Năm nhà báo Liên Xô nổi tiếng trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại

Nghề báo thường đòi hỏi con người phải có sự dũng cảm nhất định, thậm chí là tính phiêu lưu, đặc biệt là các nhà báo quân đội. Nhiều người trong họ sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình vì những bản tin, bức ảnh, thước phim quý giá trực tiếp thực hiện tại mặt trận. Bài viết sau đây giới thiệu 5 nhà báo, nhà văn, nhà thơ Liên Xô nổi tiếng đã từng hoạt động trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại.

Yury Levitan

Phát thanh viên huyền thoại Liên Xô Iury Levitan là người có công rất lớn trong cuộc chiến tranh chống phát xít của nhân dân Liên Xô. Người ta gọi giọng đọc của Iury Levitan là "Tiếng nói của đất nước", "Tiếng nói của Liên Xô vĩ đại" hay "Niềm hy vọng của Liên Xô".          

Thời bấy giờ, các chương trình phát thanh quan trọng nhất của đất nước Xôviết đều do Yury Levitan thực hiện: tin quân Đức tấn công Liên Xô, các mệnh lệnh của Tổng tư lệnh tối cao Stalin, tin về đánh chiếm Berlin, ngày chiến thắng, ngày Liên Xô phóng vệ tinh đầu tiên của loài người, ngày Yury Gagarin bay vào vũ trụ...

Lần đầu tiên đến Moskva từ thành phố Vladimir, Iury Levitan chỉ mới học hết lớp 9. Ông ước mơ trở thành  diễn viên nhạc kịch. Tuy nhiên, do không được Học viện Sân khấu Moskva chấp nhận, ông phải tham gia một nhóm phát thanh viên, và thật bất ngờ, số phận ông bắt đầu thay đổi từ đây.

Iury Levitan hoạt động trong nhóm một thời gian trước khi được lãnh tụ Stalin nhận ra giọng đọc tuyệt vời của ông. Tháng 1/1934, Iury Levitan, khi đó mới 20 tuổi,  đã trở thành phát thanh viên chính của Đài phát thanh Moskva.

Phát thanh viên huyền thoại Liên Xô Yury Levitan.
Phát thanh viên huyền thoại Liên Xô Yury Levitan.

Tiếng  nói của Iury Levitan như mở đầu cho những năm tháng đấu tranh chống phát xít của nhân dân Liên Xô. Thậm chí, năm 1941, khi quân đội phát xít đánh sập tháp truyền thanh Moskva, Iury Levitan vẫn bền bỉ truyền đi những thông tin chiến trận qua một đài phát thanh nhỏ hơn ở thành phố Sverdlovsk.

Trùm phát xít Hitler có lẽ là người "đánh giá cao" phát thanh viên Levitan nhất. Hitler đã gọi ông là “kẻ thù số 1” (sau Stalin). Mật vụ Đức thậm chí treo thưởng 250.000 mác để "lấy đầu" Levitan.

Ngày 9/5/1945, Iury Levitan  vinh dự được mời đến điện Kremlin để đọc thông báo chiến thắng của quân đội Liên Xô cho hàng triệu người dân Liên Xô. Ông chỉ có 35 phút chuẩn bị và vượt qua Quảng trường Đỏ rợp bóng cờ hoa để đến phòng thu âm.

Yury Levitan mất năm 1983 vì bệnh tim, tên ông được đặt cho các đường phố ở Vladimir, Alma Ata, Ufa, Tver...

Konstantin Simonov

Tuổi thơ của nhà văn, nhà thơ, nhà báo quân đội Konstantin Simonov,  tác giả bài thơ nổi tiếng “Đợi anh về” gắn liền với chiến tranh. Bố ông tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất và mất tích ở mặt trận. Sau khi học xong lớp bảy, Konstantin Simonov làm thợ tiện ở Saratov, sau đó ở Moskva. Tuy nhiên, tài năng văn chương của ông sớm bộc lộ: Konstantin Simonov sáng tác những bài thơ đầu tiên của mình vào khoảng năm 1935, và năm 1936, lần đầu tiên các tác phẩm của ông đã được xuất bản. Mong muốn có được một học vấn văn học bài bản, Konstantin Simonov vào học Trường Viết văn Gorky, sau đó ông được nhận vào học sau đại học tại Trường Đại học triết học, văn học và lịch sử Moskva mang tên N. G. Chernyshevsky.

Năm 1939, Konstantin Simonov được phân công đến thành phố Khalkhin Gol và không trở lại làm nghiên cứu sinh nữa. Đối với ông, chiến tranh bắt đầu từ đây, trên sông Khalkhin-Gol. Konstantin Simonov tham gia các khóa đào tạo phóng viên chiến trường, ngay từ đầu chiến tranh ông chủ yếu đăng bài trên tờ “Tin tức”, đồng thời cộng tác với các tờ báo chiến trường như “Cờ trận”, “Sao đỏ”...

