Vợ của một tử tù

Bà Mai Thị Khuyên là vợ tử tù Đặng Văn Hiến - người nông dân nổ súng ở Đak Nông hồi tháng 10-2016. Bất chấp mọi lo lắng, khuyên can, người phụ nữ này đã từ trong rừng ra thị trấn Gia Nghĩa (Đắk Nông) bắt xe khách ra Hà Nội để nộp đơn xin ân xá cho chồng ở Phủ Chủ tịch nước. 

Tìm hiểu về thân phận khốn cùng của người đàn bà có dáng người gầy gò ấy, chỉ có thể thở dài thương cảm...

Duyên ở xứ Nùng, số nơi miền Thượng

Vợ chồng bà Khuyên, ông Hiến đều là người Nùng ở Lạng Sơn. Năm 1997, cô nông dân tên Khuyên cùng anh cán bộ y tế cộng đồng xã Đô Lương, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn là Đặng Văn Hiến nên duyên chồng vợ. Họ thương nhau vì sự ít nói, chăm làm rồi đến với nhau.

Năm 1998, hai vợ chồng sinh đứa con gái đầu lòng đặt tên Đặng Thị Nhung. Nhưng đồng lương eo hẹp của chồng và những luống rau quần quật của vợ gặp cảnh mất mùa, sâu bệnh khiến cuộc sống bần hàn của họ càng gặp khó khăn hơn.

Khó khăn kéo dài mấy năm, họ được một người họ hàng bên nhà bà Khuyên cho biết đất trong Tây Nguyên trồng cây, làm vườn tốt hơn xứ Lạng. Ngần ngừ trước cảnh phải ly hương nhưng rồi hai vợ chồng cũng đi đến quyết định rời quê đến miền đất mới mưu sinh. Năm 2005, họ rời Lạng Sơn bản quán để vào miền Thượng.

Đến Tây Nguyên, hai vợ chồng thuê đất trồng sắn (khoai mì). Gần hết vụ thì có một người Dao tên Diếp đã khai khẩn trước đó bán giấy tay vườn điều. Dốc hết tiền túi ít ỏi và vay mượn thêm họ hàng, năm 2006, vợ chồng Hiến mua lại vườn điều 5-6 tuổi đó.

Những ngày ở Tây Nguyên, vốn kiến thức y tế và 7 năm làm việc trong lĩnh vực này của Đặng Văn Hiến có đất dụng võ. Bà con có bệnh gì đều hỏi Hiến, nhờ chữa. Khu vực họ sống đúng nghĩa ô yên chướng khí. 

Ánh nắng 8-9 giờ sáng chưa đủ xua đi những cụm mây lững lờ ngang triền dốc. Thứ không khí thung lũng không có gió đối lưu này rất độc, hít vào nhiều có thể ho ra máu. Các bệnh ngoài da, sốt rét, đau bụng,... của bà con cũng được Hiến chữa chạy tận tình. Bệnh nặng hơn thì sơ cứu rồi mới chở đi viện, nên cũng yên tâm. Vì điều này cộng thêm tính chăm chỉ nên dân tiểu khu 1535 thương Hiến hết mực.

Bà Mai Thị Khuyên viết đơn ra Trung ương xin ân xá cho chồng.
Bà Mai Thị Khuyên viết đơn ra Trung ương xin ân xá cho chồng.

Phận số không may đeo bám họ dai dẳng, chỉ 2 năm sau ngày mua được "miếng đất cắm dùi" thì chính quyền tỉnh Đắk Nông "giao đất trên bản đồ" cho công ty Long Sơn. 

Vườn điều của gia đình Hiến, vườn điều của nhiều hộ dân khác và các rẫy hoa màu lâu năm bỗng "vào trong" dự án. (Xin nói thêm là không chỉ có Đắk Nông mà các tỉnh khác ở Tây Nguyên cũng có tình trạng giao đất như vậy). 

Từ năm 2008-2016, mấy chục cuộc xô xát lớn nhỏ xảy ra ở tiểu khu 1535, xã Quảng Trực, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông. Công ty Long Sơn tổ chức những cuộc cưỡng chế tự phát với các công nhân là người dân tộc bản địa được trang bị vũ khí tự chế, gạch đá. Bạo lực diễn ra liên tục.

Từ năm 2008-2016, việc cưỡng chế với những trận đòn tàn khốc, việc đốt phá chòi dân, rẫy điều xảy ra liên tục. Trong một cuộc họp an dân tại tiểu khu 1535, những người dân đã nói một sự thật kinh khủng, "Công nhân đánh phụ nữ mang thai đến sảy thai, đánh phụ nữ đang bế con đến rơi con xuống đất, kéo cụ già 94 tuổi dựa vào gốc điều rồi đập cán gỗ vào ngực phun máu tại chỗ"... 

Những người ở tiểu khu 1535 chìa đầu, chìa tay chân, cởi áo để tôi xem những "vết thù" chằng chịt. Cá biệt, có trường hợp của ông Trần Văn Thanh bị bảo vệ công ty dùng rựa chém sạt đầu. Ông Thanh may mắn sống sót nhưng mất đi khả năng nói, chỉ còn ú ớ và mỗi ngày đều đối diện với những cơn đau đầu quằn quại, rúm ró cả người.

Như nhiều nạn nhân khác, gia đình của bà Khuyên, ông Hiến không nằm ngoài vòng xoáy bạo lực ấy. Bà Khuyên có kể lại khi gặp tôi và các luật sư (sau ngày ông Hiến đầu thú) rằng đó là những ngày "khổ sở, uất ức không cách nào tả hết".

Và chồng bà Khuyên đã nổ súng sau tám năm dài kìm nén...

