"Lời giã biệt" của Higashino Keigo

Nhà văn Higashino Keigo qua đời vì ung thư đại trực tràng vào rạng sáng ngày 23/7/2026, hưởng thọ 68 tuổi, để lại niềm tiếc nuối cho hàng triệu độc giả trên toàn thế giới, trong đó có một lượng fan đông đảo tại các nước châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam… Theo truyền thông Nhật Bản, vào sáng 5/8/2026, các nhà sách ở Tokyo đồng loạt mở cửa đón độc giả để phát hành tác phẩm cuối cùng của nhà văn trinh thám hàng đầu Nhật Bản - Higashino Keigo: "Eien no Kioku - "Ký ức vĩnh hằng" (tạm dịch). Đặc biệt, trước thời điểm 0 giờ ngày 5/8, tại nhà sách Kinokuniya Shinjuku (Tokyo), nhiều độc giả cùng tham dự sự kiện "đếm ngược" để chào đón giờ phút cuốn sách "Ký ức vĩnh hằng" được phát hành. Sự kiện "đếm ngược" do Nhà xuất bản Bungeishunju tổ chức, thu hút 50 độc giả - những người đã may mắn đăng ký thành công chỉ trong 2 phút ngay khi cổng đăng ký mở vào ngày 26/7 - trước thời điểm thông tin nhà văn qua đời được công bố rộng rãi. Những người có mặt tại sự kiện đã hô vang lời cảm ơn Higashino Keigo, chia sẻ niềm vui khi được thưởng thức tác phẩm cũng như nỗi buồn khi từ nay sẽ không còn tiểu thuyết mới của Higashino Keigo để chờ đợi nữa.

"Ký ức vĩnh hằng" thuộc series "Detective Galileo" (Giáo sư Galileo) nổi tiếng lần đầu ra mắt cách đây vừa tròn 30 năm và đã được chuyển thể thành phim truyền hình ăn khách. Series "Detective Galileo" gồm 11 cuốn về Giáo sư vật lý Yukawa - biệt danh "Giáo sư Galileo" và hành trình giải mã các vụ án. Với series trinh thám này, linh hồn của cả bộ truyện nằm ở tình bạn kỳ lạ giữa 3 người: Giáo sư Yukawa, thanh tra Kusanagi và thanh tra Utsumi. Ba con người với 3 tính cách khác nhau được xây dựng để tạo thành một vòng tròn hoàn hảo: Kusanagi mang vụ án đến, Utsumi mang nhiệt huyết và sự kiên nhẫn đến, còn Yukawa dùng logic để tìm ra chân tướng sự việc và "giải mã" được những điều bí mật về tâm lý con người. Vì thế, "Ký ức vĩnh hằng" cũng được coi là "lời giã biệt của Higashino Keigo" với nhân vật Galileo và đông đảo độc giả dõi theo ông suốt hơn bốn thập kỷ qua.

Trở thành nhà văn trinh thám hàng đầu tại Nhật Bản, Higashino Keigo được trao hàng loạt giải thưởng danh giá: "Bí mật của Naoko" (có bản dịch là "Điều bí mật", 1999) giành giải thưởng "Mystery Writers of Japan Inc" lần thứ 52 - giải thưởng của Hội Nhà văn Trinh thám Nhật Bản; "Phía sau nghi can X" (2006) đoạt giải thưởng Naoki lần thứ 134; "Điều kỳ diệu ở tiệm tạp hóa Namiya" (2012) giành giải Chuokoron lần thứ 7; "Hoa mộng ảo" (2013) giành giải Shibata Renzaburo… Tiểu thuyết "Phía sau nghi can X" từng được đề cử Giải Edgar của Hội Nhà văn trinh thám Hoa Kỳ năm 2012 ở hạng mục "Tiểu thuyết xuất sắc nhất", được dựng thành phim năm 2008 và đã đạt những thành công vang dội, trở thành một trong ba phim có doanh thu lớn nhất tại Nhật Bản trong năm 2008, thu lời 31 triệu USD chỉ trong 23 ngày đầu công chiếu. Hiệu ứng lan tỏa của bộ phim đã đưa tên tuổi Higashino Keigo vượt xa biên giới Nhật Bản. Ngoài ra, tiểu thuyết "Bạch dạ hành" của ông không chỉ được dựng thành phim truyền hình tại Nhật Bản và giành giải Phim truyền hình xuất sắc nhất năm 2006 mà còn được Hàn Quốc dựng thành phim truyện điện ảnh (năm 2008). Nhiều tác phẩm khác của ông cũng được chuyển thể sang loại hình nghệ thuật sân khấu.

