Chiếm hạm Bismarck và chuyến hải hành định mệnh

Nếu những tiếng nổ long trời lở đất nhấn chìm siêu chiến hạm Yamato xuống đáy Thái Bình Dương chính thức đánh dấu sự sụp đổ của Hải quân Hoàng gia Nhật Bản, thì những loạt đạn pháo bắn gục đại chiến hạm Bismarck tại eo biển Đan Mạch cũng là bước ngoặt đẩy lùi khí thế tấn công của Hải quân Đức Quốc xã trên Đại Tây Dương, trong Đại chiến thế giới lần thứ hai.

Cuộc đời ngắn ngủi, sứ mệnh hiếm hoi

Cho đến ngày 27-5-1941 định mệnh ấy, Bismarck mới phục vụ trong biên chế Hải quân Đức Quốc xã được vỏn vẹn tám tháng. Và thật đáng buồn, chiến dịch đầu tiên, chiến dịch duy nhất mà nó tham gia - Chiến dịch Rheinuebung - cũng chính là chiến dịch cuối cùng. 

Bismark bị tiêu diệt bởi Hải quân Hoàng gia Anh, cho dù đã thể hiện được thứ tinh thần chiến đấu rất đáng khâm phục và tôn trọng.

Hạ thủy tháng 2-1939, hoàn tất chế tạo tháng 8-1940, Bismarck cùng con tàu "chị em" mang tên Tipritz được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn bổ sung sức mạnh mới cho Hải quân Đức, nhằm thách thức ưu thế tuyệt đối của Hải quân Anh trên Đại Tây Dương. Đó cũng là thời điểm Trận chiến nước Anh đang diễn ra giai đoạn khốc liệt nhất, khi Luân Đôn và những thành phố lớn khác của đảo quốc sương mù oằn mình dưới những trận mưa bom của Không quân Đức.

Lên đường nhận nhiệm vụ.
Lên đường nhận nhiệm vụ.

Song, chưa kịp đóng góp gì, trận chiến ấy đã kết thúc. Nước Anh đứng vững. Adolf Hitler chuẩn bị chuyển quân qua mặt trận phía Đông để tấn công Liên Xô, và trọng tâm của quân đội Đức Quốc xã cũng dịch chuyển về đó. Hải quân Đức chỉ còn đóng nhiệm vụ chủ yếu là bảo vệ bờ biển phía Tây, quấy nhiễu và ngăn cản các nguồn tiếp tế từ nước Mỹ cho Anh. Công việc này, Đại đô đốc Erich Raeder giao phó vai trò chủ công cho các hạm đội tàu ngầm.

Tuy nhiên, khi cường độ xuất hiện của những chuyến tàu hàng mỗi lúc một gia tăng, và khi Hải quân Hoàng gia Anh liên tục phát huy được sức mạnh vượt trội nhằm bảo vệ những chuyến tàu hàng đó, chỉ các cuộc đột kích bằng tàu ngầm là không đủ. Ngày 18-5-1941, Bismarck và tuần dương hạm Prinz Eugen được lệnh rời căn cứ Gotenhafen ở biển Baltic, tiến ra Đại Tây Dương. Đại đô đốc Erich Raeder muốn có thêm hỏa lực mặt nước bổ sung, nhằm chặn đứng những hải đoàn vận tải đến từ Bắc Mỹ.

Song hành với phấn khích và kiêu hùng, bi kịch bắt đầu từ đó.

Trận chiến đơn độc

Vào thời điểm đó, éo le thay, Hải quân Đức Quốc xã không còn khả năng điều động thêm "trợ thủ" cho Bismarck và Prinz Eugen.

Chiếc Tipritz chỉ vừa được chế tạo xong, phải đến tận cuối năm mới sẵn sàng tham gia chiến đấu. Một thiết giáp hạm khác ở căn cứ hải quân Brest (Pháp) - Gneisenau - bị trúng cả ngư lôi rồi cả bom của Không quân Hoàng gia Anh, khi đang sửa chữa trong ụ tàu. Hai tuần dương hạm hạng nặng Admiral Scheer và Admiral Hipper cũng phải đợi đến tận tháng 8 mới có thể hoạt động, bởi quá trình sửa chữa cũng bị ảnh hưởng bởi các đợt oanh tạc. Thiết giáp hạm Scharnhorst phải đại tu nồi hơi.

