Mảnh ký ức hạt nhân khuất lấp - lời hăm dọa kín đáo của Israel

Không có gì phải ngạc nhiên, đó là sự thực. Trong vòng vây của các nước láng giềng Arab năm 1967, Israel thậm chí đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc sử dụng vũ khí hạt nhân, trong tình huống xấu nhất. May mắn thay cho thế giới (và éo le thay cho liên quân Arab), diễn biến chiến trường đã khiến điều đó trở thành không cần thiết. Và những bí mật này, lúc đó, cũng không cần thiết phải được công khai rộng rãi.

* Tôi cứ đứng trong căn phòng nhỏ, và nhìn chằm chằm vào chiếc lõi plutonium ấy. Và tôi xem cả những bức ảnh, đoạn phim về cảnh hoang tàn của Hiroshima hay Nagasaki (hai thành phố Nhật Bản bị hủy diệt bởi bom nguyên tử Mỹ). Tôi biết rất rõ rằng việc sử dụng thứ vũ khí này sẽ là lựa chọn cuối cùng của giới lãnh đạo quốc gia. Bây giờ cũng vậy." - Geisler hồi tưởng.

* Theo đánh giá mới nhất của tờ Spoutnik, Israel, dù không xác nhận cũng không phủ định sự tồn tại của các cơ sở chế tạo vũ khí hạt nhân, vẫn có khả năng sở hữu từ 80 đến 400 đầu đạn hạt nhân.

Khi sự im lặng được phá vỡ

Nhưng rồi, cũng đến lúc câu chuyện ấy được truyền thông quốc tế xới lên, mà khởi đầu chính là từ truyền thông Israel. Ngày 2-5-2019, tờ Thời báo Israel (The Times of Israel) giật tít: "Israel đã có lõi plutonium, và sẵn sàng chuyển thành vũ khí hạt nhân vào năm 1967". 

3-5, đến lượt tờ Bưu điện Jerusalem (Jerusalem Post) và tờ Spoutnik của Nga cũng đưa bài, dẫn lại những thông tin đó.

Có điều, đây chẳng phải lần đầu tiên câu chuyện xảy ra như vậy. Hai năm trước, tháng 6-2017, bí mật này cũng từng được đề cập tới, bắt đầu từ tờ Haaretz (của Israel). Spoutnik, rồi The Independent, The Sun, The Obsever… và hàng loạt hãng thông tấn quốc tế lớn khác cũng đã từng "nhập cuộc". 

Ngày ấy cũng như bây giờ, cách tiếp cận vấn đề vẫn thường là những câu hỏi nghi vấn, dạng: "Liệu Israel có thực sự tính đến chuyện sử dụng vũ khí hạt nhân trong cuộc chiến tranh năm 1967?", chứ không phải là dạng khẳng định.

Nguyên nhân của sự khơi gợi lại những mảnh trầm tích ấy là gì? Trong thế giới phẳng thời bùng nổ công nghệ hiện đại, nơi mà fake news hoành hành và mỗi thông tin đều có thể vừa là nguồn dinh dưỡng, vừa là liều thuốc độc, vừa là vũ khí triệt hạ đối thủ…, sẽ rất khó để bất cứ nhà phân tích chuyên nghiệp nào đoan chắc điều gì. Người ta chỉ có thể phỏng đoán dựa trên các dữ liệu của bối cảnh địa chính trị cụ thể.    

Hiện tại, hay đúng hơn, kể từ hai năm nay, Israel đang đi trở lại một quỹ đạo đồng dạng với hành trình năm 1967 đó, khi sự thù địch mà cộng đồng các quốc gia Arab dành cho họ mỗi lúc một gia tăng. Đầu tiên, thông qua việc liên tục ráo riết xây dựng các khu định cư Do Thái mới, đồng thời tỏ ra "bất hợp tác" với tiến trình hòa bình Trung Đông, Tel Aviv khiến quy chế "hai nhà nước" - điều được xem là giải pháp "hợp tình hợp lý" nhất có thể - mỗi lúc một trở nên khó thực hiện.

