Bí mật nghề chăm sóc "chúa sơn lâm"

Hơn 20 năm gắn bó với công việc bác sĩ thú y trong vườn thú Hà Nội, mới đầu chăm sóc khu lông vũ (chim, công, gà, trĩ...) rồi như một cơ duyên, chị Nguyễn Kim Thương có gần 20 năm gắn bó với khu thú dữ, cụ thể là những chú hổ - một công việc mà chỉ nghĩ đến thôi là nhiều người đã rùng mình ớn lạnh.

Vào đầu thập niên 90, chị tốt nghiệp bác sĩ thú y Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Trường Đại học Nông Nghiệp 1), ngành học của chị là chăm sóc gà. Từ việc chăm sóc gà đến chăm sóc hổ quả là vô cùng khác biệt. Gà là một động vật vô cùng hiền lành, còn hổ lại hoàn toàn khác, không cẩn thận có thể mất mạng như chơi. Nhưng, chị bảo, ở Việt Nam trước đây và kể cả bây giờ cũng chưa có một trường lớp nào dạy chăm sóc, chăn nuôi loài động vật hoang dã. Để tiếp cận, làm tốt công việc chăm sóc loài này, mọi người phải mày mò tự học qua sách vở và các lớp tập huấn hay tham dự các buổi giao lưu nói chuyện đến từ các chuyên gia bảo vệ động vật châu Á. Chị bảo còn nhớ cái cảm giác hồi mới vào sở thú, mỗi lần đi qua khu thú dữ, nghe thấy tiếng hổ gầm bên trong song sắt thôi là đã rùng mình, thót tim.

Bí mật nghề chăm sóc

Ấy thế mà đến năm 2006 chị lại được điều động đến khu thú dữ. Nhìn những con hổ to với dáng vẻ oai dũng uyển chuyển, mới đầu cảm giác sợ nhưng hằng ngày gần gũi tiếp xúc, sau rồi thành quen, cảm giác sợ hãi dần mất đi, thay vào là tình thương và sự nhung nhớ mỗi khi có việc phải xa chúng vài ngày. Một sự kiện gây “chấn động” cho sở thú và những ai quan tâm đến loài động vật hoang dã này, đó là năm 1998, khi kiểm lâm Thừa Thiên - Huế bắt được những kẻ buôn bán trái phép loài hổ, có một hổ con nặng khoảng vài ba cân được trao cho vườn thú Hà Nội. Hổ con đang từ rừng, trải qua tay bọn buôn động vật về đến sở thú ngơ ngác, đáng yêu vô cùng. Hiệp hội vườn thú Việt Nam đã phát động một cuộc thi đặt tên cho hổ con này, rất nhiều cái tên được đề xướng, sau đó người ta đã chọn cho hổ con cái tên “Lâm Nhi” - do một em bé đặt.

Lâm Nhi còn rất bé nên mới đầu về sở thú được mọi người pha sữa cho vào bình để mút, thời gian ngắn sau chuyển sang ăn dặm, anh chị em trong sở thú lại kì công mua xương về ninh lấy nước, nấu cháo cùng khoai tây, cà rốt, xu hào, bắp cải và thịt xay nhuyễn để Lâm Nhi ăn. Sau hơn 2 năm, Lâm Nhi ngày nào đã phổng phao, trở thành cô hổ cái đến thời kì sinh trưởng. Một ý tưởng táo bạo được vườn thú Hà Nội đặt ra: cho Lâm Nhi giao phối để lấy giống. Chị Thương là người hằng ngày quan sát Lâm Nhi để đợi đến ngày rụng trứng, Lâm Nhi được dẫn sang chuồng của một chú hổ đực.

Bí mật nghề chăm sóc

Cũng như các khu chuồng khác của loài thú dữ, chuồng của chú hổ đực có một căn phòng được quây kín, lót, ngoài ra còn có tiểu cảnh sân vườn để chúng vui chơi giải trí, ít nhiều gợi nhớ tới sự hoang dã của núi rừng. Gần gũi với hổ đực khoảng 3 ngày, Lâm Nhi được đưa trở lại chuồng. Ngay tháng sau, Lâm Nhi đã có biểu hiện của “người mang ổ”, ban lãnh đạo quyết định không tác động bất cứ điều gì lên Lâm Nhi để nó mang thai và trở dạ hoàn toàn tự nhiên. Sự việc này được coi là một kì tích của vườn thú Hà Nội, vì đây là lần đầu tiên vườn thú có động vật hoang dã nuôi nhốt, giao phối hoàn toàn tự nhiên, sinh sản thành công.

