Cánh diều Vàng 2023: Bao giờ diều bay cao?

Có lẽ đó vẫn là câu hỏi luôn đặt ra mỗi mùa giải dù "Cánh diều vàng" đã có thâm niên 20 năm. Nhiều kỳ vọng và nhiều danh hiệu được gán cho giải thưởng này, với mong muốn giải thưởng sẽ trở thành thương hiệu Điện ảnh Quốc gia và từng bước hướng đến tầm quốc tế.

Nhưng nói như nhà phê bình, đạo diễn Nguyễn Hữu Tuấn, chất lượng giải thưởng phụ thuộc vào chất lượng phim. Dù chúng ta cố gắn cho nó bao nhiêu nhãn mác mà không có phim hay thì giải thưởng cũng không thể  uy tín lên được. Bao giờ diều bay cao vẫn là câu hỏi lớn của điện ảnh Việt.

Kỳ vọng về một festival điện ảnh

Giải thưởng “Cánh diều vàng” năm nay được đầu tư kỹ lưỡng về phần lễ hội, với những hoạt động diễn ra trong một thời gian dài từ 1/9/2023. Đánh dấu cột mốc 20 năm, một Bức tường danh vọng - công trình vinh danh những tác phẩm, cá nhân dành giải thưởng Cánh diều 20 năm qua và tôn vinh trọn đời những nhân vật đã có cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp điện ảnh Việt Nam đã được dựng lên tại quảng trường Nhà hát Đó Nha Trang. Bức tường có 433 ngôi sao, đại diện cho 107 tác phẩm tiêu biểu, 297 cá nhân xuất sắc và tác giả, nghệ sĩ, người làm phim và 29 nhà điện ảnh gạo cội. Cánh diều 2023 đươc coi là festival điện ảnh, quy tụ gần 1.000 đại biểu, nghệ sĩ, nhà làm phim, bên cạnh các nghệ sĩ gạo cội như NSND Trà Giang, NSND Đào Bá Sơn, NSND Kim Xuân, còn có nhiều gương mặt trẻ như Thanh Sơn - Khả Ngân, Thanh Duy... Đây cũng là lúc công chúng hồi tưởng lại một thời kỳ rực rỡ của nền điện ảnh nước nhà và cầu mong một sự thay đổi cho điện ảnh Việt trong thời gian tới.

Cánh diều Vàng 2023: Bao giờ diều bay cao? -0
Một cảnh trong bộ phim “Tro tàn rực rỡ”.

Dù được tổ chức lộng lẫy, hoành tráng với sự quan tâm của giới nghề nghiệp, các chuyên gia, thì điều cốt lõi mà công chúng và những người yêu điện ảnh kỳ vọng, đó chính là chất lượng của những bộ phim, đặc biệt là phim truyện điện ảnh - thước đo đánh giá sự chuyển mình của ngành điện ảnh Việt Nam. 16 phim truyện điện ảnh tham gia “Cánh diều vàng” năm nay có "Hoa nhài" "Em và Trịnh", "Tro tàn rực rỡ", "Memento Mori: Đất", "Nhà bà nữ", "Mười: Lời nguyền trở lại", "Tiểu đội hoa hồng", "Phơi sáng", "9", "Vong nhi", "Cô gái từ quá khứ", "Con Nhót mót chồng", "Chị chị, em em", "Siêu lừa gặp siêu lầy", "Hạnh phúc máu", "Biệt đội rất ổn". Trong đó, chiếm số đông vẫn là phim tư nhân (14/16 phim). Hai phim được Nhà nước đầu tư là "Tiểu đội hoa hồng" do Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất năm 2022; phim "Phơi sáng" được Cục Điện ảnh đặt hàng Hãng phim Giải phóng sản xuất vừa hoàn thành đầu tháng 8.

Năm qua, phim Việt đã có những bứt phá ngoạn mục về doanh thu. Ngoài các phim "Hoa nhài", "Tiểu đội hoa hồng", "Phơi sáng" và "9" chưa bán vé, doanh thu các bộ phim đã công chiếu (theo trang box office), có ba tác phẩm vượt con số trăm tỷ đồng là "Nhà bà Nữ": hơn 450 tỷ; "Chị chị em em 2" và "Siêu lừa gặp siêu lầy" cùng hơn 120 tỷ. Các phim trên 70 tỷ đồng có "Em và Trịnh": hơn 97 tỷ; "Con Nhót mót chồng": hơn 75 tỷ; "Cô gái từ quá khứ": hơn 50 tỷ đồng. Còn lại các phim dưới 25 tỷ đồng ("Vong nhi", "Mười: Lời nguyền trở lại"); thậm chí có phim chỉ được vài tỷ đồng như "Tro tàn rực rỡ" (khoảng 4 tỷ) và vài trăm triệu như "Memento Mori: Đất" (hơn 260 triệu đồng).

Cánh diều Vàng 2023: Bao giờ diều bay cao? -0
Phim “Phơi sáng” về đề tài chống tham nhũng do Cục Điện ảnh đặt hàng Hãng phim Giải phóng.

Nhưng chúng ta không thể đặt tiêu chí doanh thu để đánh giá chất lượng của một bộ phim. Mỗi giải thưởng nên/ cần có những tiêu chí riêng của mình, đặc biệt với một giải thưởng chú trọng về nghề nghiệp như "Cánh diều vàng". Bởi thực tế, có những phim được đầu tư kỹ lưỡng, dành nhiều giải thưởng tại các Liên hoan phim Quốc tế nhưng ra rạp lại không được nhiều khán giả đón nhận, như "Tro tàn rực rỡ"... một bộ phim của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên. Dù không mang lại doanh thu cao nhưng rõ  ràng, "Tro tàn rực rỡ" là một điểm sáng của điện ảnh Việt trong thời gian qua, khi trong một thời gian dài, chúng ta thiếu vắng những bộ phim nghệ thuật, chất lượng cao bên cạnh sự bùng nổ về doanh thu của các phim giải trí. Một thị trường điện ảnh khỏe mạnh không thể chỉ nhìn vào doanh thu, mà cần sự phát triển cân bằng của các dòng phim.