Elie Geisler, người canh giữ lõi plutonium năm 1967.
Elie Geisler, người canh giữ lõi plutonium năm 1967.

Sau đó, việc Israel được Mỹ chống lưng, tuyên bố Jerusalem là thủ đô mới (đồng thời chuyển Đại sứ quán Mỹ về Jerusalem, như một sự thách thức mọi ý đồ phản kháng), bất chấp những luồng phản chấn dữ dội dấy lên từ khắp thế giới, khiến căng thẳng trong mối hiềm khích Do Thái - Hồi giáo Arab được đẩy lên thêm một cấp độ.

Và đến lúc này, kể từ cuối tháng 3-2019, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh công nhận chủ quyền của Israel với cao nguyên Golan (phần lãnh thổ mà quân đội Israel chiếm đóng từ tay Syria, chính là sau Cuộc chiến 6 ngày năm 1967) - một quyết định bị đông đảo dư luận toàn cầu đánh giá là "đi ngược lại luật pháp quốc tế". 

Chính phủ Syria của Tổng thống Bashar Al Assad đã thề sẽ khôi phục bằng được phần lãnh thổ này. Liên đoàn Arab (AL), dù xung khắc với Syria, vẫn lên án quyết định của Mỹ, đồng thời bày tỏ tình đoàn kết với "những người anh em Arab".

Trong tháng 4-2019, một ngón đòn ngoại giao sắc bén đã được Nhà Trắng thực thi. Bằng việc siết chặt các hình thức trừng phạt đối với khâu xuất khẩu dầu thô của Iran - kình địch của Saudi Arabia, quốc gia dẫn dắt AL, Washington chìa phần lợi ích cho các cường quốc xuất khẩu dầu mỏ Arab khác, qua đó làm cùn bớt những "gươm giáo" đang chĩa về phía mình cùng đồng minh Israel thân thiết.

Ngày 3-5-2019, trọng pháo và thiết giáp Israel rầm rập đổ về cao nguyên Golan, vượt qua lằn ranh Allon, tiến vào khu phi quân sự, nã đạn "dằn mặt" quân đội chính phủ Damascus.

Và cũng ngày ấy, báo chí Israel khẳng định rằng từ năm 1967, quân đội của họ đã thừa sức sử dụng vũ khí hạt nhân.

Sự xác nhận sau 50 năm

Với những gì đã được công bố, đến lúc này, hầu hết bức tranh cũ kỹ ấy đã trở nên rõ ràng, nhất là với sự xác nhận của những "người trong cuộc", những nhân chứng sống.

Như Elie Geisler, một trong những người được giao nhiệm vụ canh gác chiếc lõi plutonium vô giá ấy. Theo ông tiết lộ, nó được giấu trong một trụ sở cảnh sát cũ của Anh quốc tại thành phố Gedera (cách Tel Aviv khoảng 40km về phía nam), được xây dựng từ khi vùng đất này còn là lãnh thổ ủy trị, trước khi người Do Thái được tạo điều kiện trở về lập quốc.

Làm thế nào mà Israel có được chiếc lõi plutonium đó? Không ai tiết lộ, nhưng đây hẳn phải là chiến công của Mossad (Cơ quan tình báo Israel) - một trong những lực lượng tình báo xuất sắc nhất thế giới sau Đệ nhị thế chiến.

Và phía Israel định làm gì với nó? "Xem nhé, rất tự nhiên thôi" - Itzhak Yaakov, một trong những người tổ chức kế hoạch, giải thích: "Bạn có một kẻ địch. Anh ta dọa sẽ quẳng bạn xuống biển. Bạn tin anh ta sẽ làm thật. Làm thế nào bạn cản được anh ta? Bạn phải có thứ gì đó để khiến anh ta sợ hãi".

Song, bất chấp tính logic tuyệt đối của sự diễn giải đơn giản đáng kinh ngạc về kế hoạch phức tạp ấy, vẫn có những luồng ý kiến phản bác. 