Rút cục, kể cả khi Adolf Hitler cùng Thống chế Wilhem Keitel đã đích thân đến thị sát tình hình ở Gotenhafen, chiến dịch Rheinuebung vẫn chỉ có thể được lệnh tiến hành với Bismarck và Prinz Eugen (nghĩa là rất hạn chế cả về hỏa lực trên biển lẫn không quân tùng thiết). 

Hộ tống cho hai con tàu gồm 18 tàu tiếp liệu được bố trí trên hải trình, bốn tàu ngầm U-boat đi tiền trạm từ Baltic đến cảng Halifax của Anh, ba tàu khu trục cùng một đội tàu quét mìn mở đường. Không quân Đức Quốc xã (Luftwaffe) cũng được giao nhiệm vụ bảo vệ trên không, trong suốt hành trình ra khỏi lãnh hải Đức.

Vấn đề là, ngay giữa trưa ngày 20-5, Bismarck cùng hải đoàn quanh mình đã bị bắt gặp bởi một nhóm máy bay trinh sát Thụy Điển, và sau đó là bởi tuần dương hạm Gotland của Thụy Điển. Những báo cáo lập tức được gửi về Stockholm (thủ đô Thụy Điển, nước trung lập trong Đệ nhị Thế chiến). Ở đó, tùy viên quân sự và tình báo Anh quốc cũng nhanh chóng nắm bắt được vấn đề, để chuyển tiếp về cho Bộ Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Anh.

Cũng phải nói thêm rằng trước đó, trong quãng thời gian Bismarck nằm đợi ngày xuất kích đầu tiên tại cảng Hamburg, cũng qua kênh Thụy Điển, người Anh đã nắm được khá chi tiết về các thông số của chiến hạm này. Rất có thể, chuyện Adolf Hitler bất chấp quy chế nước trung lập mà xua quân vào Bỉ để đánh Pháp, hay phái các biệt đội SS lên duyên hải Na Uy tiến hành các hoạt động phá hoại nhằm cản bước các lực lượng Anh đã khiến Thụy Điển hành động như vậy.   

Cả Đô đốc Gunther Luetjens - người được giao nhiệm vụ chỉ huy chiến dịch Rheinuebung - lẫn Đại tá Ernst Lindemann (chỉ huy tàu Bismarck) đều cho rằng yếu tố bí mật đã bị mất. Tuy vậy, quân lệnh như sơn, họ vẫn tiến ra Đại Tây Dương, với hy vọng mong manh là phía Anh còn chưa nắm được hết các thông tin về hải trình của mình để chuẩn bị chống trả.

Dấu chấm hết cho một tham vọng

Nhưng không, mọi chuyện hoàn toàn không như mong đợi. Tại eo biển Đan Mạch, Đô đốc Hải quân Hoàng gia Anh John Tovey đã ra lệnh cho tuần dương hạm Hood cùng thiết giáp hạm Prince of Wales vừa được đưa vào hoạt động, cùng sáu tàu khu trục và hai tuần dương hạm khác sẵn sàng đón đánh. Các phi đội dội bom cũng được lệnh lên đường.

00 giờ 15 phút ngày 22/5, Bismarck và Prinz Eugen tăng tốc, tách khỏi các tàu khu trục hộ tống, đột phá về hướng Đại Tây Dương. 4 giờ sáng ngày 23-5, họ tiến vào eo biển Đan Mạch. Ở đó, radar phát hiện tín hiệu từ tuần dương hạm Suffolk của Anh, và phía Đức hiểu rằng kế hoạch của họ đã bị lộ.

Luetjens ra lệnh giao chiến, nhưng trong sương mù, hai tàu Đức không thể nã đạn trúng kẻ thù. Ngược lại, tàu Suffolk, cũng như tuần dương hạm Norfolk gia nhập trận đánh sau đó đều nương vào sương mù để tránh đụng độ sớm, mà chỉ tập trung theo dõi vị trí kẻ địch.

Hành trình đầy cạm bẫy .
Hành trình đầy cạm bẫy .

5h45 phút ngày 24-5, sương mù dần tan, và ở chân trời hiện lên các vệt khói của hạm đội Anh. Nhưng thật đáng kinh ngạc, ngay ở những loạt đạn đầu tiên, uy phong của Hải quân Hoàng gia Anh - bá chủ mặt biển hàng trăm năm qua - đã bị xô ngã. 

