Chuyện học của trẻ em ở Đức

Có nhiều người đùa vui, bảo rằng: "Ở Đức trẻ em được xếp số 1, phụ nữ xếp thứ 2 và thú cưng xếp thứ 3 rồi còn lại là...". Câu nói vui trên xuất phát từ một thực tế: Trẻ em được ưu tiên số 1. Trong chuyến đến Đức vừa rồi, tôi đã có dịp tận mắt chứng kiến sự ưu ái của nhà nước và xã hội đối với trẻ em.

Việc học của trẻ em ở bậc mầm non và tiểu học được nhà nước chăm sóc từ việc nuôi dạy đến việc học. Trong bài viết này tôi chủ yếu chỉ đề cập đến việc trẻ em đi học ở bậc tiểu học và cảm nhận được rằng đó là những chính sách rất ưu việt và đáng để những quốc gia khác tham khảo…

Bắt đầu vào lớp 1, ở Đức có lễ EinschuLung. Lễ này được coi là lễ duy nhất được tổ chức cho trẻ em bắt đầu đi học, rất long trọng. Ngày lễ đầu tiên nhập trường, các phụ huynh đưa con đến trường dự lễ.

img_20231215_151025.jpg -0
Lễ EinschuLung cho học sinh lớp 1 với sự tham gia của các phụ huynh.

Buổi lễ diễn ra như sau: hiệu trưởng đọc lời chúc mừng các em vào lớp 1, giới thiệu khái quát về nhà trường, nhấn mạnh niềm vui được đi học của trẻ nhỏ, kết thúc bằng lời chúc học sinh và phụ huynh trong ngày lễ nhập trường để được khai mở trí tuệ và tâm hồn.

Sau buổi lễ, tùy từng gia đình sẽ tổ chức bữa tiệc EinschuLung (mời các bạn bè của con và của gia đình) gọi là bữa tiệc mừng con vào lớp 1. Sau đó, từ lớp 2 đến lớp 12, cứ đúng ngày 1/9 hàng năm là bắt đầu năm học mới không tổ chức một lễ nào nữa. Riêng về phía gia đình học sinh có tổ chức lễ trưởng thành cho con trẻ ở tuổi từ 14 - 16 tuổi (tùy theo từng gia đình). Đến hết lớp 12 là có lễ ra trường gọi là Abitur. Lễ tốt nghiệp lớp 12 ở Đức gọi là Abitur. Sau lễ này thì các gia đình sẽ tổ chức một buổi tiệc cho học sinh đã tốt nghiệp lớp 12 để mời bạn bè và người thân trong gia đình đến dự trong một phạm vi hẹp, bữa tiệc này gọi là Abiball.

Tại lễ EinschuLung, giáo viên chủ nhiệm lớp 1 sẽ mời phụ huynh cùng con vào lớp để làm quen với cô (thầy) giáo, tự giới thiệu về gia đình mình một cách ngắn gọn. Ở Đức có nhiều dân nhập cư nên có nhiều sắc tộc; trẻ em các sắc tộc được đối xử bình đẳng. Việc giáo dục về sự hòa nhập không phân biệt đối xử nên trẻ em ở lớp rất dễ hòa đồng.

Cháu tôi là người Việt Nam ngay những ngày đầu đã làm bạn với mấy bạn người Đức, người Ba Lan. Năm 2019, cháu vào lớp 1, rất mừng là cũng trong năm đó Bang Berlin có chính sách cho các cháu học tiểu học được ăn bữa trưa miễn phí và cho các cháu được đi các phương tiện công cộng miễn phí (các cháu đeo thẻ học sinh có ảnh xác nhận là đi các phương tiện công cộng nào cũng không mất tiền). Ở Đức có nhiều phương tiện giao thông kết nối với nhau như V-Ban Train- Bes; nên mọi người đi lại rất thuận tiện.

Các môn học ở bậc tiểu học cũng thật nhẹ nhàng và kích thích việc học tập và rèn luyện của các cháu như: Toán, tiếng Đức, tìm hiểu tự nhiên tìm hiểu xã hội, âm nhạc, hội họa, thể dục thể thao (lên các lớp trên có thêm các môn thể thao để các cháu tự nguyện đăng ký).

Thời gian học từ 8h (có 10 phút để các cháu chuẩn bị), 8h10 chính thức vào học. Thời gian nghỉ trưa 1h, sau nghỉ trưa vào học tiếp. Tùy theo từng ngày mà giờ học có thể kết thúc lúc 14h hay 15h. Các cháu học lớp 1 và lớp 2 cha mẹ đến đón, còn từ lớp 3 trở lên các cháu có thể tự đi về nhà trên các phương tiện giao thông công cộng.

Ở Đức các trường phổ thông công lập (tiểu học và trung học) không bắt buộc mặc đồng phục, chỉ một vài trường tự yêu cầu mặc đồng phục.

Chuyện học của trẻ em ở Đức -0
Học sinh phổ thông ở Đức chỉ có hai buổi lễ: vào lớp 1 và tốt nghiệp lớp 12.

