“Biết”, “hiểu” và “ngộ”

“Mang tiền về cho mẹ

Đừng mang ưu phiền về cho mẹ”.

Anh chàng Đen Vâu lại gây bão với tác phẩm mới. Chỉ vài giờ đã đạt triệu view và top 1 trend YouTube. Người ta cũng tranh cãi xem chữ tiền ở đây có làm tầm thường hóa tình mẫu tử hay không? Việc báo đáp bao nhiêu cho đủ? Nên chăng cần hiểu câu này theo nghĩa của biểu tượng?

Cả tác phẩm rút gọn là một chữ “hiếu”. Chữ hiếu trong gia phong ai cũng biết. Vậy tại sao Đen Vâu lại làm lay động triệu người trong không khí đầu năm 2022 và đón Tết truyền thống?

Có chữ “Biết” chưa đủ mà phải có chữ “hiểu”. “Hiểu” chưa đủ mà phải ngấm và gặp duyên để “ngộ”. Trạng thái ngộ thì chỉ xuất hiện ở những thời điểm đặc biệt trong đời.

Tình mẫu tử là lẽ hiển nhiên như mặt trời mọc và lặn. Hiển nhiên đôi khi bị lãng quên. Chỉ đứa trẻ thiếu mẹ mới cảm thấy sự che chở của mẹ lớn đến nhường  nào. Tình thương của mẹ không chỉ là tinh thần mà đôi khi còn là bảo đảm an toàn về thân xác, tính mạng.

Người mẹ của Đen Vâu kể rất nghiêm khắc. Nếu có lỗi lầm là mẹ cũng đánh đòn để răn dạy:

“Mẹ chỉ muốn chúng mày phải tự lo cho mình/ Về đây mà gầy là mẹ cho ăn đòn”.

Truyện xưa kể lại rằng ông Hàn Bá Du là người con có hiếu. Mỗi lần ông lỗi lầm thì bà mẹ bắt ông cúi xuống quất thật đau cho mà chừa! Mẹ đánh rất đau nhưng Hàn Bá Du không khóc. Đến một lần, mẹ lại bắt Hàn Bá Du cúi xuống mà đánh rất nghiêm khắc nhưng ông lại cứ khóc suốt. Bà mẹ hỏi: “Vì sao ngày trước mẹ đánh đau như thế mà con không khóc? Nay mẹ đánh nhẹ mà con lại khóc?”. Hàn Bá Du gạt lệ thưa rằng: “Ngày trước mẹ đánh con đau, con không khóc vì con biết mẹ còn khoẻ! Nay mẹ đánh con không đau, con khóc vì con biết mẹ đã già yếu lắm rồi! Không còn sức đánh con thì e rằng mẹ không còn ở trên thế gian này với con bao lâu nữa”.

Thời điểm đó phải chăng là thời điểm xuất hiện chữ “ngộ” chăng?

Mỗi con người đều có thể gặp, biết, gặp hiểu và gặp ngộ nhưng không dễ nói. Chữ hiếu lại rất lay động khi nói hộ chúng ta là những người làm nhạc, làm thơ. Nhạc sĩ Trần Tiến viết ca từ: “Hà Nội có lần khóc thầm, chạy lên thang gác bóng mẹ còn đâu/ Hà Nội có gì rất đau, người ta yêu dấu đi không trở lại”. Trong ca khúc “Mẹ tôi”, ông viết “Mẹ ơi thế giới mênh mông, mênh mông không bằng nhà mình/ Dù cho phú quý vinh quang, vinh quang không bằng có mẹ”.

Đen Vâu cũng có sự đồng cảm với sự diễn đạt kiểu thế kỷ 21: “Bước ra đời là ông này bà nọ, trở về nhà là một đứa con ngoan”.

