Đám đông loay hoay

Hệt như con kiến leo cành đa, va phải cành cụt leo ra leo vào. Đám đông ở thời điểm này tuần nào cũng ngất trên cành quất với những thông tin gây sóng gió trên mạng xã hội. Ảo ảo thật thật, chẳng biết đường nào mà lần.

Mới tuần trước là mẹ con sản phụ tử vong tại nhà vì sinh con thuận theo tự nhiên, tuần trước nữa là bé bốn tuổi bị chặt đầu ở Bến Tre… Tuần này thì Phó Bí thư Thường trực Tỉnh Thanh Hóa lộ tin nhắn chuyện nội bộ bầu bán đánh nhau với đồng liêu, lộ luôn ảnh iệc của bồ nhí phòng nhì…

Mà mấy ông Thanh Hóa, Ngô thật không hiểu ăn ở thế nào mà suốt ngày vướng vào tin đồn bồ nhí mãi thế nhỉ?

1. Mạng xã hội (facebook) hùng hục xông vào đời sống nước ta nhanh như tốc độ của ánh sáng, hệt một anh vừa giàu có vừa đa tài vừa hào hoa lãng tử, không cần tán gái chỉ mới đi ngang là mấy em thi nhau đổ luôn. Đã đổ, đã như say như ngây, đã mắt chữ a miệng chữ u thì lấy gì mà không đắm đuối, đã đắm đuối thì lấy gì mà không nhiều sơ hở.

Kiểu như anh nào xin được số điện thoại lại không hiểu đó là tín hiệu cho làm quen, đã cho làm quen thì thể nào không được ngồi cạnh nắm tay, đã ngồi cạnh nắm tay thì thể nào không được nắm cái khác. Tất nhiên, là tùy vào thời điểm hoàn cảnh mà nắm, nắm lung tung thì phạm tội xâm hại ngay.

Tin giả trên mạng xã hội ngày càng nhiều, song song với tin giả là tin khai quật. Nghĩa là tin từ nhiều năm trước, mông má lại một chút biến thành tin mới. 

Có lần Ngô lang thang trong thế giới mạng, thấy nhiều anh chị mắng hơn hát hay vụ có cái tỉnh miền Tây Nam Bộ đòi xây dựng tượng thần thánh này kia cao chót vót ấy, Ngô khẽ khàng bình luận, "Hay giờ mình thống nhất vậy đi, chuyện gì mắng mấy năm trước rồi năm nay không mắng nữa có được không?", chỉ vậy thôi, mà mấy anh mấy chị lao vào tẩn Ngô muốn chết. Nhưng biết làm sao, mạng xã hội vốn vậy mà.

Mạng xã hội hệt như cái chợ, là chợ chứ không phải là siêu thị. Cũng có chỗ buôn bán đàng hoàng, cũng có chỗ buôn bán bất lương. Cũng có chỗ thực phẩm rõ nguồn gốc, cũng có chỗ thực phẩm kém tươi đầy hóa chất. Vấn đề là mỗi người đi chợ tự trang bị cho mình một khả năng thẩm định mà thôi.

Minh họa: Lê Phương.
Minh họa: Lê Phương.

Sòng phẳng mà thừa nhận, mạng xã hội song song với cái chưa được là nhiều cái rất được. Những đợt phát động từ thiện, những chia sẻ thông tin cưu mang đùm bọc, những khuất tất sai phạm, những tiêu cực xã hội... 

Thậm chí, một vụ việc ầm ĩ như vụ ông Trịnh Xuân Thanh cũng bắt nguồn từ cái ảnh đăng chiếc Lexus 570 mang biển kiểm soát công vụ trên mạng xã hội. Rồi nhiều lắm, cả họ làm quan, cha bổ nhiệm con, biệt phủ tỉnh nghèo….

Tuy nhiên, có một thực tế là thông tin nửa ảo nửa thật, hắc bạch bất phân xuất hiện trên mạng xã hội thường thu hút sự quan tâm nhiều hơn cả. Để dễ hình dung, cứ lấy dẫn chứng từ vụ việc đang rất nóng ở Thanh Hóa.

Mấy lâu trước, mạng xã hội cũng loạn lên thông tin em hot girl Thanh Hóa là bồ nhí của ông quan cỡ bự của tỉnh này, phải là bồ nhí thì mới từ tạp vụ lên lãnh đạo rồi siêu xe rồi biệt thự rồi cử nhân rồi thạc sĩ… Lúc ấy, các ban ngành tỉnh Thanh Hóa cũng phản ứng dữ dội lắm, cũng điều tra, cũng bác bỏ, cũng đủ thứ hầm bà lằng khác.

