Chuyện học của trẻ em ở Đức

Có nhiều người đùa vui, bảo rằng: "Ở Đức trẻ em được xếp số 1, phụ nữ xếp thứ 2 và thú cưng xếp thứ 3 rồi còn lại là...". Câu nói vui trên xuất phát từ một thực tế: Trẻ em được ưu tiên số 1. Trong chuyến đến Đức vừa rồi, tôi đã có dịp tận mắt chứng kiến sự ưu ái của nhà nước và xã hội đối với trẻ em.

Việc học của trẻ em ở bậc mầm non và tiểu học được nhà nước chăm sóc từ việc nuôi dạy đến việc học. Trong bài viết này tôi chủ yếu chỉ đề cập đến việc trẻ em đi học ở bậc tiểu học và cảm nhận được rằng đó là những chính sách rất ưu việt và đáng để những quốc gia khác tham khảo…

Bắt đầu vào lớp 1, ở Đức có lễ EinschuLung. Lễ này được coi là lễ duy nhất được tổ chức cho trẻ em bắt đầu đi học, rất long trọng. Ngày lễ đầu tiên nhập trường, các phụ huynh đưa con đến trường dự lễ.

img_20231215_151025.jpg -0
Lễ EinschuLung cho học sinh lớp 1 với sự tham gia của các phụ huynh.

Buổi lễ diễn ra như sau: hiệu trưởng đọc lời chúc mừng các em vào lớp 1, giới thiệu khái quát về nhà trường, nhấn mạnh niềm vui được đi học của trẻ nhỏ, kết thúc bằng lời chúc học sinh và phụ huynh trong ngày lễ nhập trường để được khai mở trí tuệ và tâm hồn.

Sau buổi lễ, tùy từng gia đình sẽ tổ chức bữa tiệc EinschuLung (mời các bạn bè của con và của gia đình) gọi là bữa tiệc mừng con vào lớp 1. Sau đó, từ lớp 2 đến lớp 12, cứ đúng ngày 1/9 hàng năm là bắt đầu năm học mới không tổ chức một lễ nào nữa. Riêng về phía gia đình học sinh có tổ chức lễ trưởng thành cho con trẻ ở tuổi từ 14 - 16 tuổi (tùy theo từng gia đình). Đến hết lớp 12 là có lễ ra trường gọi là Abitur. Lễ tốt nghiệp lớp 12 ở Đức gọi là Abitur. Sau lễ này thì các gia đình sẽ tổ chức một buổi tiệc cho học sinh đã tốt nghiệp lớp 12 để mời bạn bè và người thân trong gia đình đến dự trong một phạm vi hẹp, bữa tiệc này gọi là Abiball.

Tại lễ EinschuLung, giáo viên chủ nhiệm lớp 1 sẽ mời phụ huynh cùng con vào lớp để làm quen với cô (thầy) giáo, tự giới thiệu về gia đình mình một cách ngắn gọn. Ở Đức có nhiều dân nhập cư nên có nhiều sắc tộc; trẻ em các sắc tộc được đối xử bình đẳng. Việc giáo dục về sự hòa nhập không phân biệt đối xử nên trẻ em ở lớp rất dễ hòa đồng.

Cháu tôi là người Việt Nam ngay những ngày đầu đã làm bạn với mấy bạn người Đức, người Ba Lan. Năm 2019, cháu vào lớp 1, rất mừng là cũng trong năm đó Bang Berlin có chính sách cho các cháu học tiểu học được ăn bữa trưa miễn phí và cho các cháu được đi các phương tiện công cộng miễn phí (các cháu đeo thẻ học sinh có ảnh xác nhận là đi các phương tiện công cộng nào cũng không mất tiền). Ở Đức có nhiều phương tiện giao thông kết nối với nhau như V-Ban Train- Bes; nên mọi người đi lại rất thuận tiện.

Các môn học ở bậc tiểu học cũng thật nhẹ nhàng và kích thích việc học tập và rèn luyện của các cháu như: Toán, tiếng Đức, tìm hiểu tự nhiên tìm hiểu xã hội, âm nhạc, hội họa, thể dục thể thao (lên các lớp trên có thêm các môn thể thao để các cháu tự nguyện đăng ký).

Thời gian học từ 8h (có 10 phút để các cháu chuẩn bị), 8h10 chính thức vào học. Thời gian nghỉ trưa 1h, sau nghỉ trưa vào học tiếp. Tùy theo từng ngày mà giờ học có thể kết thúc lúc 14h hay 15h. Các cháu học lớp 1 và lớp 2 cha mẹ đến đón, còn từ lớp 3 trở lên các cháu có thể tự đi về nhà trên các phương tiện giao thông công cộng.

Ở Đức các trường phổ thông công lập (tiểu học và trung học) không bắt buộc mặc đồng phục, chỉ một vài trường tự yêu cầu mặc đồng phục.

Chuyện học của trẻ em ở Đức -0
Học sinh phổ thông ở Đức chỉ có hai buổi lễ: vào lớp 1 và tốt nghiệp lớp 12.

