Vừa nhận được nhiệm vụ xây dựng thôn văn minh, Chủ tịch thị trấn mời hai vị trưởng thôn lên văn phòng ra chỉ thị rằng lần này chỉ có thành công không được thất bại.
Qua một thời gian khẩn trương và bận rộn, hai thôn đều cảm thấy công việc chuẩn bị 10 phần thì đã được 8, 9, đặc biệt là lão Thạch Trưởng thôn A thấy rằng danh hiệu thôn văn minh chỉ là vật thò tay lấy ở trong túi áo ra.
Xem ra thời gian huyện kiểm tra đã đến gần, lão Thạch triệu tập một cuộc họp cán bộ thôn quyết định cùng nhau sang các thôn khác học kinh nghiệm và đánh giá tình hình. Sau khi đi một vòng, các cán bộ thôn A tỏ ra vô cùng yên tâm.
Đúng là thôn A tuy cách thị trấn có xa hơn một chút nhưng dưới sự cố gắng của toàn dân, trong thôn đã sửa sang con đường sạch sẽ đẹp đẽ làm cho nhân dân đi lại được thuận lợi.
Những ngôi nhà trong thôn đều được tu sửa, trong màu xanh của cây cối những mái nhà lợp ngói đỏ và tường vôi trắng, những ô cửa sổ nổi bật, biểu hiện một làng quê giàu đẹp. Đặc biệt là trong thôn có “hành lang cây ăn quả” đang mùa ra hoa kết trái, là một cảnh quan vô cùng đẹp đẽ.
Tư liệu đón tiếp đoàn kiểm tra đã được chuẩn bị từ nửa tháng trước được cất kỹ trong tủ ở văn phòng thôn. Các cuốn tài liệu được đóng bìa cứng trang trí đẹp mắt, khi nhàn rỗi lão Thạch lại lấy ra ngắm nghía.
Đương nhiên thôn A bận thì thôn B cũng bận không kém.
Lão Mạo Trưởng thôn B có đầu óc nhanh nhạy, lão thừa hiểu rằng tình hình sinh hoạt của dân hai thôn tương đương như nhau nếu so tài cao thấp thì phải so với nơi khác.
Mấy hôm trước, lão Mạo đích thân đến thôn A tham quan một vòng, đặc biệt là xem những tài liệu của thôn A. Sau khi trở về ông ta lên thành phố mời công ty quảng cáo về thôn chụp ảnh, quay video rồi làm phóng sự phát trên truyền hình huyện để tuyên truyền cổ động, việc này thôn A không có. Ngay ở đầu thôn lão Mạo còn cho chăng một khẩu hiệu “Hoan nghênh đoàn cán bộ huyện đến thăm thôn B”, việc này thôn A cũng không có.
Có một điều mà lão Mạo trưởng thôn B phải bận lòng là việc thằng con trai quý tử của lão chơi bời lêu lổng, mấy hôm trước lên thị trấn uống rượu rồi gây gổ, đánh nhau, nếu lão Mạo không quen với đồn công an thì con lão có lẽ đã bị “ngồi bóc lịch” rồi. Chuyện này làm cho lão Mạo có chút băn khoăn lo lắng, lão sợ rằng những kẻ đâm bị thóc chọc bị gạo đem chuyện này báo cáo với đoàn kiểm tra.
Thấm thoắt đã đến ngày kiểm tra, hôm đó đoàn cán bộ huyện và xã về hai thôn đi từ đầu thôn đến cuối thôn, xem xét tình hình thực tế, gặp gỡ trò chuyện với dân hai thôn, xem xét tài liệu... đến trưa thì về thị trấn ăn cơm.
Trưa hôm đó, lão Thạch và lão Mạo đều lên thị trấn để tiếp đoàn cán bộ. Lão Thạch không uống được rượu bị chúc mấy chén nên không còn biết đâu là đông tây nam bắc, khi lãnh đạo huyện về không có mặt để tiễn.
Kết quả đánh giá được công bố sau hơn một tháng, hôm đó ông Chủ tịch thị trấn, lão Thạch trưởng thôn A và lão Mạo trưởng thôn B cùng tham dự hội nghị. Khi công bố danh sách đạt chuẩn thôn văn minh thì thôn B có tên còn thôn A bị rớt.
Khi trở về, lão Thạch bị chủ tịch thị trấn mắng cho một trận, nhưng có điều cho đến bây giờ lão vẫn chưa hiểu vì sao thôn của lão lại bị rớt.
Sau này, có người nói với lão Thạch rằng hôm đoàn kiểm tra đến thôn B, trưởng thôn B đã lén lút đưa phong bao cho họ. Lão Thạch nói, có đánh chết lão cũng không tin là có chuyện đó!
Nguyễn Thiêm (dịch)