Konstantin  Simonov là nhà báo xông xáo, ông đã từng đứng trong hàng ngũ những người bảo vệ hai thành phố Odessa và Stalingrad, tham gia trận đánh Kursk, đã nhìn thấy những lò thiêu man rợ của trại tập trung Auschwitz và ngọn cờ đỏ bay phấp phới trên nóc tòa nhà Quốc hội Đức.

Kết thúc chiến tranh, Konstantin Simonov được phong quân hàm đại tá. Ông được trao tặng Huân chương Chiến tranh vệ quốc hạng 1, các huy chương "Phòng thủ Moskva" và "Phòng thủ Kavkaz”. Sau chiến tranh, ông tiếp tục hoạt động báo chí, là Tổng biên tập Báo Văn học của Hội Nhà văn Liên Xô.

Musa  Dzhalil

Musa Dzhalil là nhà thơ và nhà báo Liên Xô nổi tiếng người dân tộc Tatar. Ông sinh năm 1906 tại tỉnh Orenburg. Năm 1919, ông vào học Trường Đại học giáo dục quốc dân Tatar. Năm 1931, ông tốt nghiệp khoa văn  của Đại học Quốc gia Moskva. Năm 1931-1932, ông làm biên tập viên cho các tạp chí thiếu nhi. Tập thơ đầu tay của ông “Chúng tôi đi” được xuất bản năm 1925.

Năm 1941, Musa Dzhalil ra mặt trận, làm phóng viên quân đội và tham gia các trận đánh. Ông đã chiến đấu tại mặt trận Leningrad và Volkhov, viết bài cho báo “Dũng khí”. Một năm sau khi chiến tranh xảy ra, trong chiến dịch tấn công Lyuban của Hồng quân Liên Xô, Musa Dzhalil bị thương nặng ở ngực và bị bắt làm tù binh. Ngày 25 tháng 8 năm 1944, nhà thơ bị xử bắn tại một trong những nhà tù ở Berlin.

Trên Tổ quốc mình, một thời gian dài Musa Dzhalil bị coi là tay sai của giặc và là kẻ phản bội. Mọi thứ chỉ thay đổi vào năm 1953, khi xuất hiện bài báo của Konstantin Simonov: nhà văn đã công bố những bài thơ cuối cùng của Dzhalil và chứng minh rằng ông đã chiến đấu vì tổ quốc đến giây phút cuối cùng, và là người yêu nước chân chính. Kết quả là Musa Dzhalil đã được phục hồi danh dự hoàn toàn và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô. Năm 1957, ông được trao Giải thưởng Lênin.

Mikhail Sholokhov

Nhà văn Liên Xô nổi tiếng Mikhail Sholokhov sinh năm 1905 tại tỉnh Rostov trong một gia đình nông dân bình thường. Năm 1912, ông vào học ngay lớp 2 trường tiểu học, sau đó học ở nhiều trường khác nhau ở Moskva, Voronezh, Rostov. Mikhail Sholokhov bắt đầu sáng tác những truyện ngắn đầu tiên của mình khi ông lên mười tuổi.

Sau đó, trở lại Moskva, Mikhail Sholokhov bắt đầu viết văn, đồng thời ông tích cực tự học và  tham gia hoạt động trong nhóm văn học "Cận vệ trẻ". Bài báo đầu tiên của Mikhail Sholokhov được đăng năm 1923 trên tờ “Tuổi trẻ”. Và một năm sau, các truyện ngắn “Những câu chuyện sông Đông”  bắt đầu xuất hiện trên tờ  "Người Lêninít trẻ". Năm 1925, Mikhail Sholokhov bắt đầu sáng tác một trong những tác phẩm chính của mình - tiểu thuyết "Sông Đông êm đềm".

Cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại bắt đầu, Mikhail Sholokhov trở thành phóng viên quân đội. Ông viết cho các tờ “Sự thật” và “Sao Đỏ”, ông thường ra tiền tuyến, nói chuyện với các chiến sĩ. Trong chiến tranh, ông đã xuất bản nhiều bút ký, truyện ngắn và một số chương của tiểu thuyết “Họ chiến đấu vì Tổ quốc”. Sau khi chiến tranh kết thúc, Mikhail Sholokhov vẫn tiếp tục sáng tác văn học và dành nhiều thời gian cho các hoạt động xã hội.

Năm 1928, Mikhail Sholokhov hoàn thành tiểu thuyết "Sông Đông êm đềm". Ông là một trong số ít nhà văn Xô viết được trao Giải Nobel Văn học (1965). Nhà văn đã hiến toàn bộ số tiền thưởng để xây dựng  ngôi trường ở làng Veshenskaya, nơi ông học hồi nhỏ.