Dấu ấn của Higashino Keigo tại Việt Nam

Ở Việt Nam, theo thống kê chưa đầy đủ, hiện có khoảng 60/106 tác phẩm được dịch và xuất bản ở Việt Nam. Riêng series "Detective Galileo", đã có 8 cuốn được dịch và xuất bản ở Việt Nam trong vòng hơn chục năm qua, bắt đầu với "Phía sau nghi can X" vào năm 2009. Cùng với hiệu ứng từ điện ảnh tạo được trước đó, "Phía sau nghi can X" từng tạo nên "cơn sốt" để độc giả Việt Nam biết đến nhà văn Higashino Keigo với vị thế "Ông hoàng của truyện trinh thám Nhật Bản" và là "cửa ngõ" để độc giả Việt bước vào thế giới trinh thám của Keigo. Từ đó đến nay, những đầu sách nổi tiếng nhất của Higashino Keigo đã lần lượt được giới thiệu tại Việt Nam như "Bạch dạ hành", "Biệt thự cô lập trên núi tuyết", "Ma nữ của Laplace", "Ngôi nhà người cá say ngủ", "Chàng trai điều khiển cầu vồng"… Ở Việt Nam, cũng từng có một vở kịch được dàn dựng vào năm 2022 bởi Sân khấu Báo chí Nhân văn có tên "Buồn hết đêm nay" được chuyển thể từ tiểu thuyết "Thư" của Higashino Keigo.

Tại Nhật Bản, Higashino Keigo là một nhà văn kín tiếng với rất ít thông tin cá nhân, hình ảnh cũng như đời tư được công khai. Tang lễ của ông cũng được gia đình tổ chức riêng tư và công chúng chỉ được biết thông tin về cái chết của "Ông hoàng trinh thám Nhật" sau khi tang lễ đã hoàn tất. Là người "không muốn bị nhận ra khi đi trên phố", độc giả hầu như chỉ biết đến ông qua các tác phẩm. Higashino Keigo sinh ngày 4/2/1958 trong một gia đình nghèo ở Osaka. Yêu thích văn học từ nhỏ, đặc biệt là dòng văn học trinh thám - kỳ bí, nên ông đọc rất nhiều tiểu thuyết và "bất cứ thứ gì mà bản thân có cơ hội tiếp xúc". Nhưng Higashino đã theo học ngành Kỹ thuật điện tại Đại học Osaka, làm kỹ sư tại Công ty Nippon Denso. Liên tiếp trong 2 năm (1983 và 1984), chàng kỹ sư trẻ Higashino Keigo được đề cử giải thưởng văn học Edogawa Ranpo. Sau khi nhận được giải thưởng Edogawa Rampo lần thứ 31 (năm 1985) cho tác phẩm "After School" ("Giờ tan học"), ông quyết định nghỉ việc để bắt đầu sự nghiệp viết văn chuyên nghiệp ở tuổi 27. Với những đóng góp to lớn cho văn học trinh thám, Higashino Keigo từng được bầu làm Chủ tịch Hội Nhà văn Trinh thám Nhật Bản nhiệm kỳ 2009-2013.

Trong suốt sự nghiệp hơn 40 năm từ "After School" 1985 đến nay, với sức lao động sáng tạo mạnh mẽ và chuyên nghiệp, Higashino Keigo đã xuất bản tổng cộng 106 cuốn sách. Theo thống kê, dường như chỉ có năm 1997 là ông không xuất bản cuốn sách nào, bởi ông "quyết định nghỉ ngơi" và có thể là sự chuẩn bị cho việc thay đổi phong cách viết mà độc giả quen thuộc từ sau năm 1999. Tuy phong cách truyện trinh thám của Higashino Keigo được định hình rõ nét, nhưng ông là nhà văn không ngại "đập đi vùng an toàn" để bắt đầu và thử nghiệm cái mới: Ông không muốn lặp lại chính mình, liên tục giải mã những góc khuất của con người và đưa ra, lý giải những cách hiểu khác nhau về con người…

Tính đến tháng 4/2023, ước tính các tác phẩm của Higashino Keigo đã bán được hơn 100 triệu cuốn chỉ riêng tại Nhật Bản, được dịch và xuất bản ở hơn 40 quốc gia. Điều đặc biệt trong truyện trinh thám của Higashino Keigo là: Vốn xuất thân là kỹ sư, với nền tảng khoa học vững chắc, ông tận dụng triệt để kiến thức khoa học để viết truyện trinh thám. Những hiện tượng khoa học thông thường như ánh sáng phản chiếu qua tấm gương, tiếng động, độ giãn nở của kim loại, kỹ thuật cắt tia laser… đều có thể trở thành manh mối để phá án.

Với sở trường là sự pha trộn giữa khoa học, trinh thám và tâm lý con người, ông dẫn dắt người đọc hồi hộp theo dõi hành trình phá những vụ án tưởng chừng phức tạp, nhưng thật ra xuất phát từ tình cảm, lòng tốt, hoặc sự ích kỷ rất đời thường. Higashino Keigo từng chia sẻ: "Tôi muốn mọi người đọc tác phẩm của tôi và hiểu cách người Nhật suy nghĩ, yêu và ghét. Mặc dù thích một số nhà văn phương Tây nhưng tôi chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ các tác giả Nhật. Vì vậy, tác phẩm của tôi đương nhiên mang cảm giác quan tâm đến cảm xúc con người theo kiểu Nhật…". Được coi là bậc thầy, là "tượng đài" về trinh thám của Nhật Bản, sự ra đi của nhà văn Higashino Keigo đã để lại sự tiếc nuối cho độc giả không chỉ của Nhật Bản mà còn của cả độc giả thế giới, trong đó có độc giả Việt Nam.