Biết bị câu kéo vẫn bấm xem tiếp

Lướt vài video trên mạng xã hội, người xem có thể gặp một cô gái bị gia đình ruồng bỏ đang chuẩn bị báo thù. Lướt tiếp, lại thấy người đàn ông bị vợ phản bội bất ngờ thức tỉnh sức mạnh siêu nhiên. Sang một tài khoản khác là chuyện cô gái lấy nhầm “tổng tài”, nhân vật bị khinh rẻ hóa ra có thân phận khiến tất cả phải cúi đầu. Tên phim và gương mặt thay đổi, nhưng nhịp kể gần như không đổi: mở đầu bằng một nỗi oan, đẩy mâu thuẫn lên thật nhanh rồi cắt ngay trước lúc nhân vật lật ngược tình thế.

Những đoạn phim ấy chen vào giữa video giải trí, tin tức, quảng cáo và bài đăng của bạn bè. Có đoạn được đăng thành tập, có đoạn ghép nhiều tập thành video dài; phần tiếp theo nằm ở một tài khoản khác hoặc trên ứng dụng xem phim. Một câu chuyện chưa kịp kết thúc, màn hình đã gợi thêm câu chuyện cùng kiểu. Người xem không nhất thiết phải đi tìm phim ngắn AI. Chúng tìm đến họ qua dòng video đề xuất, xuất hiện đúng lúc họ đang nghỉ ngơi và chỉ định xem vài phút.

Lê Thúy Hằng, 20 tuổi, (sinh viên một trường đại học tại Hà Nội) gặp “Con gái bị gia đình bỏ rơi quyết trở thành Vua Sói báo thù” theo cách đó. Đoạn video miễn phí dài khoảng 20 phút kể về cô gái bị ruồng bỏ, đổi đời rồi quay lại đòi công bằng. Nhưng đúng lúc màn báo thù được chờ đợi nhất, phim dừng. Ngọc Anh tìm phần tiếp theo trong bình luận, tìm đến ứng dụng DramaWave, xem thêm vài tập rồi gặp yêu cầu mở khóa. Chỉ sau một buổi tối lướt mạng, cô mua gói theo tuần.

“Tôi biết phim có nhiều tình tiết vô lý, hình ảnh đôi lúc cũng thiếu tự nhiên. Nhưng mỗi tập chỉ 2, 3 phút, cứ dừng đúng lúc sắp có lời giải nên lại muốn xem tiếp. Có lần tôi định xem vài tập rồi ngủ, cuối cùng xem đến gần sáng. Tôi không nghĩ phim quá hay, chỉ là lúc nào cũng có cảm giác đoạn hấp dẫn nhất nằm ở tập sau”, Thúy Hằng kể.

Trong khi đó, Thu Hà (nhân viên văn phòng tại phường Cầu Giấy, Hà Nội) lại bị giữ chân bởi đoạn giới thiệu “Thức tỉnh dòng máu rồng” trên Facebook. Nhân vật nam bị vợ cũ phản bội, cần tiền cứu con gái và trong lúc tuyệt vọng phát hiện mình mang “huyết mạch rồng tối thượng”. Bi kịch gia đình chưa kịp lắng xuống, lời hứa về một cuộc đổi đời đã xuất hiện. Hà tải ứng dụng để xem tiếp, nhưng xóa đi sau khi thấy gói thấp nhất vẫn giới hạn số phim và tiếp tục có lời mời nâng cấp. Theo cô, nội dung không quá nổi bật; nhân vật đẹp, phim ngắn và cao trào dồn dập mới là những thứ khiến mình khó rời mắt.

Rất nhiều các bộ phim AI có kịch bản dung tục, lệch chuẩn, trái với luân thường đạo lý và thậm chí là vô lý hết sức. Đơn cử như phim “Nào ngờ chú rể là bố chồng”, hay còn có tên khác là “Lỡ ngủ với bố anh”. Trong phim, nhân vật nữ Anne đang yêu Jimmy, một người thừa kế của một gia đình mafia. Cô tưởng rằng mình sắp có một mối tình nghiêm túc với Jimmy. Nhưng trong một đêm định mệnh, Anne lại nhầm người và qua đêm với Adrian. Cú sốc xảy ra ngay hôm sau: Adrian chính là bố của Jimmy, đồng thời là một nhân vật quyền lực trong thế giới ngầm. Vì vậy, Anne rơi vào tình huống cực kỳ oái oăm: người đàn ông cô vừa qua đêm lại chính là bố của người yêu mình.

