Thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam:

Cơ hội và trách nhiệm đào tạo sinh viên nghệ thuật

Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai được bổ nhiệm là Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội từ tháng 9/2025. Ông đã 3 lần theo học tại ngôi trường này trước khi trở thành nhà quản lý nên rất thấu hiểu đời sống của một sinh viên nghệ thuật. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện với Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai xung quanh việc đào tạo, cung cấp nhân lực cho phát triển văn hóa, nghệ thuật và đặc biệt là công nghiệp văn hóa.

- Thưa Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai, còn nhớ tại buổi giao nhiệm vụ cho “tân Hiệu trưởng Bùi Như Lai”, Thứ trưởng Tạ Quang Đông khẳng định rằng: “Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã, đang và sẽ tiếp tục đầu tư để Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội giữ vững vị thế tiên phong, vươn tầm khu vực trong việc đào tạo nhân lực cho sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa”. Điều này có khiến ông cảm thấy áp lực?

+ Có chứ! Nhưng, với tôi, áp lực ở đây không phải là một điều gì đó khiến mình lo sợ, mà là một động lực để mình phải cố gắng nhiều hơn. Khi Bộ và lãnh đạo Bộ đặt niềm tin, giao một nhiệm vụ lớn cho nhà trường thì trách nhiệm của người đứng đầu cũng lớn hơn.

Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội có truyền thống rất đặc biệt. Hơn 45 năm qua, từ mái trường này đã trưởng thành nhiều thế hệ nghệ sĩ, đạo diễn, biên kịch, quay phim, nhà nghiên cứu, nhà quản lý..., có những người đã trở thành những tên tuổi quan trọng của nền nghệ thuật nước nhà. Vì vậy, điều chúng tôi cần làm không phải là bắt đầu từ con số không, mà là kế thừa những giá trị đã có và tìm cách đưa nhà trường thích ứng tốt hơn với yêu cầu mới. Tôi nghĩ, áp lực lớn nhất hiện nay là làm thế nào để đào tạo ra những con người vừa có nghề, vừa có tư duy sáng tạo, vừa có khả năng thích ứng với sự thay đổi rất nhanh của đời sống nghệ thuật, công nghệ và sự đòi hỏi của ngành công nghiệp văn hóa.

1.jpg
Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai là gương mặt quen thuộc với công chúng.

- Ở mùa tuyển sinh năm nay, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội có phải đối mặt với vấn đề “thiếu đầu vào” như một số năm trước đây không?

+ Tôi cho rằng, không nên nhìn câu chuyện tuyển sinh chỉ bằng con số “đủ hay thiếu”. Với một trường nghệ thuật, vấn đề quan trọng hơn là chất lượng và sự phù hợp của người học với ngành nghề. Điều chúng tôi mong muốn là những người trẻ bước vào trường phải thực sự hiểu mình muốn gì và lựa chọn con đường nghệ thuật với một tâm thế chủ động.

Ở chiều ngược lại, nhà trường cũng phải tự đặt câu hỏi: Tại sao người trẻ lựa chọn chúng ta? Chúng ta đem lại cho họ điều gì? Nếu chương trình đào tạo hấp dẫn, môi trường học tập tốt, cơ hội thực hành nhiều, giảng viên có nghề và tâm huyết, sinh viên được tiếp cận với những xu hướng mới của nghệ thuật trong nước và quốc tế thì đó chính là cách để nhà trường tạo sức hút bền vững.

- Năm nay cũng là lứa sinh viên đầu tiên mà Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội tuyển sinh sau khi Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được thông qua. Ông có thể cho biết, ở lĩnh vực chuyên môn là đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa, Ban Giám hiệu nhà trường đã đề ra những kế hoạch mục tiêu chính yếu nào để cụ thể hóa chủ trương này?

+ Nghị quyết 80-NQ/TW xác định rất rõ phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực và trụ cột của phát triển bền vững; đồng thời, đặt ra yêu cầu đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo. Với một trường đại học chuyên đào tạo sân khấu, điện ảnh, truyền hình và các lĩnh vực nghệ thuật liên quan, chúng tôi thấy đây vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm.

