Bí mật nghề chăm sóc "chúa sơn lâm"

Hơn 20 năm gắn bó với công việc bác sĩ thú y trong vườn thú Hà Nội, mới đầu chăm sóc khu lông vũ (chim, công, gà, trĩ...) rồi như một cơ duyên, chị Nguyễn Kim Thương có gần 20 năm gắn bó với khu thú dữ, cụ thể là những chú hổ - một công việc mà chỉ nghĩ đến thôi là nhiều người đã rùng mình ớn lạnh.

Vào đầu thập niên 90, chị tốt nghiệp bác sĩ thú y Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Trường Đại học Nông Nghiệp 1), ngành học của chị là chăm sóc gà. Từ việc chăm sóc gà đến chăm sóc hổ quả là vô cùng khác biệt. Gà là một động vật vô cùng hiền lành, còn hổ lại hoàn toàn khác, không cẩn thận có thể mất mạng như chơi. Nhưng, chị bảo, ở Việt Nam trước đây và kể cả bây giờ cũng chưa có một trường lớp nào dạy chăm sóc, chăn nuôi loài động vật hoang dã. Để tiếp cận, làm tốt công việc chăm sóc loài này, mọi người phải mày mò tự học qua sách vở và các lớp tập huấn hay tham dự các buổi giao lưu nói chuyện đến từ các chuyên gia bảo vệ động vật châu Á. Chị bảo còn nhớ cái cảm giác hồi mới vào sở thú, mỗi lần đi qua khu thú dữ, nghe thấy tiếng hổ gầm bên trong song sắt thôi là đã rùng mình, thót tim.

Bí mật nghề chăm sóc

Ấy thế mà đến năm 2006 chị lại được điều động đến khu thú dữ. Nhìn những con hổ to với dáng vẻ oai dũng uyển chuyển, mới đầu cảm giác sợ nhưng hằng ngày gần gũi tiếp xúc, sau rồi thành quen, cảm giác sợ hãi dần mất đi, thay vào là tình thương và sự nhung nhớ mỗi khi có việc phải xa chúng vài ngày. Một sự kiện gây “chấn động” cho sở thú và những ai quan tâm đến loài động vật hoang dã này, đó là năm 1998, khi kiểm lâm Thừa Thiên - Huế bắt được những kẻ buôn bán trái phép loài hổ, có một hổ con nặng khoảng vài ba cân được trao cho vườn thú Hà Nội. Hổ con đang từ rừng, trải qua tay bọn buôn động vật về đến sở thú ngơ ngác, đáng yêu vô cùng. Hiệp hội vườn thú Việt Nam đã phát động một cuộc thi đặt tên cho hổ con này, rất nhiều cái tên được đề xướng, sau đó người ta đã chọn cho hổ con cái tên “Lâm Nhi” - do một em bé đặt.

Lâm Nhi còn rất bé nên mới đầu về sở thú được mọi người pha sữa cho vào bình để mút, thời gian ngắn sau chuyển sang ăn dặm, anh chị em trong sở thú lại kì công mua xương về ninh lấy nước, nấu cháo cùng khoai tây, cà rốt, xu hào, bắp cải và thịt xay nhuyễn để Lâm Nhi ăn. Sau hơn 2 năm, Lâm Nhi ngày nào đã phổng phao, trở thành cô hổ cái đến thời kì sinh trưởng. Một ý tưởng táo bạo được vườn thú Hà Nội đặt ra: cho Lâm Nhi giao phối để lấy giống. Chị Thương là người hằng ngày quan sát Lâm Nhi để đợi đến ngày rụng trứng, Lâm Nhi được dẫn sang chuồng của một chú hổ đực.

Bí mật nghề chăm sóc

Cũng như các khu chuồng khác của loài thú dữ, chuồng của chú hổ đực có một căn phòng được quây kín, lót, ngoài ra còn có tiểu cảnh sân vườn để chúng vui chơi giải trí, ít nhiều gợi nhớ tới sự hoang dã của núi rừng. Gần gũi với hổ đực khoảng 3 ngày, Lâm Nhi được đưa trở lại chuồng. Ngay tháng sau, Lâm Nhi đã có biểu hiện của “người mang ổ”, ban lãnh đạo quyết định không tác động bất cứ điều gì lên Lâm Nhi để nó mang thai và trở dạ hoàn toàn tự nhiên. Sự việc này được coi là một kì tích của vườn thú Hà Nội, vì đây là lần đầu tiên vườn thú có động vật hoang dã nuôi nhốt, giao phối hoàn toàn tự nhiên, sinh sản thành công.

