chép nghiên cứu, rồi âm thầm đi đạo văn của người biến thành cái của mình. 

Một cá nhân không giữ được lòng tự trọng mà đi thực hiện những hành vi đáng lên án đó thì làm phó giáo sư mà làm gì, làm giáo sư mà làm gì. Chẳng những không đóng góp gì được cho quốc gia mà càng khiến quốc gia có thêm một gánh nặng vì vấn nạn chạy danh hiệu, chạy tước vị.

Khi những nhà quản lý giáo dục vẫn loay hoay trong mớ bòng bong ấy thì rất khó để hy vọng vào những điều tốt đẹp mà những thầy giáo cô giáo, những người trực tiếp tham gia vào công việc trồng người, vào quá trình hình thành nhân cách học sinh sẽ được thụ hưởng.

Thượng bất chính thì hạ tắc loạn, mà thân phận những thầy giáo cô giáo vốn đa phần hiền hậu ấy thì loạn ra sao. Nên họ chỉ có thể thụ động trở thành nạn nhân của sự loạn từ trên xuống vậy, bây giờ là loạn từ bên ngoài vào.

Dẫu đớn đau cũng phải thừa nhận, với giáo dục, giọt nước đã tràn ly; với giáo dục không phải là hồi chuông cảnh báo gióng lên nữa mà chiếc chuông đánh gõ liên hồi cũng đã muốn vỡ đi rồi.

3. Chính vì vậy, muốn có ngày mai là một ngày nắng, ngày mai là một ngày khác, ngày mai là một ngày tốt đẹp thì phải chấn chỉnh, phải thay đổi ngay từ hôm nay. Đơn giản, vĩnh viễn ở bất cứ thể chế hay quốc gia nào đi chăng nữa, ở thời đại hay thời điểm nào đi chăng nữa thì giáo dục luôn là rường cột của quốc gia, thành hay bại, văn minh hay lạc hậu cũng do giáo dục quyết định.

Và giả như ai đó đang làm lãnh đạo ngành giáo dục không đủ sức thực hiện điều này thì có lẽ phải mong chờ vào quyết tâm của Chính phủ kiến tạo.

Việc đã gấp lắm rồi.

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

Phim Việt và bài toán ứng xử với nguyên mẫu

Phim Việt và bài toán ứng xử với nguyên mẫu

Dù chưa ra mắt nhưng dự án phim “Hoàng hậu cuối cùng” đang vướng phải những rắc rối xung quanh mối quan hệ giữa nguyên mẫu – nhân vật. Trước đó, nhà sản xuất phim “Em và Trịnh”, “Kiều”…cũng gặp phải những phản ứng về vấn đề này. Tuân thủ những quy định về pháp lý hay áp dụng ứng xử có lý có tình để giải bài toán với nguyên mẫu vẫn là điều khiến các nhà làm phim loay hoay.

Nền kinh tế bạc: Động lực thực sự hay ảo vọng?

Nền kinh tế bạc: Động lực thực sự hay ảo vọng?

Khi tỷ lệ sinh toàn cầu suy giảm và tuổi thọ trung bình không ngừng kéo dài, thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy của một khái niệm kinh tế mới: "nền kinh tế bạc" với toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và ngành công nghiệp phục vụ nhóm dân số cao tuổi. Khắp nơi trên thế giới, các chính phủ đang chạy đua biến "gánh nặng nhân khẩu học" thành một động cơ tăng trưởng mới. Nhưng câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: liệu đây có thực sự là trụ cột kinh tế của thế kỷ 21, hay chỉ là một phép thử đầy rủi ro trước một cuộc khủng hoảng dân số chưa từng có tiền lệ?

Cha ông ta chống gian lận thi cử

Cha ông ta chống gian lận thi cử

Thời phong kiến, những người gian lận thi cử bị đánh giá tư cách rất thấp. Thế nhưng, vẫn có những vụ gian lận xảy ra, dù triều đình đã tìm nhiều biện pháp để phòng ngừa.

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games (EG) là giải thi đấu thể thao dành cho các vận động viên sử dụng doping. Ý tưởng này nghe qua thì thật điên rồ, nhưng sự kiện EG đầu tiên vừa diễn ra vào ngày 24/5 tại thành phố Las Vegas, Mỹ. Giải đấu lôi kéo sự tò mò của cả những người không mấy mặn mà với thể thao. Ai cũng muốn biết xem khoảng cách giữa các vận động viên có và không sử dụng chất cấm là bao xa.

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

Đến thời điểm này, "danh phận" di tích Hoành Sơn Quan nằm trên đỉnh đèo Ngang vẫn bị "treo" trong suốt hàng thập niên qua và chưa chốt định được một cách rõ ràng với một tâm thế hoàn toàn mới. Vì vậy, đã đến lúc phải có "trọng tài" thiết lập cơ chế đồng quản lý, phát huy giá trị di tích.

Đạo giáo trong triều đình Việt

Đạo giáo trong triều đình Việt

Trong thời kỳ Bắc thuộc ở nước ta, Đạo giáo thịnh hành lúc nhà Đường cai trị, nên khi nước ta bắt đầu thời kỳ độc lập, ảnh hưởng của Đạo giáo vào triều đình vẫn rất lớn.

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.