Níu một hy vọng

Tôi đi cùng bà Khuyên và vài người làng ở tiểu khu 1535 đến thăm nuôi Đặng Văn Hiến ở trại tạm giam tỉnh Đắk Nông hồi đầu tháng 7-2018. 

Thông báo vắn tắt một số chuyện xong, tôi hỏi Đặng Văn Hiến: "Anh Hiến, anh có tin vào công lý không?". Hiến đáp: "Tôi vẫn tin vào công lý nhà báo ạ!". 

Ông Hiến cảm ơn tôi và định nói gì đó nữa nhưng tôi biết thời gian thăm tù có hạn nên nhường điện thoại cho bà Khuyên nói chuyện. (tù nhân chỉ được nhìn người thân qua một lớp kính và nói chuyện qua điện thoại).

Hai vợ chồng nhìn nhau. Ánh nhìn đó không có từ ngữ nào có thể tả hết sự yêu thương. Ánh nhìn còn có cả nỗi xót xa vì bị ngăn cách. Có sự bất lực vì thân phận bé nhỏ. Có cả những tâm sự trùng phùng mà nghẹn lời chực khóc....

Ngày tòa xử vụ nổ súng Đắk Nông ở phiên phúc thẩm (bị hoãn), có rất nhiều người dân từng là nạn nhân của công ty Long Sơn tìm đến. Cũng có rất nhiều người từng là nạn nhân của việc "thu hồi đất trên giấy" tìm đến để nhìn vào bản án rồi tính tiếp. Tôi nói với bà Khuyên: "Chị hãy bình tĩnh!". Bà Khuyên nói với tôi trong nước mắt điều gì, tôi cũng không nghe rõ vì quá ồn ào.

Ngày tòa xử lại vụ nổ súng Đak Nông ở phiên phúc thẩm (sau khi hoãn), vẫn y án tử cho Đặng Văn Hiến. Bà Khuyên khuỵu xuống, khóc nấc trước sân tòa. Rất nhiều người có mặt ở đó cũng khóc...

Đạo nghĩa vợ chồng hay đạo nghĩa làm người đôi khi phải trải qua những đớn đau, khuất nhục, nhọc nhằn hay sự kém may mắn để kiểm chứng. 

Nói thêm một chút về ông Đặng Văn Hiến - chồng bà Khuyên - đó là một người cần cù, làm việc quần quật ngày đêm để nuôi vợ, nuôi con. Dân tiểu khu 1535 rất thương ông Hiến. 

Ngày ông Hiến đầu thú, toàn bộ dân tiểu khu 1535 đã khóc, dân mạn Bình Phước giáp Đak Nông cũng đến tiễn đưa. Ngày xử Hiến ở sơ thẩm, phúc thẩm, có nhiều người ở Tây Nguyên, không phải chỉ ở Đắk Nông tìm đến.

Đặng Văn Hiến đã bắn người, tôi không phủ nhận điều đó. Nhưng Hiến không vì cướp của mà bắn người, cũng không ai có thể phủ nhận điều đó!

Chỉ là tôi thực sự ngưỡng mộ cách bà Khuyên không bỏ bất cứ cơ hội nào đi tìm những hy vọng le lói để cứu mạng người đầu ấp tay gối của mình. 

Trộm nghĩ, bà Nguyễn Thị Tồn năm xưa ra triều đình Huế gõ trống kêu oan cho chồng chắc cũng khốn khổ như bà Khuyên thời này ra thủ đô xin ân xá cho chồng. Họ, đều có một tình yêu mãnh liệt với chồng và còn tin vào công lý! Thứ công lý tôi cho rằng thuần khiết, đúng nghĩa chứ không phải thứ công lý biến dạng, tha hóa.

Một vĩ thanh nhiều điều phải nghĩ

Một người bạn đời như vậy dễ có mấy ai? Đó là cách tôi nghĩ về bà Khuyên.

Bà Khuyên - vợ một tử tù - vợ của một người nổ súng để bảo vệ những gốc điều vợ chồng họ trồng trước khi có công ty Long Sơn. Thậm chí, những gốc điều ấy, ngôi nhà tồi tàn ấy của họ còn có trước khi thành lập tỉnh Đak Nông (1-2004). 

Trước khi chồng của người đàn bà này nổ súng, suốt 8 năm trời gia đình họ nói riêng và những hộ dân ở tiểu khu 1535 nói chung bị đánh đập, tài sản bị cướp phá bao nhiêu lần chính họ cũng không còn nhớ rõ.

Bà Khuyên - vợ một tử tù - vợ của một kẻ nổ súng làm chết 3 người nhưng chính họ và rất nhiều hộ dân khác đã làm đơn khiếu nại, tố cáo suốt 8 năm nhưng xã, huyện, tỉnh đều im lặng... Sự im lặng ấy đáng sợ quá!

Bà Khuyên đã khóc vì mừng khi Chủ tịch nước yêu cầu Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện KSND tối cao phối hợp Bộ Công an kiểm tra việc điều tra, truy tố, xét xử vụ án Đặng Văn Hiến bị tuyên tử hình và báo cáo Chủ tịch nước. Nhưng có lẽ điều cần thiết là sự kháng nghị và phiên giám đốc thẩm để xét xử lại vụ án.

Sự nghiêm minh của pháp luật ít nhiều bị tổn hại khi những thân phận giàu bi kịch như ông Hiến, bà Khuyên xuất hiện. Vậy thì đối tượng cần xử nghiêm chính là những kẻ đã "đạo diễn" ra thảm cảnh ấy. Để không còn những người đàn bà đội đơn ra tận Trung ương xin ân xá hay kêu oan cho chồng...

Mai Quốc Ấn

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...