- Thưa Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai, còn nhớ tại buổi giao nhiệm vụ cho “tân Hiệu trưởng Bùi Như Lai”, Thứ trưởng Tạ Quang Đông khẳng định rằng: “Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã, đang và sẽ tiếp tục đầu tư để Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội giữ vững vị thế tiên phong, vươn tầm khu vực trong việc đào tạo nhân lực cho sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa”. Điều này có khiến ông cảm thấy áp lực?

+ Có chứ! Nhưng, với tôi, áp lực ở đây không phải là một điều gì đó khiến mình lo sợ, mà là một động lực để mình phải cố gắng nhiều hơn. Khi Bộ và lãnh đạo Bộ đặt niềm tin, giao một nhiệm vụ lớn cho nhà trường thì trách nhiệm của người đứng đầu cũng lớn hơn.

Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội có truyền thống rất đặc biệt. Hơn 45 năm qua, từ mái trường này đã trưởng thành nhiều thế hệ nghệ sĩ, đạo diễn, biên kịch, quay phim, nhà nghiên cứu, nhà quản lý..., có những người đã trở thành những tên tuổi quan trọng của nền nghệ thuật nước nhà. Vì vậy, điều chúng tôi cần làm không phải là bắt đầu từ con số không, mà là kế thừa những giá trị đã có và tìm cách đưa nhà trường thích ứng tốt hơn với yêu cầu mới. Tôi nghĩ, áp lực lớn nhất hiện nay là làm thế nào để đào tạo ra những con người vừa có nghề, vừa có tư duy sáng tạo, vừa có khả năng thích ứng với sự thay đổi rất nhanh của đời sống nghệ thuật, công nghệ và sự đòi hỏi của ngành công nghiệp văn hóa.

- Ở mùa tuyển sinh năm nay, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội có phải đối mặt với vấn đề “thiếu đầu vào” như một số năm trước đây không?

+ Tôi cho rằng, không nên nhìn câu chuyện tuyển sinh chỉ bằng con số “đủ hay thiếu”. Với một trường nghệ thuật, vấn đề quan trọng hơn là chất lượng và sự phù hợp của người học với ngành nghề. Điều chúng tôi mong muốn là những người trẻ bước vào trường phải thực sự hiểu mình muốn gì và lựa chọn con đường nghệ thuật với một tâm thế chủ động.

Ở chiều ngược lại, nhà trường cũng phải tự đặt câu hỏi: Tại sao người trẻ lựa chọn chúng ta? Chúng ta đem lại cho họ điều gì? Nếu chương trình đào tạo hấp dẫn, môi trường học tập tốt, cơ hội thực hành nhiều, giảng viên có nghề và tâm huyết, sinh viên được tiếp cận với những xu hướng mới của nghệ thuật trong nước và quốc tế thì đó chính là cách để nhà trường tạo sức hút bền vững.

- Năm nay cũng là lứa sinh viên đầu tiên mà Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội tuyển sinh sau khi Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được thông qua. Ông có thể cho biết, ở lĩnh vực chuyên môn là đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa, Ban Giám hiệu nhà trường đã đề ra những kế hoạch mục tiêu chính yếu nào để cụ thể hóa chủ trương này?

+ Nghị quyết 80-NQ/TW xác định rất rõ phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực và trụ cột của phát triển bền vững; đồng thời, đặt ra yêu cầu đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo. Với một trường đại học chuyên đào tạo sân khấu, điện ảnh, truyền hình và các lĩnh vực nghệ thuật liên quan, chúng tôi thấy đây vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm.

Trước hết, nhà trường sẽ tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo theo hướng mở và gắn với thực tiễn nghề nghiệp. Sinh viên phải được học những kiến thức nền tảng nhưng đồng thời phải biết những gì đang diễn ra ngoài đời sống nghệ thuật. Thứ hai là, tăng cường thực hành và kết nối nhà trường với các đơn vị nghệ thuật, hãng phim, đài truyền hình, doanh nghiệp truyền thông, các tổ chức sáng tạo. Chúng tôi muốn sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã được tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp thực tế. Thứ ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới trong đào tạo nghệ thuật. Công nghệ không thể thay thế sự sáng tạo của nghệ sĩ, nhưng nghệ sĩ không thể đứng ngoài những biến đổi của công nghệ. Cuối cùng là quốc tế hóa đào tạo. Chúng tôi muốn sinh viên Việt Nam không chỉ hiểu nghệ thuật Việt Nam mà còn có khả năng đối thoại với nghệ thuật khu vực và thế giới.