Diều có bay cao?

Trở lại với giải thưởng "Cánh diều vàng", nhìn lại lịch sử 20 năm qua, giải thưởng này đã từng tôn vinh những tác phẩm để lại nhiều dấu ấn cho điện ảnh Việt Nam như "Người đàn bà mộng du" (2003); "Thời xa vắng" (không có giải Vàng 2004); "Mùa len trâu", "Chuyện của Pao" (2005); "Sống trong sợ hãi" (Giải Báo chí phê bình 2005); "Hà Nội Hà Nội", "Áo lụa Hà Đông" (2006); "Đừng đốt" (2009); "Long thành cầm giả ca", "Cánh đồng bất tận" (2010); "Mùi cỏ cháy" (2011)… Những bộ phim này có thể không đạt doanh thu cao nhưng rõ ràng, đó là những bộ phim chất lượng, có những thông điệp mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Từ năm 2011, những bộ phim được tôn vinh lại  thường có doanh thu cao ở phòng vé. Ví như "Long ruồi" (2011); "Thần tượng" (2013); "Trúng số", "Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh" (2015); "Sài Gòn, anh yêu em", "Tấm Cám: Chuyện chưa kể" (2016); "Cô ba Sài Gòn", "Cô gái đến từ hôm qua" (2017); "Chàng vợ của em" (2018); "Hai Phượng" (2019); "Bố già" (2020)...

Cánh diều Vàng 2023: Bao giờ diều bay cao? -0
Cảnh trong phim “Nhà bà Nữ”.

Theo đạo diễn Nguyễn Hữu Tuấn, năm nay trong số những bộ phim tham gia tranh giải, có những phim tốt như "Tro tàn rực rỡ" của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên. Anh cho rằng, nếu áp dụng tiêu chuẩn khắt khe với một giải thưởng mang tính chuyên môn như Cánh diều thì những năm gần đây không có phim nào xứng đáng trao giải. Thế nhưng chúng ta vẫn trao, thậm chí năm nào cũng có giải vàng. Rõ ràng, thời gian qua phim giải trí về tay nghề chuyên môn lại vượt trội, doanh thu và hiệu ứng khán giả cũng tốt hơn. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta cứ mặc định trao giải vàng.

"Vì sao Cánh diều không dũng cảm để trống những hạng mục giải quan trọng để chúng ta nhìn rõ hơn, thực chất hơn chất lượng của một nền điện ảnh đang manh mún và rời rạc. Việt Nam không làm phim hay thì giải thưởng cũng không thể có uy tín. Nên cuối cùng vẫn là vấn đề của phim Việt hiện nay, đến bao giờ mới cất cánh được", đạo diễn Nguyễn Hữu Tuấn nói.

Theo ông Tuấn, phim kiểu gì không quan trọng, quan trọng là người làm phim có năng lực. "Ở ngành phim Việt Nam người có năng lực rất hiếm và cơ hội để phát huy cũng gần như không có vì văn hóa chung là dựa nhiều vào quan hệ hơn năng lực để làm phim. Thế nên, phim giải trí, phim nhà nước, phim độc lập, phim nghệ thuật hay là phim gì đi nữa, nhưng nếu cơ hội làm phim do quan hệ chứ không phải do năng lực thì chúng ta vẫn không có nhiều hy vọng. Năm sau, thị trường rạp chiếu có chiều hướng suy giảm  thêm nữa về sức mua. Chắc chỉ có phép màu kỳ diệu mới có thể thay đổi được tình hình và chúng ta mới có những bộ phim hay".

Đạo diễn Lương Đình Dũng cũng cho rằng, điện ảnh Việt thay vì chờ đào tạo đội ngũ làm phim chất lượng, nên đưa những ekip tốt về Việt Nam làm phim. Chúng ta cũng cần mở rộng các hợp tác quốc tế, để thu hút nhân tài về Việt Nam, tạo nên một không khí làm phim mới. Sự thành công của đạo diễn Trần Anh Hùng ở nước ngoài, hay mới đây, đạo diễn trẻ Phạm Thiên Ân (đạo diễn phim "Bên trong tổ kén vàng") đã minh chứng rằng, chúng ta có những tài năng. Điều quan trọng là chúng ta có thu hút được nhân tài hay không.

 "Một vài bộ phim Việt bùng nổ ở nước ngoài không thể mang đầy đủ những câu chuyện đặc sắc của Việt Nam đến với thế giới. Mỗi quốc gia hằng năm sản suất rất nhiều phim phát hành ra nước ngoài. Để tránh bị lẫn trong dòng chảy đó, chúng ta cần khuyến khích tài năng về Việt Nam, cùng lúc thực hiện nhiều dự án. Điều đó giúp kích hoạt đời sống điện ảnh trong nước và đó cũng là cơ hội để nâng cao chất lượng của phim Việt. Chỉ khi chất lượng phim Việt được nâng cao, dù phim nghệ thuật hay phim giải trí thì Cánh diều của chúng ta mới có cơ hội bay cao và bay xa. Điều này chắc phải kiên nhẫn chờ đợi trong tương lai", đạo diễn Lương Đình Dũng nói.

Việt Linh

Các tin khác

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.