Thi sĩ Nguyễn Quang Thiều cũng có những câu thơ về mẹ “Mẹ bước tới giữa hai triền cỏ biếc/ Dắt con đi theo lối chân trời” nhân một lần cùng người bạn thơ ghé thăm quê nhà thơ Nguyễn Duy. Ngôi nhà quê tuềnh toàng đầy gió khi Nguyễn Duy gọi cửa không một tiếng đáp lại. Chỉ có tiếng gió miên man. Câu thơ của Nguyễn Duy ùa về: “Nhìn về quê mẹ xa xăm/ lòng ta - chỗ ướt mẹ nằm đêm mưa”. Mỗi lần nghe các các nghệ sĩ hát văn bài này thì nhiều khán giả không cầm được nước mắt.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều giật mình một sự sợ hãi thảng thốt mơ hồ. Chợt nghĩ, một ngày nào đó, mình về quê, cũng gọi mà không nghe thấy cha, tiếng mẹ trả lời. Nỗi lo sợ của anh thực sự là một cơn sốc và nó làm cho suy nghĩ của anh như lật sang một trang khác. Cảm xúc thường có liên tưởng chéo chứ không dừng ở câu chuyện gốc. Cảm xúc khi liên tưởng chéo thường trở về với thân phận chính mình.

Sau chuyến đi ấy, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói với những người thân sự lo âu đó và nhắc lại rằng: Cha mẹ đã trên bảy mươi tuổi rồi. Người trên bảy mươi không bao giờ sai được. Câu ấy tất nhiên không thể hiểu một cách máy móc, lý tính. Câu ấy cho thấy rằng các con không thể đòi hỏi bố mẹ phải thay đổi thế này thế khác cho đúng ý mình. Bằng hữu biết về nhà thơ Nguyễn Quang Thiều là người con rất hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ rất mực chu toàn. Đó là một thí dụ ánh xạ của chữ “ngộ” chăng?

Câu chuyện của anh khiến những người cha mẹ còn khỏe mạnh suy nghĩ. Không cần đâu, hứa hẹn những tương lai viển vông; không cần đâu, hoạch định những tầm nhìn xa vời. Tình yêu luôn luôn phải tràn đầy ở bất kỳ khoảnh khắc nào, phải hiện hữu trong từng hơi thở.

Chỉ có một thứ không bao giờ đủ trên đời này. Đó là yêu thương. Những câu chuyện về yêu thương luôn nhắn rằng: Có thể sống chậm, nhưng yêu thương đừng chậm. Yêu thương phải luôn vội vã.

Ai cũng hiểu thời gian của cha mẹ như bóng câu qua cửa sổ. Lại nhớ một câu thường được dạy tại lễ Vu Lan hay trong khóa tu dịp hè: “Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc”. Ngộ chỉ xuất hiện trong nhân duyên nào đó. Trong đời người chắc ai cũng có vài lần ngộ mà thôi. Cũng có người u mê lắm mới không ngộ lần nào trong đời.

Những người này thực sự chưa sống bao giờ thì phải?

Lê Tâm

Các tin khác

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games và sự trung thực

Enhanced Games (EG) là giải thi đấu thể thao dành cho các vận động viên sử dụng doping. Ý tưởng này nghe qua thì thật điên rồ, nhưng sự kiện EG đầu tiên vừa diễn ra vào ngày 24/5 tại thành phố Las Vegas, Mỹ. Giải đấu lôi kéo sự tò mò của cả những người không mấy mặn mà với thể thao. Ai cũng muốn biết xem khoảng cách giữa các vận động viên có và không sử dụng chất cấm là bao xa.

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

"Danh phận" Hoành Sơn Quan phải chờ đợi đến bao giờ?

Đến thời điểm này, "danh phận" di tích Hoành Sơn Quan nằm trên đỉnh đèo Ngang vẫn bị "treo" trong suốt hàng thập niên qua và chưa chốt định được một cách rõ ràng với một tâm thế hoàn toàn mới. Vì vậy, đã đến lúc phải có "trọng tài" thiết lập cơ chế đồng quản lý, phát huy giá trị di tích.