Vấn đề nằm ở cách những bộ phim AI này chiếm lấy thời gian của người xem. Phim truyền thống cũng tạo hồi hộp, cũng kết thúc tập ở một nút thắt. Nhưng khi nội dung được chia thành hàng chục tập chỉ dài vài phút, mỗi lần bấm xem tiếp trở thành một quyết định quá nhỏ để người xem cân nhắc. Họ tự nhủ xem thêm một tập, rồi lại thêm một tập nữa. Đến lúc nhìn đồng hồ, khoảng thời gian định dành để nghỉ ngơi đã trôi qua.

Độ phủ của phim ngắn AI còn đến từ khả năng nhân bản mô típ. Câu chuyện báo thù được thay nhân vật, bối cảnh; chuyện “tổng tài” có thêm thân phận bí mật; người cha cứu con bỗng sở hữu sức mạnh siêu nhiên. Với phim xuyên không, chỉ cần đổi thời đại, thân phận nhân vật hoặc thứ họ mang theo, người xem lại gặp một cuộc phiêu lưu tưởng như mới.

Dù bối cảnh khác nhau, nhịp kể vẫn quen thuộc: nhân vật bị nghi ngờ, bất ngờ xoay chuyển tình thế, rồi lập tức đối diện biến cố tiếp theo. AI giúp tạo hình nhân vật, bối cảnh và nhiều phiên bản câu chuyện nhanh hơn. Các đoạn phim được đăng trên nhiều tài khoản, dẫn người xem sang ứng dụng, khiến một vài công thức kể chuyện xuất hiện liên tục trên dòng đề xuất.

Phim ngắn AI có thể đem lại vài phút giải trí nhưng nhịp kể dồn dập và những đoạn kết bỏ lửng dễ khiến người xem mất hàng giờ trước màn hình, thức khuya mà vẫn chưa biết câu chuyện kết thúc ra sao. Khi các mô típ trả thù, đổi đời, sở hữu sức mạnh bất ngờ lặp lại liên tục, người xem cũng dễ quen với việc chờ một cú đảo chiều hơn là theo dõi một câu chuyện có chiều sâu.

Từ đoạn phim miễn phí trên mạng xã hội, khán giả được dẫn sang ứng dụng rồi gặp yêu cầu mở khóa tập tiếp theo. Người xem cần thấy rõ giá xem trọn bộ, giới hạn của từng gói và điều kiện gia hạn trước khi thanh toán, nếu không sự tò mò có thể biến thành những khoản chi ngoài dự tính. Cái giá người xem phải trả không chỉ nằm ở tiền mà thời gian nghỉ ngơi, học tập hoặc làm việc cũng bị cuốn vào chuỗi “xem thêm một tập”.

Cần rà soát từ phim đến nền tảng phát hành

Phim ngắn AI được sản xuất nhanh, xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất và dễ tiếp cận người xem qua nhiều nền tảng. Nói về vấn đề này, ông Tuấn Nguyễn, Tổng giám đốc NetSpace cho rằng, quy mô và tốc độ phát tán video AI đang đặt ra thách thức cho việc kiểm soát nội dung. Nếu nền tảng chủ yếu ưu tiên lượt xem và thời gian sử dụng mà ít chú ý đến nguồn gốc, chất lượng, giá trị của nội dung, những sản phẩm được tạo hàng loạt, có thể lấn át tác phẩm được đầu tư nghiêm túc. Điều đó cũng đặt trách nhiệm lên các nền tảng phân phối, nơi quyết định một đoạn phim sẽ tiếp cận bao nhiêu người và xuất hiện với tần suất nào.