Có một điều đặc biệt là học sinh tiểu học ở Đức có thể tự chọn học từ 5-6 năm tùy theo sức học của các cháu. Nếu các cháu học tốt, gia đình có thể cho cháu từ lớp 5  học thẳng lên lớp 7 (lớp đầu cấp trung học - ở Đức từ lớp 7 đến lớp 12 là hai cấp gọi là cấp trung học); gia đình nào thấy con học yếu hoặc thấy con còn non thì cho học thêm lớp 6, rồi mới cho học lên lớp 7.

Ở bậc trung học có phân ra trường chuyên hoặc trường thường, muốn vào trường chuyên phải được xét qua học bạ. Cũng có trường trung học tuyển học sinh vào lớp chuyên từ lớp 5, nhưng phải thi vào (lớp 5 và 6 ở trường này được coi là các lớp dự bị của bậc trung học hệ chuyên). Hệ thống trường chuyên tùy theo từng bang ở nước Đức; nhưng thông thường tiểu học là 6 năm và trung học là 6 năm, học sinh học hết lớp 10 được tách làm 2 hướng:  Hướng học tiếp lớp 11 - lớp 12 để thi vào đại học. Hướng đi học nghề từ sau lớp 10.

Trong một năm học, các cháu có những đợt nghỉ theo mùa và những ngày nghỉ lễ theo dịp nghỉ lễ của người lớn. Dịp nghỉ theo mùa sẽ gồm: Nghỉ thu (từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11) nghỉ lễ Noel và năm mới (trước Noel 1 tuần đến hết ngày 1/1 đầu năm mới). Nghỉ hè từ đầu tháng 4 đến 31/8.

Ở Đức việc họp phụ huynh học sinh đầu năm học cũng bầu Ban phụ huynh học sinh để thường xuyên giáo viên chủ nhiệm liên lạc trao đổi tình hình ở lớp. Ban phụ huynh học sinh cũng thu tiền quỹ Hội và cũng có tặng quà giáo viên nhân các ngày lễ hoặc cuối năm học hoặc chi cho các cháu khi tổ chức cho các cháu đi trải nghiệm hoặc đi vui chơi, việc thu chi quỹ được công khai rõ ràng.

Để giáo dục học sinh có tinh thần cộng đồng và trách nhiệm xã hội, sau khi tốt nghiệp lớp 12, thông thường học sinh ở Đức được khuyến khích làm tình nguyện ở các nước chưa phát triển. Việc tình nguyện này sẽ được tính cộng điểm cho xét tuyển vào đại học. Những học sinh tốt nghiệp lớp 12 sẽ được xét qua học bạ để tuyển vào các trường đại học, những chuyên ngành Luật và Y khoa thường tuyển học sinh có điểm cao.

Tôi có 3 cháu gọi bằng ông tốt nghiệp lớp 12, thì 2 cháu đã xin đi tình nguyện đi các nước chậm phát triển để làm tình nguyện viên, 1 cháu đi Nam Phi và 1 cháu xin về Việt Nam để dạy Tiếng Anh cho học sinh ở vùng cao. Một ví dụ cụ thể như tôi kể ở trên là các cháu gốc Việt thường được gia đình chăm lo nên học giỏi, nhiều cháu điểm tốt nghiệp (ở Đức tính điểm 1 là cao nhất), còn dưới 1 (nghĩa là được cộng thêm để điểm tốt nghiệp cao hơn).

Với những chính sách rõ ràng như vậy cũng đủ thấy rõ ràng trẻ em ở Đức được quan tâm rất chu đáo. Với cấp tiểu học giáo dục không có việc nhồi nhét kiến thức, học sinh đến trường học rất thoải mái nên học sinh đến trường rất vui vẻ, tự tin; đúng là mỗi ngày đi học là một ngày vui, ngày hạnh phúc.

Đặc biệt, ngành giáo dục ở Đức luôn coi trọng việc giáo dục toàn diện cho trẻ em. Giáo dục cho học sinh ý thức về việc tự học, tự bồi dưỡng nên học sinh lớn lên luôn có ý thức tự lập, không ỷ lại, vì thế đến 18 tuổi các em đã ý thức được tinh thần tự lập. Nhiều gia đình để cho con em họ tự quyết nhiều vấn đề, kể cả việc ra ở riêng, tự kiếm việc làm để tự nuôi bản thân. Trẻ em ở mọi sắc tộc, mọi tôn giáo được đối xử bình đẳng, không có sự phân biệt đối xử nên các học sinh dễ hòa đồng, thân thiện; hiện tượng đánh nhau chửi thề... (gọi chung là bạo lực học đường) hầu như không có.

Có thể có người cho rằng làm được như vậy là do Đức là nước phát triển, giàu có. Tuy nhiên, có những điều có thể làm được mà không cần nhiều tiền, mà điều quan trọng là ngành giáo dục cần có chiến lược, định hướng rõ ràng ngay từ đầu với từng cấp học để từ đó có chính sách phù hợp.

Trần Bá Giao

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?