Trước hết, nhà trường sẽ tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo theo hướng mở và gắn với thực tiễn nghề nghiệp. Sinh viên phải được học những kiến thức nền tảng nhưng đồng thời phải biết những gì đang diễn ra ngoài đời sống nghệ thuật. Thứ hai là, tăng cường thực hành và kết nối nhà trường với các đơn vị nghệ thuật, hãng phim, đài truyền hình, doanh nghiệp truyền thông, các tổ chức sáng tạo. Chúng tôi muốn sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã được tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp thực tế. Thứ ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới trong đào tạo nghệ thuật. Công nghệ không thể thay thế sự sáng tạo của nghệ sĩ, nhưng nghệ sĩ không thể đứng ngoài những biến đổi của công nghệ. Cuối cùng là quốc tế hóa đào tạo. Chúng tôi muốn sinh viên Việt Nam không chỉ hiểu nghệ thuật Việt Nam mà còn có khả năng đối thoại với nghệ thuật khu vực và thế giới.

- Như ông từng chia sẻ, nhờ những cơ hội được làm việc với các đối tác nước ngoài đã khiến ông được “mở rộng tầm mắt” và là hành trang quý giá cho những bước đi trong nghề nghiệp. Hiện nay, việc hợp tác, liên kết đào tạo của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội với các đối tác nước ngoài có gì mới?

+ Tôi cho rằng, hợp tác quốc tế ngày nay không nên chỉ dừng ở việc ký kết một biên bản ghi nhớ mà phải hướng tới việc tạo ra sản phẩm cụ thể. Nhà trường đang hướng đến hợp tác theo chiều sâu: trao đổi giảng viên, trao đổi sinh viên, workshop chuyên môn, đồng tổ chức các dự án nghệ thuật, nghiên cứu, sản xuất và chia sẻ kinh nghiệm đào tạo.

Một ví dụ rất mới là tháng 9/2026, nhà trường đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với BK&MEDIA của Hàn Quốc trong các lĩnh vực đào tạo nghệ thuật, truyền thông, giải trí, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo và sắp tới sẽ ký kết với Trường Dongguk Hàn Quốc và Công ty Metaforce Việt Nam. Tôi kỳ vọng những hợp tác như vậy sẽ đem lại cho sinh viên nhiều cơ hội hơn để tiếp xúc với phương pháp làm nghề quốc tế nhưng vẫn phải mang theo bản sắc Việt Nam. Cuối cùng, vẫn phải trả lời được câu hỏi: nghệ sĩ Việt Nam có gì để đóng góp cho thế giới?

2.jpg
Vở "Antigone" của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội tham dự Liên hoan Sân khấu thể nghiệm Quốc tế với sự đồng hành của Viện Goethe tại Việt Nam.

- Là người trưởng thành từ một diễn viên - đạo diễn sân khấu trước khi trở thành một nhà quản lý ngôi trường ông từng 2 lần theo học. Điều này đem đến cho ông sự thuận lợi gì trong công tác quản lý?

+ Thực ra là 3 lần theo học, bởi tất cả các bậc học của tôi đều gắn bó với ngôi trường này. Thuận lợi lớn nhất, có lẽ là tôi rất hiểu “đời sống” của một sinh viên nghệ thuật và sau đó là đời sống của một nghệ sĩ. Tôi từng ngồi ở vị trí người học, từng đứng trên sân khấu với tư cách diễn viên, rồi làm đạo diễn, giảng dạy và làm công tác quản lý. Những trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu rằng, phía sau một bài thi, một vở diễn hay một tác phẩm của sinh viên có thể là rất nhiều câu chuyện. Tôi luôn nghĩ, người quản lý giáo dục nghệ thuật phải vừa giữ nguyên tắc, vừa hiểu con người: quyết liệt, nhưng cũng rất lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ.

- Trong một ngôi trường nghệ thuật, phương pháp đào tạo tối ưu là việc “học” phải đi đôi với “hành”. Bằng kinh nghiệm hoạt động nghệ thuật của mình, ông đã có cách hướng nghiệp, tạo cơ hội thực hành như thế nào đối với sinh viên của mình?

+ Tôi rất thích chữ “hành”. Bởi, với nghệ thuật, có những điều đọc trong giáo trình sẽ không thể hiểu bằng một lần đứng trên sân khấu, một lần bước vào trường quay hay một lần trực tiếp làm dự án.