Thực tế, lo ngại về phim ngắn trên mạng xã hội đã được đặt ra từ trước. Tại cuộc họp báo tháng 10/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, khi được hỏi về dòng phim “tổng tài” xuất hiện dày đặc, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do cho biết, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng Bộ có chủ trương xây dựng không gian mạng an toàn, hữu ích, lành mạnh. Tuy nhiên, việc xem xét, xử lý phải dựa trên nội dung cụ thể của từng tác phẩm: phim có yếu tố phản cảm, ảnh hưởng đến trẻ em hoặc vi phạm pháp luật hay không? Không thể chặn gỡ cả một dòng phim chỉ vì cùng khai thác mô típ “tổng tài”.

Đến ngày 25/9/2026, Cục Điện ảnh ban hành Công văn số 1919/ĐA-VP về việc chấp hành quy định phổ biến phim trên không gian mạng. Qua công tác quản lý, cơ quan này nhận thấy một số tổ chức, cá nhân chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ các điều kiện, thủ tục liên quan đến chủ thể phổ biến phim, phân loại phim, hiển thị kết quả phân loại và thông báo danh sách phim trước khi phát hành.

Yêu cầu rà soát đi từ đơn vị đưa phim lên mạng đến nơi phim xuất hiện trước người xem. Chủ thể phổ biến phim phải bảo đảm điều kiện phân loại và chịu trách nhiệm về nội dung, kết quả phân loại. Nếu tự phân loại, họ phải có hội đồng, phần mềm hoặc cơ chế phù hợp; có phương án cập nhật mức phân loại và tạm dừng, gỡ phim khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Trường hợp chưa đủ điều kiện tự phân loại phải đề nghị cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc này theo quy định.

Trước khi phổ biến, đơn vị phát hành còn phải thông báo danh sách phim và kết quả phân loại; hiển thị mức phân loại, cảnh báo nội dung; áp dụng biện pháp kỹ thuật bảo vệ trẻ em và tạo cách để người dùng báo cáo phim vi phạm. Giữa hàng loạt tập phim tự động chạy nối tiếp, đây là những thông tin và công cụ khán giả cần được nhìn thấy, sử dụng.

Cục Điện ảnh đồng thời đề nghị các đơn vị quản lý nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian và kho ứng dụng rà soát phim ngắn, ứng dụng phổ biến phim do mình cung cấp tại Việt Nam. Với phim do chủ thể chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện phổ biến và phân loại theo quy định đưa lên, các đơn vị này được đề nghị kịp thời ngăn chặn, không tiếp tục cung cấp cho đến khi khắc phục. Cục đang phối hợp kiểm tra các trường hợp có dấu hiệu vi phạm; nếu xác định có vi phạm, cơ quan này sẽ xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển hồ sơ để xem xét, xử lý.

Công văn đề cập hoạt động phổ biến phim trên mạng nói chung, trong đó có phim ngắn, không riêng phim được tạo bằng AI. Nó cũng chưa phải kết luận rằng các bộ phim đang được người xem nhắc đến đều vi phạm. Nhưng đặt cùng quan điểm xử lý theo nội dung từng tác phẩm đã được nêu trước đó, yêu cầu lần này cho thấy việc quản lý cần đi vào cả phim được chiếu lẫn đơn vị và nền tảng đưa phim tới khán giả.

Ngoài yêu cầu về phân loại và phổ biến phim, nhà sản xuất, ứng dụng cần minh bạch với người xem về việc sử dụng AI, giá xem trọn bộ, giới hạn từng gói và điều kiện gia hạn. Khán giả phải biết mình đang xem gì và sẽ phải trả bao nhiêu trước khi bấm mở khóa tập tiếp theo.

Người xem có thể tự đặt giới hạn thời gian và cân nhắc trước khi thanh toán. Nhưng khi đoạn phim miễn phí được cắt đúng chỗ gay cấn, phần tiếp theo dẫn sang ứng dụng, còn thông tin trả phí chỉ hiện ra sau nhiều tập, trách nhiệm không thể dồn hết cho người cầm điện thoại. Nhà sản xuất và nền tảng phải chịu trách nhiệm với cả nội dung họ phát hành lẫn cách họ đưa người xem đến nút “xem tiếp”.