Chị Thương kể, hổ là loài thú hoang nên bản năng sinh tồn rất mạnh, đặc biệt chúng vô cùng thính nhạy với các mùi. Từ ngày làm công việc chăm sóc hổ, chị Thương cùng đồng nghiệp không bao giờ xức nước hoa, ngay cả  mỹ phẩm, son phấn cũng không dùng đến, các loại thảo dược dầu gội, sữa tắm sử dụng cực kì hạn chế. 3 tháng sau, Lâm Nhi hạ sinh 4 chú hổ con: 2 đực và 2 cái. Thời khắc sinh nở nhạy cảm ấy, chị Thương cùng đồng nghiệp chỉ dám đứng từ xa quan sát, vì nếu tới gần, hổ mẹ có thể ngay lập tức ăn thịt hết đám hổ con. 2 ngày đầu hổ mẹ còn yếu mệt nên không muốn ai lại gần, thức ăn của Lâm Nhi là nhau thai của chính mình. Sau hơn 2 ngày, mọi người mới cho hổ ăn bằng cách để thức ăn vào cây sào, rồi đứng từ xa đưa cây sào vào trong.

Hổ là loài tâm trạng bị ảnh hưởng mạnh bởi thời tiết và ngoại cảnh, vào những ngày nắng quá hoặc lạnh quá, mưa dông, sấm chớp hoặc hôm nào quá đông người đến tham quan, hổ đều tỏ ra khó chịu, gầm ghè, giận dữ như chỉ trực muốn tháo cũi sổ lồng. Những ngày hổ bị ốm mệt, chị Thương khoác áo blouse trắng đến chuồng để tiêm, sau khi tiêm xong chị lại phải tránh đi khoảng 1 tuần sau mới “dám” xuất hiện, bởi bị tiêm đau, hổ sẽ bực tức, khó chịu, không còn thân thiện với mình. 

Chị Thương kể, ở những giai đoạn trước đây, khi sở thú chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc chăm sóc hổ thì mọi người đã phải vừa làm vừa tìm hiểu, rất vất vả. Thời điểm đó, gặp những hổ mẹ chịu chăm con thì không sao nhưng gặp những hổ mẹ cứ mặc kệ con, không chịu chăm sóc thì mọi người phải đưa đám hổ con ra. Theo lời kể của chị, những chú hổ con mới sinh nặng chừng hơn 1 kg đáng yêu vô cùng. Hằng ngày, cứ 5 giờ chiều anh tổ trưởng vườn thú lại chở chị Thương đến Bệnh viện Phụ sản để xin sữa của những bà mẹ mới sinh, mang về cho hổ con bú.

Đã vậy, không thể để đám hổ con này cứ ăn ngủ, chơ vơ một mình. Để bù đắp lại chút “tình mẫu tử” cho chúng, chị và những anh em trong sở thú đã nghĩ tới cách đi khắp ngả đường để tìm mua những con chó vừa sinh con, còn đang trong thời kì nằm ổ. Có hôm tối trời từ Hòa Bình, Nam Định về, mua được đàn chó, gồm 1 chó mẹ và 4 chó con. Nhưng, một đàn chó không đủ, lại phải tìm cách mua thêm 3-4 đàn chó nữa. Chị Thương bảo, chó mẹ cũng rất tinh, nếu nó phát hiện không phải con mình thì sẽ không cho bú nên mỗi khi hổ con bú được sữa từ chó mẹ, mọi người phải cho chó mẹ nằm xuống, dùng dải lụa bịt mắt chó mẹ lại. Một người vuốt ve chó mẹ, một người đưa đàn chó con đến, xen kẽ với đám chó là 2-3 chú hổ con. Hổ con nhờ hưởng ké sữa của chó mẹ mà lớn nhanh. Nhưng, lớn nhanh lại có cái dở, đó là răng của hổ con sẽ mọc dài ra, chọc vào núm vú của chó mẹ khiến chó mẹ bị đau mà không cho bú nữa. Hoặc khi hổ con bú, với bản năng của mình, chúng sẽ dùng móng vuốt đè tì lên bộ da chó, khiến  chó mẹ đau mà vùng dậy. Những lúc như thế, phải có người nhanh tay lập tức bế hổ con đứng dậy.

Bí mật nghề chăm sóc
Chị Nguyễn Kim Thương gắn bó với đàn con của Lâm Nhi từ thời còn trẻ.

Chị Thương bảo: “Loài hổ vô cùng tình cảm, chúng cũng dễ nhận biết ra người chăm sóc mình hằng ngày, nhất là với những con hổ mình chăm từ nhỏ”. Sáng đến sở thú, qua chuồng của chúng, chị cất tiếng gọi: “Mi ơi”, “Lâm ơi” là lập tức chúng chạy đến bên song sắt, như đám con nhỏ đòi cưng nựng, cà má vào song sắt lắc lắc cái đầu. Lúc đó, chị thò tay vào vuốt ve má chúng. Cả một hành trình dài chăm sóc Lâm Nhi, rồi lại đến đời con, đời cháu của Lâm Nhi, chị Thương có một tình  cảm dào dạt với loài hổ...