Chúng tôi đang hướng tới việc tạo ra nhiều hơn những “bài tập nghề nghiệp” thực sự, thay vì chỉ dừng ở bài tập trong lớp. Sinh viên đạo diễn phải được làm đạo diễn; sinh viên diễn viên phải được diễn; sinh viên quay phim phải được quay; sinh viên truyền hình phải được làm chương trình. Nhà trường cũng cần tạo điều kiện để giảng viên đưa những dự án thực tế vào quá trình đào tạo. Tôi muốn sinh viên hiểu một điều rất đơn giản: đi học không có nghĩa là chờ đến ngày tốt nghiệp mới bắt đầu làm nghề. Nghề nghiệp phải được hình thành ngay trong quá trình học.

- Xin cảm ơn Tiến sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Bùi Như Lai!

Nguyệt Hà

Các tin khác

Lan tỏa hình ảnh đẹp của người nữ Công an

Lan tỏa hình ảnh đẹp của người nữ Công an

Là một trong hai nữ chiến sĩ của lực lượng Công an nhân dân (CAND) vinh dự được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trao Giải thưởng Nguyễn Thị Định lần thứ 2, năm 2026, Thượng tá Nông Thị Minh Huệ - Trưởng Ban Phụ nữ Công an TP Đồng Nai là gương mặt tiêu biểu "Gần dân nhất", góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của nữ chiến sĩ CAND.

Hệ giá trị văn hóa và khát vọng phát triển

Hệ giá trị văn hóa và khát vọng phát triển

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời trong bối cảnh đặc biệt của thế giới. Ở thời điểm này không chỉ có các cuộc xung đột về quân sự, các cuộc cạnh tranh về năng lượng, thiết bị công nghệ lõi, trí tuệ nhân tạo mà sâu xa hơn còn là sự cạnh tranh giữa các hệ giá trị và sức ảnh hưởng của nền công nghiệp văn hóa đã và đang hình thành trên các quốc gia, tạo sức lan tỏa trên không gian mạng. Tinh thần của nghị quyết đã đi vào đời sống, từ chủ trương đến hành động tạo ra sự đồng thuận và hiệu quả.

Mỹ học của hành trình chiêm nghiệm

Mỹ học của hành trình chiêm nghiệm

Có những nhà thơ đi đến tư tưởng bằng những trường ca rộng lớn, bằng những cấu trúc ngôn ngữ phức hợp, bằng những cuộc phiêu lưu dài của ký ức và lịch sử. Nhưng cũng có những nhà thơ lựa chọn con đường gần như ngược lại, càng muốn nói đến những vấn đề lớn của tồn tại, càng thu nhỏ dung lượng câu chữ, càng muốn chạm đến cái mênh mông của con người và vũ trụ, càng ép bài thơ về một khoảnh khắc, một hình ảnh, một chuyển động rất nhỏ. Trần Lê Khánh thuộc về kiểu nhà thơ thứ hai.

Thân phận con người trong "Gió chiều Hoàng Đạo"

Thân phận con người trong "Gió chiều Hoàng Đạo"

Qua số phận một gia đình Công giáo trong những biến động của lịch sử, tiểu thuyết "Gió chiều Hoàng Đạo" của nhà văn Lê Hồng Nguyên không chỉ tái hiện số phận con người trong vòng xoáy đó, mà còn chạm đến miền sâu thẳm của tình thân, đức tin, tình yêu, khát vọng về hạnh phúc và đoàn tụ sau những mất mát, đau thương...

Trong chăn mới biết có rận

Trong chăn mới biết có rận

Người dùng YouTube, TikTok và các nền tảng video online khác không còn lạ gì với phim siêu ngắn (còn gọi là phim micro) – những bộ phim dài chưa đầy 5 phút với tên gọi dài ngoằng tóm gọn toàn bộ nội dung phim. Từ cốt truyện, diễn xuất đến biên tập đều rất “cải lương”, nhưng phim micro kéo được người xem nhờ tính “nhanh, gọn, miễn phí”. Chỉ riêng tại Trung Quốc thì doanh thu từ ngành sản xuất phim micro đã vượt qua ngành điện ảnh truyền thống.