Chị Thương kể, hổ là loài thú hoang nên bản năng sinh tồn rất mạnh, đặc biệt chúng vô cùng thính nhạy với các mùi. Từ ngày làm công việc chăm sóc hổ, chị Thương cùng đồng nghiệp không bao giờ xức nước hoa, ngay cả  mỹ phẩm, son phấn cũng không dùng đến, các loại thảo dược dầu gội, sữa tắm sử dụng cực kì hạn chế. 3 tháng sau, Lâm Nhi hạ sinh 4 chú hổ con: 2 đực và 2 cái. Thời khắc sinh nở nhạy cảm ấy, chị Thương cùng đồng nghiệp chỉ dám đứng từ xa quan sát, vì nếu tới gần, hổ mẹ có thể ngay lập tức ăn thịt hết đám hổ con. 2 ngày đầu hổ mẹ còn yếu mệt nên không muốn ai lại gần, thức ăn của Lâm Nhi là nhau thai của chính mình. Sau hơn 2 ngày, mọi người mới cho hổ ăn bằng cách để thức ăn vào cây sào, rồi đứng từ xa đưa cây sào vào trong.

Hổ là loài tâm trạng bị ảnh hưởng mạnh bởi thời tiết và ngoại cảnh, vào những ngày nắng quá hoặc lạnh quá, mưa dông, sấm chớp hoặc hôm nào quá đông người đến tham quan, hổ đều tỏ ra khó chịu, gầm ghè, giận dữ như chỉ trực muốn tháo cũi sổ lồng. Những ngày hổ bị ốm mệt, chị Thương khoác áo blouse trắng đến chuồng để tiêm, sau khi tiêm xong chị lại phải tránh đi khoảng 1 tuần sau mới “dám” xuất hiện, bởi bị tiêm đau, hổ sẽ bực tức, khó chịu, không còn thân thiện với mình. 

Chị Thương kể, ở những giai đoạn trước đây, khi sở thú chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc chăm sóc hổ thì mọi người đã phải vừa làm vừa tìm hiểu, rất vất vả. Thời điểm đó, gặp những hổ mẹ chịu chăm con thì không sao nhưng gặp những hổ mẹ cứ mặc kệ con, không chịu chăm sóc thì mọi người phải đưa đám hổ con ra. Theo lời kể của chị, những chú hổ con mới sinh nặng chừng hơn 1 kg đáng yêu vô cùng. Hằng ngày, cứ 5 giờ chiều anh tổ trưởng vườn thú lại chở chị Thương đến Bệnh viện Phụ sản để xin sữa của những bà mẹ mới sinh, mang về cho hổ con bú.

Đã vậy, không thể để đám hổ con này cứ ăn ngủ, chơ vơ một mình. Để bù đắp lại chút “tình mẫu tử” cho chúng, chị và những anh em trong sở thú đã nghĩ tới cách đi khắp ngả đường để tìm mua những con chó vừa sinh con, còn đang trong thời kì nằm ổ. Có hôm tối trời từ Hòa Bình, Nam Định về, mua được đàn chó, gồm 1 chó mẹ và 4 chó con. Nhưng, một đàn chó không đủ, lại phải tìm cách mua thêm 3-4 đàn chó nữa. Chị Thương bảo, chó mẹ cũng rất tinh, nếu nó phát hiện không phải con mình thì sẽ không cho bú nên mỗi khi hổ con bú được sữa từ chó mẹ, mọi người phải cho chó mẹ nằm xuống, dùng dải lụa bịt mắt chó mẹ lại. Một người vuốt ve chó mẹ, một người đưa đàn chó con đến, xen kẽ với đám chó là 2-3 chú hổ con. Hổ con nhờ hưởng ké sữa của chó mẹ mà lớn nhanh. Nhưng, lớn nhanh lại có cái dở, đó là răng của hổ con sẽ mọc dài ra, chọc vào núm vú của chó mẹ khiến chó mẹ bị đau mà không cho bú nữa. Hoặc khi hổ con bú, với bản năng của mình, chúng sẽ dùng móng vuốt đè tì lên bộ da chó, khiến  chó mẹ đau mà vùng dậy. Những lúc như thế, phải có người nhanh tay lập tức bế hổ con đứng dậy.

Bí mật nghề chăm sóc
Chị Nguyễn Kim Thương gắn bó với đàn con của Lâm Nhi từ thời còn trẻ.

Chị Thương bảo: “Loài hổ vô cùng tình cảm, chúng cũng dễ nhận biết ra người chăm sóc mình hằng ngày, nhất là với những con hổ mình chăm từ nhỏ”. Sáng đến sở thú, qua chuồng của chúng, chị cất tiếng gọi: “Mi ơi”, “Lâm ơi” là lập tức chúng chạy đến bên song sắt, như đám con nhỏ đòi cưng nựng, cà má vào song sắt lắc lắc cái đầu. Lúc đó, chị thò tay vào vuốt ve má chúng. Cả một hành trình dài chăm sóc Lâm Nhi, rồi lại đến đời con, đời cháu của Lâm Nhi, chị Thương có một tình  cảm dào dạt với loài hổ...

Trần Mỹ Hiền

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?