- Như ông từng chia sẻ, nhờ những cơ hội được làm việc với các đối tác nước ngoài đã khiến ông được “mở rộng tầm mắt” và là hành trang quý giá cho những bước đi trong nghề nghiệp. Hiện nay, việc hợp tác, liên kết đào tạo của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội với các đối tác nước ngoài có gì mới?

+ Tôi cho rằng, hợp tác quốc tế ngày nay không nên chỉ dừng ở việc ký kết một biên bản ghi nhớ mà phải hướng tới việc tạo ra sản phẩm cụ thể. Nhà trường đang hướng đến hợp tác theo chiều sâu: trao đổi giảng viên, trao đổi sinh viên, workshop chuyên môn, đồng tổ chức các dự án nghệ thuật, nghiên cứu, sản xuất và chia sẻ kinh nghiệm đào tạo.

Một ví dụ rất mới là tháng 9/2026, nhà trường đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với BK&MEDIA của Hàn Quốc trong các lĩnh vực đào tạo nghệ thuật, truyền thông, giải trí, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo và sắp tới sẽ ký kết với Trường Dongguk Hàn Quốc và Công ty Metaforce Việt Nam. Tôi kỳ vọng những hợp tác như vậy sẽ đem lại cho sinh viên nhiều cơ hội hơn để tiếp xúc với phương pháp làm nghề quốc tế nhưng vẫn phải mang theo bản sắc Việt Nam. Cuối cùng, vẫn phải trả lời được câu hỏi: nghệ sĩ Việt Nam có gì để đóng góp cho thế giới?

- Là người trưởng thành từ một diễn viên - đạo diễn sân khấu trước khi trở thành một nhà quản lý ngôi trường ông từng 2 lần theo học. Điều này đem đến cho ông sự thuận lợi gì trong công tác quản lý?

+ Thực ra là 3 lần theo học, bởi tất cả các bậc học của tôi đều gắn bó với ngôi trường này. Thuận lợi lớn nhất, có lẽ là tôi rất hiểu “đời sống” của một sinh viên nghệ thuật và sau đó là đời sống của một nghệ sĩ. Tôi từng ngồi ở vị trí người học, từng đứng trên sân khấu với tư cách diễn viên, rồi làm đạo diễn, giảng dạy và làm công tác quản lý. Những trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu rằng, phía sau một bài thi, một vở diễn hay một tác phẩm của sinh viên có thể là rất nhiều câu chuyện. Tôi luôn nghĩ, người quản lý giáo dục nghệ thuật phải vừa giữ nguyên tắc, vừa hiểu con người: quyết liệt, nhưng cũng rất lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ.

- Trong một ngôi trường nghệ thuật, phương pháp đào tạo tối ưu là việc “học” phải đi đôi với “hành”. Bằng kinh nghiệm hoạt động nghệ thuật của mình, ông đã có cách hướng nghiệp, tạo cơ hội thực hành như thế nào đối với sinh viên của mình?

+ Tôi rất thích chữ “hành”. Bởi, với nghệ thuật, có những điều đọc trong giáo trình sẽ không thể hiểu bằng một lần đứng trên sân khấu, một lần bước vào trường quay hay một lần trực tiếp làm dự án.

Chúng tôi đang hướng tới việc tạo ra nhiều hơn những “bài tập nghề nghiệp” thực sự, thay vì chỉ dừng ở bài tập trong lớp. Sinh viên đạo diễn phải được làm đạo diễn; sinh viên diễn viên phải được diễn; sinh viên quay phim phải được quay; sinh viên truyền hình phải được làm chương trình. Nhà trường cũng cần tạo điều kiện để giảng viên đưa những dự án thực tế vào quá trình đào tạo. Tôi muốn sinh viên hiểu một điều rất đơn giản: đi học không có nghĩa là chờ đến ngày tốt nghiệp mới bắt đầu làm nghề. Nghề nghiệp phải được hình thành ngay trong quá trình học.

- Xin cảm ơn Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai!