Miền Đông gian lao mà anh dũng

(Viết về an ninh Khu Đông Nam Bộ trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử)

Miền Đông Nam Bộ là một địa bàn chiến lược nối liền với Nam Tây Nguyên, cũng nối thông với đồng bằng Nam Bộ. Ngay từ đầu chống Pháp, miền Đông Nam Bộ đã trở thành một căn cứ chống Pháp nổi danh với truyền thống “Miền Đông gian lao mà anh dũng”.

Những năm chống Mỹ cứu nước, Trung ương Cục, Cơ quan chỉ đạo cách mạng ở miền Nam đã bám chắc ở miền Đông, lực lượng vũ trang của cách mạng miền Nam từ nhỏ đến khi hình thành các sư đoàn, quân đoàn đều đã đứng chân trên đất miền Đông. Miền Đông được tổ chức thành 2 căn cứ lớn: vùng Đông Bắc gồm chiến khu D mở rộng tới Tây Nguyên và biên giới Campuchia, nối xuống vùng biển Vũng Tàu được gọi là chiến khu A; vùng căn cứ Tây Bắc gồm chiến khu Dương Minh Châu cũ, vùng rừng núi Tây Ninh giáp với Campuchia nối liền xuống Long An được gọi là chiến khu B; trở thành một thế trận bao vây uy hiếp Sài Gòn, trung tâm đầu não của Mỹ Ngụy.

Đánh giá vị trí miền Đông Nam Bộ, cố Tổng Bí thư Lê Duẩn trong một bức thư gửi vào Nam đã viết: “…Vùng giải phóng Đông Nam Bộ nối liền với rừng núi khu 6 hình thành một căn cứ chiến lược thường xuyên uy hiếp Sài Gòn; từ căn cứ này quân chủ lực ta sẽ tiến đánh Sài Gòn, thắng địch tại đây và trên chiến trường Nam Bộ. Như vậy miền Đông Nam Bộ và khu 6 đối với Sài Gòn và đồng bằng sông Cửu Long có vị trí tương tự như khu căn cứ Việt Bắc đối với Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ trước đây trong kháng chiến chống Pháp…” (Thư vào Nam - Nhà xuất bản Sự Thật - Trang 346).

Ngày 25/10/1967, Trung ương Cục quyết định giải thể khu miền Đông Nam Bộ để lập ra 5 phân khu, an ninh khu Đông Nam Bộ đã phân tán xuống hết các phân khu bao quanh Sài Gòn làm nhiệm vụ tổng công kích, tổng khởi nghĩa đã góp phần làm nên sự kiện “Tết Mậu Thân” gây kinh hoàng cho cả nước Mỹ, Nhà Trắng và Lầu Năm Góc choáng váng vì chiến tranh Việt Nam đã lan vào trong lòng nước Mỹ (Theo các báo Mỹ).

Tháng 1/1972, khu Đông Nam Bộ được tái lập, Ban An ninh Trung ương Cục đã chuyển một phần lớn cán bộ xuống để lập lại ban an ninh miền Đông Nam Bộ, trên cơ sở tuyển chọn cán bộ tại chỗ và tiếp nhận một tiểu đoàn Thanh niên xung phong để chọn lọc và tổ chức huấn luyện thành các cán bộ nghiệp vụ của an ninh đảm bảo nhiệm vụ đấu tranh với các loại đối tượng của ngành trước tình thế ta sẽ kí hiệp định Pari đồng thời cũng chuẩn bị từ việc tạo dựng căn cứ, hành lang, bàn đạp để thực hiện yêu cầu tạo thế tạo lực theo hướng khu Đông Nam Bộ trở thành thế trận bao vây, sẵn sàng tấn công Sài Gòn khi có thời cơ.

Quán triệt nhiệm vụ chính trị của miền Đông, an ninh khu và các tỉnh đã tung hết lực lượng bám trụ các địa bàn trọng điểm kết hợp với lực lượng vũ trang tấn công các đối tượng của ngành, giành lại các xã ấp đã bị địch lấn chiếm, nên sau hiệp định Pari ta đã uy hiếp các xã ấp trên các tuyến quốc lộ 1, 13, 14, 15, 20, 22 dẫn về Sài Gòn và làm chủ các vùng ven Củ Chi, Đức Hòa, Đức Huệ, Chơn Thành, Bình Dương, Long Khánh (Biên Hòa), Bà Rịa Vũng Tàu.

Xe tăng quân giải phóng tiến vào Sài Gòn tháng 4/1975.
Xe tăng quân giải phóng tiến vào Sài Gòn tháng 4/1975.

Đầu năm 1975, bám sát hoạt động vũ trang của miền Đông an ninh đã tham gia chiến dịch giải phóng Phước Long, Đồng Xoài, đồng loạt tấn công làm chủ các tuyến đường 13, 14, 20, 22, kết hợp với chiến dịch Tây Nguyên, Đông Nam Bộ đã hoàn toàn giải phóng 2 tỉnh Bình Long, Phước Long, một vùng Trảng Bàng, Dầu Tiếng, Củ Chi, Long Khánh. An ninh khu tỉnh miền Đông đã tấn công, diệt ác, phá kìm, bóc gỡ các mạng lưới chỉ điểm của tình báo và cảnh sát, làm trong sạch các địa bàn xung quanh Sài Gòn, sẵn sàng đón các quân đoàn tiến về tấn công Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, an ninh các tỉnh miền Đông vừa có nhiệm vụ kết hợp các mũi tấn công vũ trang để tấn công vào các đối tượng của ngành, thu hồi mọi tài liệu ở các tỉnh và huyện của địch, đồng thời phục vụ các mũi tiến công của 5 quân đoàn trên 5 hướng tấn công vào Sài Gòn. Trong khi đó trên địa bàn miền Đông có 2 lực lượng an ninh (An ninh Trung ương Cục và An ninh miền Đông Nam Bộ). 

An ninh Trung ương Cục do đồng chí Cao Đăng Chiếm, Phó ban An ninh Trung ương Cục trực tiếp chỉ huy lực lượng an ninh tiền phương của Trung ương Cục, kết hợp với 2 quân đoàn 1 và đoàn 232 từ phía bắc và tây nam tiến vào Sài Gòn. An ninh khu Đông Nam Bộ tổ chức 2 đoàn, một đoàn theo quân đoàn 2 tấn công Bà Rịa Vũng Tàu, Long Thành; một đoàn kết hợp quân đoàn 4 tấn công vào Biên Hòa và theo xa lộ vào Sài Gòn.

Hai đoàn an ninh của khu đều do 2 đồng chí trong ban lãnh đạo an ninh khu trực tiếp chỉ huy có nhiệm vụ tấn công truy quét đối tượng của ngành và tiếp quản các trọng điểm Vũng Tàu, Biên Hòa, nơi tập trung nhiều đối tượng thuộc quân đoàn 3 và trung ương của địch. Đồng chí Huỳnh Việt Thắng, thường vụ khu ủy, trưởng ban an ninh khu đã trực tiếp tham gia cùng bộ chỉ huy quân đoàn thọc sâu vào Biên Hòa.

Tất cả các lực lượng an ninh, từ Trung ương Cục, khu Đông Nam Bộ và các tỉnh đều đã nỗ lực hết mình trên địa bàn miền Đông tham gia góp phần vào chiến thắng chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trong hồi kí, Đại tướng Văn Tiến Dũng - Tư lệnh chiến dịch đã viết:  “…Đặc biệt các lực lượng an ninh vũ trang trên nhiều hướng đã cùng quân đội, lực lượng an ninh địa phương làm tốt việc trừ gian, bảo vệ trật tự trị an, trấn áp những nhóm ngoan cố còn sót lại, đã không những bảo đảm cuộc sống yên lành cho nhân dân mà còn tạo điều kiện chuẩn bị sẵn người dẫn đường cho các lực lượng vũ trang an toàn tiến vào giải phóng Sài Gòn…” (Đại thắng mùa xuân - Trang 239, 281).

Nhà của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt tại Trung ương Cục Miền Nam.
Nhà của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt tại Trung ương Cục Miền Nam.

Ngay sau ngày giải phóng, an ninh miền Đông đã tổ chức đăng ký, trình diện cho hàng ngàn sĩ quan tình báo, cảnh sát, đã khẩn trương lập 5 trại cải tạo trên 3 tỉnh Bình Long, Thủ Dầu Một, Biên Hòa để kịp thời tổ chức cải tạo các đối tượng cần phải tập trung. Và cũng ngay trong những ngày đầu mới giải phóng còn ngổn ngang bao kẻ địch đang lẩn trốn, an ninh khu Đông Nam Bộ đã tổ chức bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các đoàn của Tổng Bí thư Lê Duẩn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp đến thăm chiến trường miền Đông, thăm khu công nghiệp Biên Hòa, thành phố Vũng Tàu và tiếp xúc với nhân dân.

Ngày 7/5/1975, đoàn cán bộ cao cấp của Bộ Công an do đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn dẫn đầu đã đến thăm khu Đông Nam Bộ, đồng chí đã họp mặt cán bộ miền Đông, và có những ý kiến đánh giá “sự hi sinh gian khổ của các chiến sĩ an ninh miền Đông trong suốt thời kì kháng chiến chống Mỹ đã kiên cường bám trụ trên đất miền Đông, lập nhiều thành tích làm rạng rỡ thêm truyền thống của miền Đông gian lao mà anh dũng. Đặc biệt biểu dương lực lượng an ninh miền Đông đã hoàn thành suất sắc nhiệm vụ của mình trong chiến dịch đại thắng mùa xuân 1975”.

Sau 40 năm, nhớ lại những ngày chiến đấu ác liệt cùng với nhân dân và quân đội, biết bao lực lượng an ninh miền Nam và cả miền Bắc chi viện đã chiến đấu và hi sinh trên mảnh đất miền Đông Nam Bộ, nay không thể ghi nhớ hết được. Biết bao người đã không còn nữa, có người đến nay vẫn không tìm thấy hài cốt; cả một thế hệ đã chiến đấu quên mình vì giải phóng miền Nam ruột thịt; mọi người chỉ lo hoàn thành nhiệm vụ dù có phải hi sinh cũng không băn khoăn vì những quyền lợi cá nhân.

Cả một thế hệ anh hùng đã đi theo lý tưởng cao quý mà Bác Hồ đã nêu gương: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Đó cũng là điều quý báu nhất mà thế hệ đi trước đã để lại cho hôm nay và mai sau với kì vọng: Hãy vì độc lập và tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội mà vượt qua mọi cám dỗ cá nhân, để phát huy truyền thống dân tộc anh hùng, đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới.

Thiếu tướng Lê Tiền - Nguyên Ủy viên Ban lãnh đạo An ninh Khu miền Đông.

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.