Có một điều đặc biệt là học sinh tiểu học ở Đức có thể tự chọn học từ 5-6 năm tùy theo sức học của các cháu. Nếu các cháu học tốt, gia đình có thể cho cháu từ lớp 5  học thẳng lên lớp 7 (lớp đầu cấp trung học - ở Đức từ lớp 7 đến lớp 12 là hai cấp gọi là cấp trung học); gia đình nào thấy con học yếu hoặc thấy con còn non thì cho học thêm lớp 6, rồi mới cho học lên lớp 7.

Ở bậc trung học có phân ra trường chuyên hoặc trường thường, muốn vào trường chuyên phải được xét qua học bạ. Cũng có trường trung học tuyển học sinh vào lớp chuyên từ lớp 5, nhưng phải thi vào (lớp 5 và 6 ở trường này được coi là các lớp dự bị của bậc trung học hệ chuyên). Hệ thống trường chuyên tùy theo từng bang ở nước Đức; nhưng thông thường tiểu học là 6 năm và trung học là 6 năm, học sinh học hết lớp 10 được tách làm 2 hướng:  Hướng học tiếp lớp 11 - lớp 12 để thi vào đại học. Hướng đi học nghề từ sau lớp 10.

Trong một năm học, các cháu có những đợt nghỉ theo mùa và những ngày nghỉ lễ theo dịp nghỉ lễ của người lớn. Dịp nghỉ theo mùa sẽ gồm: Nghỉ thu (từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11) nghỉ lễ Noel và năm mới (trước Noel 1 tuần đến hết ngày 1/1 đầu năm mới). Nghỉ hè từ đầu tháng 4 đến 31/8.

Ở Đức việc họp phụ huynh học sinh đầu năm học cũng bầu Ban phụ huynh học sinh để thường xuyên giáo viên chủ nhiệm liên lạc trao đổi tình hình ở lớp. Ban phụ huynh học sinh cũng thu tiền quỹ Hội và cũng có tặng quà giáo viên nhân các ngày lễ hoặc cuối năm học hoặc chi cho các cháu khi tổ chức cho các cháu đi trải nghiệm hoặc đi vui chơi, việc thu chi quỹ được công khai rõ ràng.

Để giáo dục học sinh có tinh thần cộng đồng và trách nhiệm xã hội, sau khi tốt nghiệp lớp 12, thông thường học sinh ở Đức được khuyến khích làm tình nguyện ở các nước chưa phát triển. Việc tình nguyện này sẽ được tính cộng điểm cho xét tuyển vào đại học. Những học sinh tốt nghiệp lớp 12 sẽ được xét qua học bạ để tuyển vào các trường đại học, những chuyên ngành Luật và Y khoa thường tuyển học sinh có điểm cao.

Tôi có 3 cháu gọi bằng ông tốt nghiệp lớp 12, thì 2 cháu đã xin đi tình nguyện đi các nước chậm phát triển để làm tình nguyện viên, 1 cháu đi Nam Phi và 1 cháu xin về Việt Nam để dạy Tiếng Anh cho học sinh ở vùng cao. Một ví dụ cụ thể như tôi kể ở trên là các cháu gốc Việt thường được gia đình chăm lo nên học giỏi, nhiều cháu điểm tốt nghiệp (ở Đức tính điểm 1 là cao nhất), còn dưới 1 (nghĩa là được cộng thêm để điểm tốt nghiệp cao hơn).

Với những chính sách rõ ràng như vậy cũng đủ thấy rõ ràng trẻ em ở Đức được quan tâm rất chu đáo. Với cấp tiểu học giáo dục không có việc nhồi nhét kiến thức, học sinh đến trường học rất thoải mái nên học sinh đến trường rất vui vẻ, tự tin; đúng là mỗi ngày đi học là một ngày vui, ngày hạnh phúc.

Đặc biệt, ngành giáo dục ở Đức luôn coi trọng việc giáo dục toàn diện cho trẻ em. Giáo dục cho học sinh ý thức về việc tự học, tự bồi dưỡng nên học sinh lớn lên luôn có ý thức tự lập, không ỷ lại, vì thế đến 18 tuổi các em đã ý thức được tinh thần tự lập. Nhiều gia đình để cho con em họ tự quyết nhiều vấn đề, kể cả việc ra ở riêng, tự kiếm việc làm để tự nuôi bản thân. Trẻ em ở mọi sắc tộc, mọi tôn giáo được đối xử bình đẳng, không có sự phân biệt đối xử nên các học sinh dễ hòa đồng, thân thiện; hiện tượng đánh nhau chửi thề... (gọi chung là bạo lực học đường) hầu như không có.

Có thể có người cho rằng làm được như vậy là do Đức là nước phát triển, giàu có. Tuy nhiên, có những điều có thể làm được mà không cần nhiều tiền, mà điều quan trọng là ngành giáo dục cần có chiến lược, định hướng rõ ràng ngay từ đầu với từng cấp học để từ đó có chính sách phù hợp.

Trần Bá Giao

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.