Lev Ozerov

Lev Ozerov là  nhà thơ, dịch giả và nhà báo Liên Xô nổi tiếng. Ông sinh năm 1914 tại Kiev, năm 1939, ông tốt nghiệp Trường Đại học lịch sử triết học và văn học. Những bài thơ đầu tiên của Lev Ozerov được đăng báo năm 1932, năm 1940 - cuốn sách đầu tiên của ông được xuất bản.

Lev Ozerov vừa bảo vệ xong luận án phó tiến sĩ của mình, thì chiến tranh nổ ra. Ông là một trong những người đầu tiên viết đơn tình nguyện  ra mặt trận với tư cách là phóng viên quân đội – ông viết cho tờ “Chiến thắng thuộc về chúng ta”, trong những năm 1945-1948,  ông  làm việc tại tạp chí “Tháng Mười”. Cho đến những ngày cuối đời, Ozerov giảng  dạy tại Trường Viết văn Gorky, năm 1979 ông được phong danh hiệu  giáo sư khoa dịch văn học.

Trong suốt cuộc đời mình, Lev Ozerov đã xuất bản hơn 20 đầu sách và dịch rất nhiều thơ. Ông dịch từ tiếng Ukraina,  Litva và các ngôn ngữ khác của các dân tộc Liên Xô. Ông cũng nổi tiếng nhờ các công trình  nghiên cứu về tiểu sử và tác phẩm của các nhà văn như Akhmatova, Tyutchev, Fyet, Pasternak, Zabolotsky và nhiều người khác.

Aleksandr Prokofyev

Aleksandr Prokofyev là nhà thơ Liên Xô nổi tiếng, Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa và là phóng viên quân đội. Ông sinh năm 1900 tại tỉnh Leningrad. Hồi nhỏ ông học tiểu học tại trường làng, từ năm 1913 đến năm 1917, ông học Trường Sư phạm Saint-Petersburg. Ông tham gia cuộc Nội chiến, năm 1919 gia nhập Đảng Cộng sản Nga (b). Bị bắt làm tù binh, nhưng đã trốn thoát.

Aleksandr Prokofiev trở thành phóng viên chiến trường trong cuộc chiến tranh Liên Xô-Phần Lan (1939-1940). Sau đó, ông là thành viên của nhóm nhà văn tại phòng chính trị thuộc mặt trận Leningrad.

Lần đầu tiên, các tác phẩm Aleksandr Prokofyev xuất hiện trên báo chí vào năm 1927, và 4 năm sau, tập thơ đầu tay của ông được xuất bản. Hầu hết các tác phẩm của nhà thơ và nhà báo Aleksandr Prokofyev được các nhà phê bình đánh giá là “đặc sắc”, “độc đáo”. Nhiều bài thơ của Aleksandr Prokofyev đã được phổ nhạc, nổi tiếng nhất trong số đó là bài “Đồng chí” (nhạc của Oleg Ivanov).

Ca khúc này, được phát hành vào năm 1970, đã trở thành  bài hát không chính thức của giới thanh niên Liên Xô. Nhiều người còn nhớ và yêu thích bài hát "Taiga rừng vàng” (nhạc của Venedikt Pushkov), được trình diễn trong bộ phim cùng tên. Ngoài ra, nhà soạn nhạc Georgy Sviridov đã sáng tác bản hợp xướng “Ladoga”, phổ thơ của Aleksandr Prokofyev.

Trần Hậu (tổng hợp)

Các tin khác

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Từng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các phim bom tấn, nhưng mùa hè năm nay đang cho thấy một diễn biến khác, khi các phim kinh dị mới là chủ lưu. Trong những tuần qua, 2 tác phẩm mới “Obsession” (tạm dịch: Ám ảnh kinh hoàng) và “Backrooms” (Thực thể quỷ quyệt) liên tiếp thay nhau đạt đỉnh phòng vé.

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Từ nhỏ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) bị bạn bè gắn biệt danh Phúc "Rỗ" hay Phúc "Khoèo". Mặt bị rỗ sau lần lên sởi, còn khuỷu tay trái bị trật vì một cú ngã bó thuốc mãi không khỏi, thế là cậu Phúc ngày ấy mang tật. Khi lớn lên, chàng Phúc biết rõ những khiếm khuyết của mình nhưng vẫn tỉnh bơ, vui vẻ sống với những khát vọng tuổi trẻ. Tới tuổi đôi mươi khi nghĩ đến chuyện yêu đương, mọi sự mới thành chuyện. Cũng lắm tình huống xảy ra bất ngờ.

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.