Không ai ngờ công cuộc chỉnh đốn Đảng lời nói đi liền với hành động, tưởng là mềm mỏng nhưng lại cứng rắn vô cùng. Kết cục, lòi ra một ông phó chủ tịch UBND tỉnh có sai phạm trong việc đề bạt em hot girl một cách "không trong sáng" nên mất chức.

Anh này vì sao đề bạt em kia "không trong sáng", hẳn nhiên đám đông đều biết cả. Nhưng mà thôi, Ngô không có quyền kết luận nên cứ lạm bàn theo kết quả của các cơ quan chức năng vậy.

Đó là lý do chính khiến thông tin về em bồ nhí của ông Phó Bí thư tỉnh Thanh Hóa chiếm sóng thống lĩnh tuyệt đối mạng xã hội mấy hôm nay. Và kịch bản vẫn như cũ, cơ quan chức năng vẫn bác bỏ, người sử dụng mạng xã hội vẫn cứ tin.

Dĩ nhiên những thông tin bịa đặt, thông tin thật giả, thông tin khai quật trên mạng xã hội luôn để lại các hệ lụy, nói vĩ mô thì là niềm tin, nói vi mô là trạng thái cảm xúc tiêu cực của đám đông, từ cảm xúc tiêu cực này dẫn đến thái độ tư duy không đúng về nhiều thứ cũng là điều dễ hiểu.

2. Ngô tôi vốn dĩ thích sự náo nhiệt, không cuộc nhiều chuyện nào lại muốn vắng mặt mình, nên những luận điểm về mạng xã hội, Ngô đều tìm đọc rất kỹ. 

Từ thủ thuật tạo tương tác nhằm bán hàng online, cho đến giờ đẹp nhất đề post thông tin nhằm có thêm điều kiện để lan tỏa, rồi nhiều thứ khác như thông tin nào được quan tâm nhiều, thông tin nào được quan tâm ít, làm sao trở thành người chơi mạng xã hội có ý thức… 

Có cái Ngô thấy người ta nói đúng, có cái Ngô thấy người ta nói chưa đúng, có cái Ngô thấy người ta nói không đúng gì cả. Có người Ngô thấy am tường mạng xã hội, có người Ngô thấy ít am tường mạng xã hội, có người Ngô thấy hoàn toàn không hiểu gì về mạng xã hội. Những người hay cáu gắt với mạng xã hội nhất chính là những những không biết gì về mạng xã hội vậy.

Thời gian gần đây, mạng xã hội đã được chấn chỉnh nhiều từ những hợp tác với đơn vị cung cấp mạng xã hội và nhà quản lý. Ý thức của người sử dụng mạng xã hội đang tốt dần lên, kiểu như mới yêu thì choáng váng, yêu lâu cũng dần dà phai nhạt vậy.

Tuy nhiên, có một điều mà ít người nhận ra, mạng xã hội chính là tấm gương phản chiếu của xã hội thực.

Ngô viết điều này, mấy bác mấy chú mấy anh mấy chị đọc được không hài lòng thì bỏ quá cho Ngô, chứ ngoại trừ tin giả, tin bịa đặt ra. Còn lại, những tin đồn trên mạng xã hội đều gần như không có sai gì mấy. Từ chuyện lớn cho đến chuyện nhỏ, từ chuyện nhân sự cấp cao cho đến nhân sự cấp thấp, từ xử lý vụ việc này cho đến dứt điểm xử lý vụ việc kia.

Thậm chí, việc luân chuẩn cán bộ là Bí thư địa phương này, chủ tịch địa phương kia trên mạng xã hội cũng có trước cả. Hồi chưa có mạng xã hội thì nghe người ngoài quán nước kháo nhau, không có thời gian ra quán ngồi thì không nghe người ta bàn tán. Còn giờ có mạng xã hội rồi thì chỉ cần có wi-fi hay 3G, 4G là có thể đọc thấy người ta viết gì.

Thêm một điều nữa mà Ngô mong các nhà quản lý hết sức lưu tâm, nói có thể đúng có thể sai, nhưng vì cái chung không thể không nói, nói hoàn toàn vì cái chung chứ tuyệt đối không động cơ gì cả. Đó chính là thông tin trên mạng xã hội đã chiến thắng thông tin trên báo chính thống mất rồi, chiến thắng từ lâu lắm rồi.