Đạo giáo trong triều đình Việt

Đạo giáo trong triều đình Việt

Trong thời kỳ Bắc thuộc ở nước ta, Đạo giáo thịnh hành lúc nhà Đường cai trị, nên khi nước ta bắt đầu thời kỳ độc lập, ảnh hưởng của Đạo giáo vào triều đình vẫn rất lớn.

Chương trình Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng tháng 5/2026 thu hút hàng nghìn người đổ về

Một concert, vạn dịch vụ hưởng lợi

Du lịch âm nhạc tạo ra một nguồn thu lớn khi thu hút lượng lớn người xem, kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác như lưu trú, ăn uống, mua sắm. Đây cũng là lý do nhiều địa phương bắt đầu xem các đại nhạc hội như một công cụ phát triển kinh tế, tương tự cách họ từng làm với các lễ hội văn hóa truyền thống.

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Dấu ấn Pháp tại World Cup 2026

Khi danh sách các đội tuyển dự World Cup 2026 được gửi tới FIFA, một thống kê đã làm sáng tỏ vị thế độc tôn của bóng đá Pháp: Với 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp - chiếm gần 8% tổng số nhân sự dự giải, vượt xa Hà Lan (67 người) và Đức (50 người) để trở thành nước xuất khẩu cầu thủ nhiều nhất thế giới.

Thanh kiếm quyền lực

Thanh kiếm quyền lực

Trong các câu chuyện về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công ở nước ta năm 1945, hầu như không thể thiếu đề tài: Đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận ấn, kiếm và chứng kiến Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị.

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Từ vở múa “Khổng tước”: Làm thế nào để có những đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam?

Sau bốn suất diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, vở vũ kịch “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” đã khép lại hành trình tại Hà Nội, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng khán giả. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ múa tinh tế và không gian sân khấu giàu tính nghệ thuật, vở diễn  tạo nên những rung động mạnh mẽ với người xem.

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Từ vụ nhạc sĩ Minh khang: 100 cái lý không bằng 1 cái tình

Một đoạn clip tranh cãi tưởng chừng chỉ là va chạm cá nhân lại nhanh chóng bộc lộ phía sau nó những vấn đề lớn hơn, đáng để người ta phải suy ngẫm, đó là cách ứng xử của người nổi tiếng trong cuộc sống đời thường, đó là văn hóa kinh doanh, coi khách hàng là "ông nội", sẵn sàng cho người lao động nghỉ việc, khi áp dụng bộ quy tắc cứng nhắc.

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Năm 2026 và hy vọng mới cho “lá phổi thế giới”

Khi thế giới nói về biến đổi khí hậu, Amazon thường được nhắc đến như “lá phổi của Trái đất”. Nhưng ở phía bên kia Đại Tây Dương, rừng mưa Congo - khu rừng nhiệt đới lớn thứ hai thế giới - đang âm thầm gánh vác vai trò không kém phần sống còn đối với khí hậu hành tinh, trong khi sự quan tâm, nguồn lực và cam kết bảo vệ lại quá ít ỏi.

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Lên Tà Xùa uống trà Shan tuyết

Trà Shan tuyết cổ thụ mọc trên những ngọn núi cao, trải dài từ Đông Bắc qua Tây Bắc. Mỗi vùng thổ nhưỡng khác biệt, hương vị trà cũng vì thế mà có nhiều biến đổi. Trà từ phía Đông như Quản Bạ, Tây Côn Lĩnh, Hoàng Su Phì của Hà Giang thiên về vị ngọt, chuyển qua cực Tây với Tủa Chùa của Điện Biên sẽ nồng nàn đắng chát, trục giữa có vùng trà cổ thụ ở Tà Xùa (Sơn La), lại mang sự cân bằng hoàn hảo ở cả hương - vị trong nội chất trà.

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.