Cả hai tàu Đức tập trung nã pháo vào tuần dương hạm Hood, và chỉ sau tám phút khai hỏa, họ đã bắn trúng kho thuốc đạn. Hood vỡ làm đôi, nổ tung và chìm xuống đáy biển, mang theo 1145 người trong thủy thủ đoàn, kể cả Đô đốc Holland. Chỉ có 3 người được cứu sống bởi tàu khu trục Electra.

Nhận thấy tàu mình có nguy cơ va phải những mảnh vỡ của Hood, người chỉ huy chiến hạm Prince of Wales - John Leach - ra lệnh quay ngang lái. Một quyết định quá mạo hiểm, khi hai tàu Đức có cơ hội thuận lợi hơn để bắn cấp tập. Prince of Wales bị hư hại nghiêm trọng và phải tháo chạy. Song, trước đó, nó cũng kịp bắn trúng Bismarck ba quả đạn.

Hai tàu Đức không đuổi theo, mà vẫn cố tiến ra Đại Tây Dương. Nhưng bây giờ, cuộc săn đuổi những con thủy quái bị thương ấy của Hải quân và Không quân Hoàng gia Anh mới chính thức bắt đầu. Mọi tàu chiến Anh trong khu vực (tổng cộng 6 thiết giáp hạm, 2 tàu sân bay, 13 tuần dương hạm, 21 khu trục hạm) được lệnh lên đường. Prince of Wales, đã được phục hồi đáng kể, dẫn đầu cuộc săn.

Thời tiết xấu trở lại, và Prinz Eugen nhân cơ hội đó, được lệnh rời đi, chỉ còn một mình Bismarck lênh đênh một hướng thu hút các tàu Anh. Dù đã "thương tích đầy mình", niềm tự hào của Hải quân Đức Quốc xã vẫn có thể đạt vận tốc với tàu King George V tối tân bên phía hạm đội Anh. Nhưng, nó không chống đỡ được với những hiểm họa từ bầu trời.

10h30 phút sáng 26-5, khi tưởng như đã "cắt đuôi" thành công mọi sự truy đuổi để trở về căn cứ Brest, Bismark bị phát hiện bởi một máy bay trinh sát. Lập tức, cả một phi đội Anh - Mỹ ập tới, từ tàu sân bay Ark Royal. Dính cả bom lẫn ngư lôi, Bismarck bị hỏng bộ phận điều khiển, và chỉ còn có thể lết trên mặt biển với vận tốc 7 hải lý/giờ.

Những tàu chiến Anh hiếm hoi còn đủ nhiên liệu bắt kịp Bismarck từ hướng Tây, bao gồm hai thiết giáp hạm King George V và Rodney, cùng hai tuần dương hạm Dorsetshire và Norfolk. Các chỉ huy Bismarck đánh điện về Bộ Tư lệnh Hải quân Đức: "Chúng tôi sẽ chiến đấu đến quả đạn cuối cùng". Tất cả đều hiểu và chờ đợi điều phải đến sẽ đến.

Sáng 27-5, hơn 700 quả đạn pháo hạng nặng dồn dập trút xuống thứ gần như chỉ còn là cái xác tàu mang tên Bismarck ấy. Nó cố gắng bắn trả vào vòng vây, nhưng không đạt được điều gì. Cả Lindermann lẫn Luetjens, theo như phỏng đoán, đều đã thiệt mạng ngay trong loạt đạn đầu. Hạm phó Hans Oels sau đó cũng chết bởi một vụ nổ, trên boong. Bismarck lật nghiêng. Nước biển tràn vào. Và cuối cùng, thiết giáp hạm Hood của Anh quốc cũng đã được trả thù.

Sau Bismarck, chẳng còn mấy ai nhắc đến các chiến hạm của Đức Quốc Xã trên Đại Tây Dương. Chỉ còn lại những tàu ngầm…

* Gần 2.100 người chết theo Bismarck. Hải quân Anh chỉ cứu được khoảng 110 người, và có 5 người được cứu bởi các tàu ngầm Đức.

* Bismarck được đặt tên theo vị Thủ tướng huyền thoại Otto Von Bismarck - người góp công lớn thống nhất nước Đức, biểu tượng của tinh thần sắt máu Đức. 

Phi Hồ

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?