Trần Mỹ Hiền

Các tin khác

Vinh quy ắt hẳn rước tùng xòe

Vinh quy ắt hẳn rước tùng xòe

Thư thả đọc thơ, tình cờ bắt gặp bài thơ "Thuở trước" của của nhà thơ Nguyễn Bính, hình ảnh "vinh quy bái tổ" đã để lại dấu ấn khá sâu sắc: "Một quan là sáu trăm đồng/ Chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi/ Chồng tôi cưỡi ngựa vinh quy/ Hai bên có lính hầu đi dẹp đàng/ Tôi ra đón tận gốc bang/ Chồng tôi xuống ngựa cả làng ra xem...".
Nghĩ rằng, trong bất cứ thời đại nào, muốn chọn lấy những người tài giỏi ra giúp nước thì không có phương thức nào tối ưu hơn việc chăm lo giáo dục cho toàn dân và tổ chức thi cử công bằng.

Phim lịch sử từ “khó bán” thành “đắt khách”

Phim lịch sử từ “khó bán” thành “đắt khách”

Từng bị xem là dòng phim chỉ có lỗ, chủ yếu sản xuất theo đơn đặt hàng của Nhà nước, vài năm gần đây, phim lịch sử đang “lội ngược dòng” đầy ngoạn mục. Ngoài các hãng phim nhà nước, nhiều hãng phim tư nhân cũng tấp nập sản xuất phim lịch sử.

Lắt léo... lái lại liền

Lắt léo... lái lại liền

Một trong những thú chơi chữ của người Việt còn có nói lái. “Nói bằng cách giao hoán âm đầu, vần và thanh điệu của hai âm tiết trong một tổ hợp để tạo nên nghĩa khác hẳn với nghĩa ban đầu của tổ hợp: Cách nói đầu tiên nghĩa tiền đâu là lối nói lái trong tiếng Việt”, “Đại từ điển tiếng Việt” (1999) giải thích. Có nhiều cách nói lái như lái dĩa, lái giọng, lái i-tờ, lái tộ, lái vận… mà người chơi cũng phân chia “đẳng cấp” khác nhau, thí dụ “lái dở” và “lái giỏi” - lưu ý hai cụm từ này, ta chớ… nói lái.

Người giữ lửa trên đỉnh sương mù

Người giữ lửa trên đỉnh sương mù

Ở vùng núi cao, đá là thứ già nhất. Người Mông bảo đá không có miệng nhưng đá biết kể chuyện. Lý Hoàng Cung là người biết nghe đá kể. Gần 30 năm khoác sắc phục Công an, chị đi qua bao bản làng, bao vui buồn của đồng bào mình. Công việc cho chị sự vững vàng, thơ giữ lại những rung động. Vì thế, giữa những đêm gió núi ở Lao Chải, chị vẫn nhận ra một nụ đào vừa nở hay ánh đèn khuya từ một bản xa để lặng lẽ cất thành thơ. Nữ Trưởng Công an xã Lao Chải (Lào Cai) giữ bình yên bằng trách nhiệm và giữ vẻ đẹp của cuộc sống bằng cảm xúc.

Khi điện ảnh tấn công vào nỗi sợ tập thể

Khi điện ảnh tấn công vào nỗi sợ tập thể

Có lẽ, đã đến lúc chúng ta phải nói với nhau một cách thật cẩn trọng và đầy quan sát về phim kinh dị Việt Nam. Một nền điện ảnh trưởng thành phải có cả những vùng tối để bước vào. Nhưng nếu vùng tối ấy chỉ được dựng lên để khán giả giật mình, còn người làm phim thì mãn nguyện vì rạp đông, tôi bắt đầu thấy bất an. Không phải là cho một bộ phim. Mà cho cái thói quen dễ dãi đang len vào thị hiếu.

Những con đường quanh co bên hàng rào đá

Èze - xứ sở của đá

Nói tới nước Pháp, người ta thường trầm trồ trước những kiến trúc tráng lệ luôn thách thức vượt thời gian. Nhưng ẩn sau vẻ hào nhoáng ấy, vẫn có những ngôi làng cổ giữ được nét đẹp nguyên sơ, mà nếu đặt chân đến, du khách như lạc vào một vùng ký ức xưa cũ. Èze chính là một trong những ngôi làng đó.

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

Dăm chuyện nhặt ở Bắc Ý

"Đến Ý rồi mới cảm nhận được rằng chỉ một ánh nhìn thôi cũng như đã đi qua ngàn năm lịch sử". Có người lại nói nước Ý ngày nay giống như một bức tranh thêu hai mặt tuyệt mỹ. Một mặt là những lâu đài, cung điện, nhà thờ và đền đài, lăng tẩm cổ xưa, mang hơi thở ngàn năm bên cạnh các hồ lớn, dòng sông; một mặt lại là ánh đèn điện rực rỡ của thành phố hiện đại đang không ngừng chuyển động.

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.