Dấu ấn hội tụ và lan tỏa

Dấu ấn hội tụ và lan tỏa

Diễn ra trong 6 ngày (từ ngày 22/10 đến 27/10, tại Hà Nội) với nhiều hoạt động sôi nổi. Với 737 tác phẩm dự thi, Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh CAND lần thứ XV, năm 2026 chủ đề "Hội tụ và lan tỏa" thực sự là nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh, trách nhiệm, tình yêu nghề của những người làm báo, làm truyền thông trong và ngoài lực lượng CAND.

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Thượng tá, nhà biên kịch Vũ Xuân Cải: Giữ cho mình “ngọn lửa”

Thượng tá, nhà biên kịch Vũ Xuân Cải: Giữ cho mình “ngọn lửa”

Thượng tá, nhà biên kịch Vũ Xuân Cải là một cán bộ đầu tiên được tuyển về để xây dựng Đoàn kịch Bộ Nội vụ, nay là Nhà hát kịch Công an nhân dân (CAND) từ cách đây hơn 40 năm. Tốt nghiệp ngành Đạo diễn Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, nhưng suốt cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình, ông gắn bó với vai trò biên kịch và vinh dự được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật năm 2022.

Chiêu mới

Chiêu mới

Vào buổi trưa một ngày nọ, có hai thanh niên dáng vẻ hung dữ bước vào cửa hàng. Họ là những người kinh doanh cùng phố, đến tìm ông chủ và nói rằng việc cửa hàng tự ý giảm giá đã vi phạm quy định của ngành kinh doanh, đồng thời yêu cầu ông chủ khôi phục mức giá cũ.

“Tổng đài đặc biệt”

“Tổng đài đặc biệt”

Thực ra, không có một phiên hiệu nào là “Tổng đài đặc biệt ” trong bộ máy tổ chức của Bộ Công an thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Nhưng, với tính chất, công việc và những con người làm việc cho bộ phận này thì có thể gọi đó là “Tổng đài đặc biệt” - nòng cốt của Phòng Thông tin vô tuyến điện báo - một đơn vị Anh hùng.

Sáng tạo văn học, nghệ thuật trong thời đại AI

Sáng tạo văn học, nghệ thuật trong thời đại AI

Nghị quyết số 80-NQ/TW (NQ 80) của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh, đề cao vai trò cực kỳ quan trọng của văn hóa, đồng thời đưa ra những đột phá về nhận thức lý luận, phù hợp với xu hướng chung của quốc tế thời hội nhập toàn cầu. Với văn học, nghệ thuật, NQ 80 mở ra cả một chân trời sáng tạo mới.

Giới điện ảnh chuyên nghiệp có ái ngại phim AI không?

Giới điện ảnh chuyên nghiệp có ái ngại phim AI không?

Phim AI đang làm mưa làm gió trên mạng xã hội, đã thôi thúc nhiều nhà điện ảnh háo hức triển khai dự án chuyển đổi ngôn ngữ công nghệ thành thẩm mỹ nghệ thuật. Thế nhưng, giới làm phim chuyên nghiệp đang có những góc nhìn khác nhau về phim AI, thậm chí có người tuyên bố khước từ đứa con lai của thành tựu công nghệ và tư duy sáng tạo.

Chủ quyền văn hóa số

Chủ quyền văn hóa số

Xây dựng chủ quyền văn hóa số theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW chính là lá chắn chiến lược để giữ gìn bản sắc, định hình bộ nhận diện dân tộc và khẳng định sức mạnh Việt Nam trên không gian mạng.

Hội Mỹ thuật Việt Nam cần những chuyển động mới

Họa sĩ Đào Quốc Huy - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam: Chúng ta vẫn còn lãng phí nguồn lực

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam mở ra những định hướng quan trọng nhằm phát huy nguồn lực sáng tạo, xây dựng môi trường thuận lợi cho văn nghệ sĩ và đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trao đổi với họa sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, về những vấn đề đặt ra đối với mỹ thuật nước nhà trong giai đoạn mới.

Tia lửa

Tia lửa

Vài tia sáng cuối cùng xuyên qua tán cây leo lét. Tế bào cảm quang trong mắt bắt đầu rơi vào trạng thái mù mờ. Chỉ chút nữa thôi, đêm đen sẽ tràn tới. Bính nhận ra mình đang trong cảnh màn trời chiếu đất. Khi đó, một tia sét bất ngờ cắt ngang cơn dông, liền sau là một tiếng gầm...