Nhiều khi cứ tưởng thông tin trên báo mới sang trọng, mới đường hoàng. Đó là mình tưởng vậy thôi, chứ thật ra bản chất của thông tin vĩnh viễn chỉ là thông tin, là tác động đến đời sống. Báo giới chỉ là phương tiện chuyển tải thông tin, khơi gợi thông tin. 

Bản thân báo giới không hề có chút xíu quyền lực nào, quyền lực chính là do thông tin mang lại. Mạng xã hội đích thực là phương tiện chuyển tải thông tin mất rồi, ngoại trừ không có tên gọi chính quy như các tờ báo, các phương tiện truyền thông thôi, chứ xét đến tận cùng thì không có gì khác biệt.

Đám đông theo truyền thống tin tưởng vào thông tin trên báo, thì hiện tại họ cũng tin vào những người sử dụng mạng xã hội có uy tín không thua gì niềm tin trên báo chính thống cả.

Nên vấn đề làm sao để báo giới chính thống có thể cạnh tranh thông tin với mạng xã hội là vấn đề hết sức nghiêm túc và cấp bách phải được đặt ra để phù hợp với đời sống thực tiễn. 

Tưởng điều này là khó, nhưng có lẽ là không khó nếu như các bác các chú các anh các chị đừng định kiến với mạng xã hội, đừng cáu gắt với mạng xã hội. Tưởng điều này là dễ, nhưng có lẽ cũng không dễ gì. Mặc dù, khó hay dễ là do lòng mình mà ra cả thôi chứ đánh giặc còn đánh được huống hồ trong thời điểm hiện nay.

3. Suy cho cùng, nói gần nói xa thì phải thiệt thà mà thừa nhận, muốn đám đông không hoang mang thì đời sống xã hội phải minh bạch, phải kỷ cương, phải trên làm điều đúng, dưới làm điều phải, lấy pháp luật điều chỉnh toàn bộ hành vi của công dân, người làm cán bộ cũng như nhân dân, đều như nhau cả.

Quyết tâm của Tổng Bí thư, của Ban Bí thư trong công cuộc chống tiêu cực, chống cán bộ thoái hóa biến chất. Công cuộc xây dựng chính phủ kiến tạo không mỏi mệt, những khởi sắc về kinh tế… đang là động lực rất tốt để khôi phục niềm tin trong nhân dân. 

Chỉ cần nhìn vào lòng dân đang ủng hộ công cuộc chống tiêu cực, nhìn nhân dân ngưỡng mộ quyết tâm và hành động của Tổng Bí thư là ngay lập tức nhận thấy điều này.

Thế nhưng, chỉ quyết tâm ở Trung ương thôi là chưa đủ cho tất cả. Ở nhiều địa phương vẫn đang tồn tại những vấn đề gây bức xúc trong dư luận, trong lúc công tác thanh kiểm tra xử lý ở địa phương gần như rơi vào tình trạng cha chung không ai khóc, chuyện gì cũng chờ đến Trung ương có chỉ đạo giải quyết. 

Thậm chí, Trung ương có chỉ đạo rồi nhưng địa phương vẫn cứ ngâm dần để đó. Kiểu như mấy ông mấy bà địa phương khi chưa có sự giải quyết của Trung ương luôn  khẳng định đúng quy trình cho đến lúc Ủy ban Kiểm tra Trung ương công bố kết luận sai phạm thì mới chịu, "dù đúng quy trình nhưng vẫn còn thiếu sót" vậy.

Lấy chuyện thông tin trên mạng xã hội luận về đời sống, chung quy cũng chỉ gói gọn trong mấy chữ mà thôi, nhân dân đã tin rồi thì không ai có thể bịa đặt hay tung tin đồn nhảm được. Quan trọng hơn, cứ tưởng vậy thôi chứ nhân dân biết cả đấy.

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Trà Shan tuyết cổ thụ mọc trên những ngọn núi cao, trải dài từ Đông Bắc qua Tây Bắc. Mỗi vùng thổ nhưỡng khác biệt, hương vị trà cũng vì thế mà có nhiều biến đổi. Trà từ phía Đông như Quản Bạ, Tây Côn Lĩnh, Hoàng Su Phì của Hà Giang thiên về vị ngọt, chuyển qua cực Tây với Tủa Chùa của Điện Biên sẽ nồng nàn đắng chát, trục giữa có vùng trà cổ thụ ở Tà Xùa (Sơn La), lại mang sự cân bằng hoàn hảo ở cả hương - vị trong nội chất trà.

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.