Giáo sư Avner Cohen, nhà nghiên cứu lịch sử và địa chính trị, cho rằng: "Ông ta chỉ nhìn mọi thứ trên quan điểm cá nhân, và liệu nó có chuẩn xác nếu đặt vào bối cảnh tổng thể, mục tiêu cụ thể cũng như sự thực lịch sử". 

Bởi vì theo Cohen, Israel không có vũ khí mang được đầu đạn hạt nhân vào thời điểm đó. Đồng vọng với ông, Michael Oren - một chính trị gia, một chứng nhân lịch sử khác, cũng lên tiếng: "Kể cả khi đã nghiêm túc nghiên cứu, ta vẫn thấy có gì không ổn lắm".

Mặc dù vậy, theo tờ Haaretz, Adam Ratz - một nhà sử học Do Thái hiện đại - đã từng ghi lại: "Kế hoạch đã được lên, và việc cho nổ một quả bom hạt nhân chưa bao giờ gần hiện thực đến vậy".  

Trong cuốn "The Struggle for the bomb", ông viết kỹ hơn: "Sự thật là vào thời điểm trước tháng 6-1967, khá nhiều nhân lực đã được tập trung sẵn sàng cho một vụ thử hạt nhân. Cũng đã có khá nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến câu chuyện này. Tuy nhiên, Ratz nhấn mạnh: "Những điều mới tiết lộ về kế hoạch sử dụng bom hạt nhân cũng chẳng phải là sự viết lại lịch sử Cuộc chiến 6 ngày ấy", "hạt nhân không phải là vấn đề trọng tâm của cuộc chiến", và "tóm lại thì đó là một kế hoạch mà chúng ta đã từ bỏ".

Israel có thể có được vũ khí mang đầu đạn hạt nhân không? Với Mossad, và với mối quan hệ mật thiết với những đại tài phiệt gốc Do Thái đủ sức khuynh đảo chính trường Mỹ, câu hỏi nên được đặt ra theo hướng ngược lại: Tại sao không?

Binh sĩ Israel canh giữ tù nhân trên bán đảo Sinai, sau Cuộc chiến 6 ngày.
Binh sĩ Israel canh giữ tù nhân trên bán đảo Sinai, sau Cuộc chiến 6 ngày.

Israel được lợi gì khi sử dụng vũ khí hạt nhân trong Cuộc chiến 6 ngày? Chẳng gì cả. Liên quân Arab, thiếu khả năng gắn kết tối thiểu trong hiệp đồng tác chiến, đã tan vỡ quá nhanh chóng. Chưa kể, việc nổ một quả bom nguyên tử hoàn toàn có thể mang đến những tác hại khổng lồ và toàn diện, cho chính quốc gia Do Thái ấy. 

Hãy nhớ, người Mỹ đã thua đau đến như thế nào ở Việt Nam, nhưng bom nguyên tử vẫn là điều cấm kỵ. Hãy nhớ, cuộc khủng hoảng hạt nhân Cuba đã khép lại êm thấm ra sao, dù cả Mỹ và Liên Xô đều đã sẵn sàng dùng đến "nút bấm tử thần".

Israel, giữa vòng vây, cần một điểm tựa tinh thần mang tên "giải pháp cuối cùng", chỉ vậy thôi. Còn hiện tại, một lần nữa, họ đang viện dẫn lịch sử cũng như khả năng thực tế của mình để kín đáo đưa ra những lời hăm dọa.

Kế hoạch năm xưa mang tên "Kế hoạch Ngày tận thế" (Doomsday Operation). Đó là trong tiếng Anh. Còn tên tiếng Do Thái của nó là "Kế hoạch Sampson), cái tên gợi nhớ đến nhân vật giật tung xiềng xích phá hủy tất cả trong cơn thịnh nộ của mình, ở thần thoại Hebrew cổ. Những di sản của nó, tính chất răn đe của nó, hàm ý cứng rắn trong nó…vẫn còn được bảo lưu đến tận bây giờ.

Phi Hổ

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.